Tên lửa Khorramshahr-4 của Iran tác động cục diện Trung Đông ra sao?

Việc Iran đưa tên lửa đạn đạo Khorramshahr-4 vào triển khai trong các căn cứ ngầm cho thấy sự nâng cấp đáng kể về năng lực răn đe và phản công chiến lược. Loại tên lửa này được đánh giá có thể làm thay đổi tính toán quân sự trong khu vực.

Trong lễ công bố một “thành phố tên lửa” ngầm mới do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành, tên lửa đạn đạo Khorramshahr-4, còn được biết đến với tên gọi tác chiến Kheibar, đã được giới thiệu như một thành phần nòng cốt của mạng lưới triển khai dưới lòng đất.

Theo truyền thông Iran, việc bố trí Khorramshahr-4 trong hệ thống hạ tầng ngầm kiên cố đã nâng loại vũ khí này từ một năng lực được công khai tuyên bố thành một tài sản tác chiến có thể triển khai thường trực và có sức chống chịu cao. Về mặt chiến lược, điều này cho thấy lực lượng tên lửa của Iran được thiết kế để chịu được đòn tấn công phủ đầu, đồng thời vẫn duy trì khả năng phản công nhanh chóng, ngay cả khi phải đối mặt với sức ép quân sự kéo dài.

Tên lửa Khorramshahr-4 có tầm bắn khoảng 2.000km. Ảnh: IRNA

Tên lửa đạn đạo hạng nặng tầm bắn 2.000km

Khorramshahr-4 thuộc nhóm tên lửa đạn đạo hạng nặng của Iran, với tầm bắn khoảng 2.000km và đầu đạn có khối lượng lớn. Tốc độ bay cao - gấp nhiều lần tốc độ âm thanh trong các giai đoạn khác nhau của quỹ đạo - giúp rút ngắn đáng kể thời gian cảnh báo và đánh chặn của các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Tên lửa được thiết kế để xuyên thủng các lớp phòng không và phòng thủ tên lửa nhiều tầng thông qua sự kết hợp giữa quỹ đạo bay, vận tốc và hệ thống dẫn đường được nâng cấp.

Khorramshahr-4 lần đầu tiên được công bố vào ngày 25/6/2023. Tên lửa có chiều dài khoảng 13 mét, đường kính 1,5 mét và khối lượng ước tính 30 tấn. Tên lửa mang đầu đạn nặng khoảng 1.500 kg - thuộc nhóm lớn nhất trong kho tên lửa của Iran - với khả năng mang lượng thuốc nổ vượt quá một tấn.

Hệ thống động lực của Khorramshahr-4 là động cơ Arvand tiên tiến, sử dụng nhiên liệu lỏng siêu hoạt (hypergolic), cho phép rút ngắn thời gian sẵn sàng chiến đấu và giảm độ phức tạp trong khâu chuẩn bị phóng. Một cải tiến thiết kế quan trọng là việc đặt động cơ bên trong thùng nhiên liệu, giúp tăng độ ổn định kết cấu, giảm chiều dài tổng thể, đồng thời cải thiện hiệu suất đạn đạo và độ chính xác.

Theo các nguồn tin Iran, Khorramshahr-4 có thể đạt tốc độ lên tới Mach 16 ngoài khí quyển và khoảng Mach 8 khi bay trong khí quyển. Tổng thời gian bay ước tính chỉ 10 - 12 phút, qua đó làm suy giảm đáng kể hiệu quả phản ứng của nhiều hệ thống phòng thủ hiện có.

Tên lửa hoạt động qua ba giai đoạn bay: giai đoạn tăng tốc ban đầu và thiết lập quỹ đạo; giai đoạn giữa quỹ đạo, khi đầu đạn tách khỏi thân tên lửa và hiệu chỉnh các sai lệch; giai đoạn cuối khi đầu đạn tái nhập khí quyển.

Trong giai đoạn cuối, các động cơ phụ giúp ổn định quỹ đạo đầu đạn thông qua chuyển động quay có kiểm soát, bảo đảm độ chính xác trong điều kiện khắc nghiệt.

