Một bàn đàm phán, ba tham vọng: Mỹ, Nga, Trung Quốc muốn gì ở cuộc gặp lịch sử?

Cuộc gặp chưa từng có tiền lệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn hé lộ những toan tính chiến lược và lợi ích riêng của mỗi cường quốc.

Tính toán của Mỹ, Nga, Trung Quốc

Trước thềm cuộc hội đàm ba bên chưa từng có tiền lệ hôm 19/11, các quan chức đã thẳng thắn thừa nhận rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khó có thể đạt được bất kỳ thỏa thuận mang tính đột phá nào tại Thâm Quyến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin trong cuộc gặp tại Thâm Quyến. Ảnh: AP

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin trong cuộc gặp tại Thâm Quyến. Ảnh: AP

Thực tế, tạo ra đột phá ngoại giao không phải mục tiêu chính của cuộc gặp. Bản thân việc ba nhà lãnh đạo cùng ngồi vào bàn đàm phán đã là một kết quả đáng chú ý.

Tại chiếc bàn tròn trong một nhà khách quốc gia ở vùng ngoại ô Thâm Quyến, cả ba nhà lãnh đạo đều đề cập trách nhiệm chung trong việc định hình trật tự thế giới giữa bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp.

“Lịch sử cho thấy khi các cường quốc duy trì hòa bình, thế giới sẽ an toàn; khi các cường quốc xung đột, thế giới sẽ rơi vào hỗn loạn”, ông Tập Cận Bình phát biểu khi cuộc hội đàm bắt đầu.

Tuy nhiên, mỗi nhà lãnh đạo đều có những tính toán và mục tiêu riêng khi tham gia cuộc gặp, đồng thời tìm cách tận dụng sự kiện này để khẳng định vị thế và ảnh hưởng của mình trên trường quốc tế.

Đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin, đây là cơ hội để tái xuất trên một diễn đàn ngoại giao cấp cao với sự tham gia của những cường quốc hàng đầu thế giới, sau gần 5 năm chịu sức ép cô lập liên quan đến chiến dịch quân sự tại Ukraine. Đáng chú ý, tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc họp đề cập đến quyền miễn trừ của các quan chức nhà nước, coi đây là vấn đề “có tầm quan trọng cơ bản”.

Với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, cuộc gặp là dịp để khẳng định vị thế của cá nhân ông và vai trò của Trung Quốc như một nhân tố có ảnh hưởng lớn trong các vấn đề quốc tế, trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đang đối mặt với nhiều thách thức.

Trong khi đó, đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang bước vào giai đoạn cuối nhiệm kỳ và chịu sức ép chính trị sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, hội nghị là cơ hội để chứng tỏ ông vẫn giữ vai trò quan trọng trên trường quốc tế, có thể trực tiếp đối thoại với hai nhà lãnh đạo nắm quyền lực tập trung lớn.

“Chưa từng có nền hòa bình nào được thiết lập bằng cách từ chối các cơ hội đối thoại và trao đổi trực tiếp. Chúng ta đang lựa chọn một hướng đi khác”, ông Trump phát biểu khi cuộc hội đàm bắt đầu.

“Hãy cùng xem liệu chúng ta có thể đạt được kết quả gì không”, ông nói trước khi báo giới rời khỏi phòng họp để bước vào phiên thảo luận kín.

Mục đích thực sự của cuộc gặp

Hiện vẫn chưa rõ liệu cuộc hội đàm hôm 19/11 sẽ được ghi nhớ như một dấu mốc lịch sử hay chỉ dừng lại ở một sự kiện mang tính biểu tượng. Với thời lượng 81 phút, cuộc gặp khó có thể giải quyết những bất đồng sâu sắc giữa ba nước trên hàng loạt lĩnh vực, từ xung đột, kinh tế đến công nghệ tiên tiến. Trước khi bước vào hội đàm, mỗi nhà lãnh đạo dường như đều theo đuổi những mục tiêu riêng.

Hội nghị thượng đỉnh này ban đầu được Tổng thống Putin đề xuất như một cơ hội để thảo luận về cuộc xung đột tại Ukraine mà không có sự tham gia của đại diện Kiev. Viễn cảnh đó làm dấy lên lo ngại tại Ukraine, đồng thời gợi nhắc đến Hội nghị Yalta năm 1945, nơi các cường quốc thảo luận về trật tự thế giới hậu chiến và phạm vi ảnh hưởng của các bên.

Trong phát biểu khai mạc, cả ông Tập Cận Bình và ông Putin đều nhắc đến giai đoạn sau Thế chiến II, khi các cường quốc cùng định hình trật tự thế giới. Những phát biểu này phần nào cho thấy cách hai nhà lãnh đạo nhìn nhận vai trò của các nước lớn trong cuộc gặp tại Thâm Quyến.

