Chuyển mạnh từ “chống tham nhũng” sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản"

Theo Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí, một trong những giải pháp phòng ngừa quan trọng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là thực hiện chủ trương chuyển trọng tâm từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra sáng 13/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí đã trình bày chuyên đề “Nghị quyết về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới”.

Chuyên đề tập trung làm rõ kết quả 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X, những bài học kinh nghiệm, đồng thời nêu bật các nội dung cốt lõi, điểm mới và yêu cầu triển khai thực hiện Nghị quyết trong thời gian tới.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí. (Ảnh: Quốc hội)

Chuyển mạnh từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”

Qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X), công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được lãnh đạo, chỉ đạo kiên trì, quyết liệt, đồng bộ, toàn diện, với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, có bước tiến mạnh, đột phá lớn.

Đáng chú ý, cuộc đấu tranh này đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của nhân dân và đã trở thành một phong trào mạnh mẽ.

Song song với đó, kỷ luật, kỷ cương trong Đảng ngày càng được siết chặt; cơ chế kiểm soát quyền lực được tăng cường với việc ban hành các quy định quan trọng, bao trùm nhiều lĩnh vực.

Theo Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí, lần đầu tiên Đảng đã ban hành 5 quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng, thanh tra và kiểm toán.

Đặc biệt, cuối nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều Nghị quyết nền tảng, Kết luận quan nhằm tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong các dự án liên quan đến đất đai và những sai phạm khác.

Một điểm nổi bật trong công tác phòng, chống tham nhũng thời gian qua là sự chuyển biến về nhận thức và phương thức xử lý. Từ chỗ tập trung xử lý nghiêm khắc, đến nay việc xử lý đã có sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh và tính nhân văn.

Theo đó, các cơ quan chức năng thực hiện phân loại, phân hóa đối tượng trong từng vụ án để xử lý phù hợp, đồng thời khuyến khích người phạm tội chủ động khắc phục hậu quả, góp phần thu hồi tài sản tham nhũng, thất thoát cho Nhà nước tốt hơn, nhanh hơn trước.

Thực tiễn đã cho thấy, nhiều vụ án lớn, phức tạp liên quan đến các lĩnh vực như đất đai, ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, y tế, giáo dục, năng lượng, đầu tư công… đã được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh. Qua đó, tiếp tục khẳng định nguyên tắc xuyên suốt là “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Nghị quyết mới xác định rõ yêu cầu đặt công tác phòng, chống tham nhũng trong mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ phát triển đất nước.

Mục tiêu được nêu rõ là “kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới.

Bên cạnh đó, việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở địa phương, cơ sở, tạo ra tính đồng bộ, khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Đáng chú ý, một nội hàm mới được nhấn mạnh là quan điểm xử lý sai phạm theo hướng: “Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, nhưng phải bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh cụ thể và đặt lợi ích quốc gia - dân tộc làm trung tâm. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.

Quan điểm này nhằm bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy sáng tạo và phát triển.

Theo Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí, một trong những giải pháp phòng ngừa quan trọng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là thực hiện chủ trương chuyển trọng tâm từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”.

Theo đó, các giải pháp được xây dựng theo hướng toàn diện, bao gồm: xây dựng văn hóa liêm chính để “không muốn” tham nhũng; hoàn thiện thể chế để “không thể” tham nhũng; tăng cường kiểm soát quyền lực để “không dám” tham nhũng; và bảo đảm chính sách đãi ngộ hợp lý để “không cần” tham nhũng.

Trong đó, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường công khai, minh bạch, kiểm soát tài sản, thu nhập và đẩy mạnh chuyển đổi số được xác định là những giải pháp then chốt. Đồng thời, nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, nhũng nhiễu, tiêu cực trong đội ngũ cán bộ.

Không chỉ vật chất, lãng phí thời gian và cơ hội cũng phải ngăn chặn

Bên cạnh phòng, chống tham nhũng, vấn đề chống lãng phí cũng được đặt ra với yêu cầu tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá. Nghị quyết yêu cầu tập trung xử lý các dự án chậm tiến độ, tồn đọng, có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí; đồng thời tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả tài chính, tài sản công.

Đặc biệt, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh việc chống lãng phí không chỉ ở nguồn lực vật chất mà còn ở “lãng phí thời gian, lãng phí cơ hội phát triển”.

Liên quan đến nội dung này, tại cuộc họp thường trực Ban Chỉ đạo ngày 18/3/2026, Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo đã yêu cầu “tiếp tục rà soát, xử lý các công trình dự án chậm tiến độ, tồn đọng… hoàn thành trong Quý II/2026”, đồng thời giao rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành.

Một trong những bài học kinh nghiệm quan trọng được rút ra là vai trò của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu có ý nghĩa quyết định. Thực tiễn cho thấy, nơi nào người đứng đầu gương mẫu, quyết liệt thì nơi đó có chuyển biến rõ rệt. Vì vậy, Nghị quyết yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bên cạnh đó, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, tăng cường giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và Nhân dân. Việc hoàn thiện cơ chế để người dân tham gia phản ánh, tố giác tiêu cực cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực.

Trưởng Ban Nội chính Trung ương cho biết, Bộ Chính trị đã chỉ đạo xây dựng kế hoạch để triển khai thực hiện Nghị quyết, trong đó xác định 08 nhiệm vụ trọng tâm và 114 nhiệm vụ cụ thể cho các tỉnh ủy, thành ủy và cấp ủy, cơ quan ở Trung ương, gắn với lộ trình thực hiện, thời hạn hoàn thành và yêu cầu sản phẩm cụ thể.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “nói ít - làm nhiều - làm đến cùng để mỗi việc đều có kết quả cụ thể, có chuyển biến rõ ràng, thực chất để Nhân dân thấy, Nhân dân tin và Nhân dân ủng hộ, đồng hành”, ông Lê Minh Trí đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng xây dựng chương trình hành động, kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu của Nghị quyết và Kế hoạch của Bộ Chính trị.

Trong đó thực hiện đa dạng, linh hoạt các hình thức, phương pháp học tập, nghiên cứu để hiểu đúng, nắm chắc những nội dung cốt lõi, chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp mới, trọng tâm, đột phá của nghị quyết, từ đó thống nhất, quyết tâm, chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện nghị quyết.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan liên quan căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động triển khai đồng bộ, toàn diện, ngay từ cơ sở nhưng có trọng tâm, trọng điểm các nhiệm vụ, giải pháp về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo yêu cầu của Nghị quyết Trung ương 2 và Kế hoạch của Bộ Chính trị, không chờ đợi hướng dẫn của Trung ương; chỉ xin ý kiến hướng dẫn, chỉ đạo về những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền...

Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí cũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 04 của Trung ương 2 khóa XIV “về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới” có ý nghĩa rất quan trọng, là “tuyên ngôn” của Đảng tiếp tục kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm” trong giai đoạn mới, góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thực sự liêm chính, phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, phát triển đất nước như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo. 

Ủy ban Kiểm tra Trung ương được quyền kỷ luật cán bộ diện Bộ Chính trị quản lý

Ủy ban Kiểm tra Trung ương được quyết định kỷ luật đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý nhưng không phải là Ủy viên Trung...

Bấm xem >>