Khả năng chống tác chiến điện tử và tác động đa điểm

Khorramshahr-4 được trang bị đầu đạn tái nhập cơ động (MaRV) với 8 động cơ phụ, trong đó 4 động cơ dùng để điều khiển và ổn định hướng bay và 4 động cơ dùng để điều chỉnh hướng ngang. Cấu hình này giúp nâng cao cả độ chính xác lẫn khả năng sống sót trước các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Một đặc điểm nổi bật của Khorramshahr-4 là ưu thế dẫn đường ở giai đoạn giữa quỹ đạo. Khi đầu đạn tái nhập khí quyển, các hệ thống dẫn đường điện tử sẽ được vô hiệu hóa, qua đó hạn chế tác động của tác chiến điện tử và giảm nguy cơ bị gây nhiễu tín hiệu.

Những điều chỉnh trong thiết kế - bao gồm việc loại bỏ các cánh ổn định truyền thống và sử dụng điều khiển vector lực đẩy - giúp giảm diện tích phản xạ radar của tên lửa, đồng thời tăng khả năng cơ động.

Các quan chức quốc phòng Iran ước tính sai số vòng tròn (CEP) của Khorramshahr-4 vào khoảng 30 mét ở tầm bắn tối đa. Mức độ chính xác này, kết hợp với đầu đạn nặng, tạo ra khả năng hủy diệt đáng kể.

Nhờ thay đổi vật liệu hợp kim của thùng nhiên liệu và thành phần nhiên liệu, thời gian lưu trữ của tên lửa được kéo dài đồng thời cho phép triển khai nhanh khi cần thiết. Khorramshahr-4 có thể được phóng từ các bệ phóng cơ động, với thời gian chuẩn bị được cho là dưới 15 phút.

IRGC từng tuyên bố rằng một tên lửa Khorramshahr có thể tạo ra nhiều điểm tác động trong cùng một khu vực mục tiêu, qua đó gia tăng đáng kể hiệu quả tác chiến. Trong kịch bản triển khai số lượng lớn, năng lực này có thể gây áp lực rất lớn lên các hệ thống phòng thủ của đối phương.

Năng lực phản công và thông điệp chiến lược

Việc tích hợp Khorramshahr-4 vào các bệ phóng ngầm gửi đi một thông điệp chiến lược rõ ràng: Iran sở hữu năng lực phản công trả đũa đáng tin cậy. Thời điểm công bố, trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh công khai và ngầm liên quan đến Mỹ và Israel, cho thấy tên lửa này hiện là một thành tố chủ động trong thế trận phòng thủ - tiến công của Iran, dựa trên học thuyết “răn đe chủ động”.

Các nhà phân tích cho rằng những công bố quân sự như vậy thường xuất hiện song song với các giai đoạn đàm phán ngoại giao và sức ép chính trị, đóng vai trò như đòn bẩy hơn là sự leo thang. Thông điệp được gửi đi là Iran không tiến hành đàm phán từ vị thế yếu, đồng thời nhấn mạnh những hệ quả tiềm tàng của các lựa chọn quân sự trong bối cảnh căng thẳng gia tăng.

Việc công bố Khorramshahr-4 bên trong một “thành phố tên lửa” ngầm cũng phản ánh sự dịch chuyển rộng hơn trong cán cân quân sự khu vực. Khi các nền tảng vũ khí cỡ lớn, chi phí cao ngày càng đối mặt với thách thức từ độ chính xác, tốc độ và khả năng che giấu, ưu thế dần nghiêng về những hệ thống được thiết kế để tồn tại lâu dài, phản ứng nhanh và răn đe bất đối xứng.

Trong bối cảnh đó, Khorramshahr-4 không chỉ được giới thiệu như một loại vũ khí, mà còn là một tuyên bố chiến lược, phản ánh trọng tâm của Iran vào răn đe dựa trên khả năng chống chịu, mức độ sẵn sàng và kiểm soát leo thang.