Vì sao "bầy đàn sát thủ bầu trời" Shahed khiến Mỹ, Israel "khiếp sợ" phát ra âm thanh giống tiếng xe máy?

Bầy đàn máy bay không người lái Shahed-136 đã trở thành vũ khí chủ lực của Iran trong các cuộc xung đột hiện đại, từ chiến trường Ukraine đến Trung Đông. Nhưng điều khiến loại UAV này nổi bật không chỉ là khả năng tấn công mà còn là âm thanh đặc trưng – một tiếng vo ve giống xe máy, máy cắt cỏ hay xe tay ga.

Một máy bay không người lái (UAV) Shahed-136 do Iran sản xuất được trưng bày tại một cuộc mít tinh kỷ niệm 47 năm Cách mạng Hồi giáo giành thắng lợi, tại Quảng trường Azadi (Tự do) ở Tehran, Iran, ngày 11/2. Ảnh: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/Getty Images

Từ giữa năm 2022, khi Nga bắt đầu sử dụng Shahed-136 tại Ukraine, người dân Kiev đã gọi chúng là “xe máy bay” vì âm thanh lạch bạch đặc trưng. Đến năm 2023, truyền thông phương Tây cũng sử dụng cách gọi này để mô tả các đợt tấn công bằng “bầy đàn” UAV.

Vũ khí giá rẻ nhưng hiệu quả cao

Bốn năm sau, Shahed-136 tiếp tục được Iran sử dụng dày đặc trong chiến tranh Trung Đông, đặc biệt trong xung đột với Mỹ và Israel. Ngay trong đòn tấn công mở màn sau cái chết của Đại giáo chủ Ali Khamenei, Tehran đã phóng hàng nghìn UAV loại này vào Israel.

Trong 6 ngày đầu chiến sự, Iran được cho là đã phóng hơn 2.000 chiếc Shahed-136 vào các căn cứ Mỹ và hạ tầng tại vùng Vịnh. Các UAV giá rẻ này được dùng để “áp đảo” hệ thống phòng không đắt đỏ như Patriot hay THAAD.

Dù không nhanh (tốc độ tối đa khoảng 185 km/h) và không quá tinh vi, Shahed-136 lại có lợi thế lớn về chi phí thấp và khả năng sản xuất hàng loạt. Điều này buộc đối phương phải dùng tên lửa đánh chặn trị giá hàng triệu USD để bắn hạ những mục tiêu rẻ hơn rất nhiều.

“AK-47 trên bầu trời”

Giới chuyên gia gọi Shahed-136 là “AK-47 trên không” - một vũ khí đơn giản, rẻ, dễ sản xuất nhưng hiệu quả trong chiến tranh tiêu hao.

Loại UAV này thuộc nhóm “đạn bay lảng vảng”, nghĩa là không chỉ bay thẳng như tên lửa mà có thể lượn quanh khu vực mục tiêu trước khi lao xuống tấn công.

Nguồn gốc của Shahed-136 được truy về một thiết kế thời Chiến tranh Lạnh của Tây Đức, cụ thể là dự án DAR của hãng Dornier – một loại vũ khí chống radar giá rẻ. Iran sau đó phát triển và sản xuất hàng loạt các biến thể, trong đó Shahed-136 là nổi bật nhất.

Vì sao âm thanh của Shahed-136 giống xe máy?

Câu trả lời nằm ở động cơ. Shahed-136 sử dụng động cơ piston nhỏ, hai thì, gắn cánh quạt phía sau. Đây là loại động cơ đơn giản, tương tự động cơ dùng trong máy bay mô hình hoặc thiết bị dân dụng.

Chính thiết kế này tạo ra âm thanh “vo ve”, “lạch bạch” mang tính cơ học rõ rệt – khác hẳn tiếng “vút” êm của động cơ phản lực hay sự gần như im lặng của UAV điện hiện đại.

Các nghiên cứu cho thấy động cơ của Shahed-136 có thể dựa trên dòng Limbach L550E của Đức, sau đó được Iran phát triển thành phiên bản nội địa như MD-550. Đây là loại động cơ chạy xăng, công suất khoảng 50 mã lực, phổ biến trong hàng không dân dụng quy mô nhỏ.

Âm thanh – điểm yếu hay lợi thế?

Tiếng ồn khiến Shahed-136 dễ bị phát hiện, nhưng đồng thời cũng tạo hiệu ứng tâm lý mạnh. Người dân có thể nghe thấy UAV trước khi nhìn thấy, khiến nỗi sợ lan rộng.

Chính sự kết hợp giữa chi phí thấp, khả năng sản xuất hàng loạt và âm thanh đặc trưng đã khiến Shahed-136 trở thành một trong những vũ khí đáng chú ý nhất của Iran trong chiến tranh hiện đại.

Nói cách khác, âm thanh của Shahed-136 – giống như một chiếc xe máy bay trên đầu – đã trở thành dấu hiệu nhận biết đáng sợ mỗi khi loại UAV này xuất hiện trên bầu trời chiến sự.