Ban đầu, các quan chức Mỹ cho biết vấn đề Ukraine sẽ không nằm trong chương trình nghị sự. Tuy nhiên, sau đó, ông Trump tuyên bố sẽ đề cập cuộc xung đột này.

“Tôi nghĩ mọi việc đang tiến triển. Tôi tin rằng ông Putin và hy vọng cả phía bên kia cũng muốn cuộc chiến này chấm dứt”, ông Trump phát biểu khi bắt đầu cuộc hội đàm.

Đối với nhà lãnh đạo Mỹ, một trong những vấn đề quan trọng hơn là kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa ba quốc gia sở hữu những kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới. Ông Trump muốn thúc đẩy đàm phán với Moscow và Bắc Kinh nhằm xây dựng một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, dù thừa nhận quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn.

“Một khi đã sở hữu vũ khí hạt nhân, rất khó để từ bỏ chúng. Đó là thực tế cuộc sống”, ông Trump nói.

Trong khi đó, ông Tập Cận Bình dường như không mấy mặn mà với việc tham gia một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cùng Mỹ và Nga, hai nước sở hữu số lượng đầu đạn hạt nhân lớn hơn nhiều so với Trung Quốc.

Xây dựng quan hệ cá nhân

Những khác biệt về mục tiêu tại hội nghị thượng đỉnh dường như tạm thời được gác lại khi ba nhà lãnh đạo đặt chân tới Biệt thự Kylin (Kylin Villa), nằm cạnh một công viên safari hổ ở Thâm Quyến.

Họ ngồi quanh một chiếc bàn tròn, với khoảng cách được bố trí đồng đều và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngồi ở vị trí trung tâm.

“Chúng ta thực sự đang tạo nên lịch sử”, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố. “Ba người chúng ta có rất nhiều vấn đề cần thảo luận”.

Mối quan hệ giữa ba nhà lãnh đạo vốn có nhiều khía cạnh phức tạp. Trong hai năm qua, ông Trump đã nỗ lực thúc đẩy quan hệ cá nhân với cả ông Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, với kỳ vọng rằng sự gắn kết giữa các nhà lãnh đạo có thể tạo thuận lợi cho việc giải quyết những bất đồng địa chính trị. Ông thường sử dụng những lời khen ngợi và các cuộc gặp cấp cao được tổ chức trang trọng để thể hiện sự coi trọng đối với hai đối tác.

Trong những cuộc gặp riêng trước đó, ông Trump đều gọi ông Tập và ông Putin là “bạn bè”. “Tôi nghĩ rằng chừng nào ông và tôi còn nắm quyền, chúng ta sẽ không bao giờ gặp vấn đề gì”, ông Trump nói với Chủ tịch Trung Quốc.

Tuy nhiên, những cử chỉ thân thiện và nỗ lực xây dựng quan hệ cá nhân đến nay chưa mang lại những đột phá đáng kể trong các vấn đề song phương. Ông Trump từng bày tỏ thất vọng khi mối quan hệ với ông Putin, được thúc đẩy sau hội nghị thượng đỉnh tại Alaska năm 2025, vẫn chưa giúp chấm dứt xung đột ở Ukraine. Trong khi đó, những bất đồng về thương mại và nguồn cung đất hiếm tiếp tục là những vấn đề gây căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Trung. Bên cạnh đó, Trung Quốc và Nga vẫn duy trì quan hệ hợp tác với Iran, trong đó có việc hỗ trợ về công nghệ và các lĩnh vực khác.

Về phần mình, ông Tập Cận Bình và ông Putin từng tuyên bố hai nước là những đối tác “không giới hạn” cách đây 5 năm và đã có hàng chục cuộc gặp song phương. Sau cuộc hội đàm tại Thâm Quyến, truyền thông nhà nước Trung Quốc khẳng định quan hệ giữa hai nước vẫn “vững như bàn thạch trước sóng gió”.

Trong nhiều năm qua, ông Tập Cận Bình và ông Putin cùng chia sẻ quan điểm rằng cán cân quyền lực toàn cầu đang có những thay đổi căn bản, với ảnh hưởng của phương Đông ngày càng gia tăng trong khi phương Tây đối mặt với nhiều thách thức. Theo cách nhìn này, vị thế siêu cường của Mỹ đang đứng trước những biến chuyển đáng kể.

Việc lần đầu tiên cùng tham gia một cuộc hội đàm ba bên với ông Trump vì thế trở thành dấu mốc ngoại giao quan trọng đối với ông Tập Cận Bình và ông Putin. Sự kiện này cũng có thể được hai nhà lãnh đạo sử dụng như một biểu tượng cho quan điểm về sự thay đổi trong trật tự quyền lực toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có các cuộc gặp riêng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thâm Quyến - nơi các...

Chia sẻ
Gửi góp ý
Lưu bài Bỏ lưu bài
Theo Hồng Anh - Tổng hợp ([Tên nguồn])
Thời sự thế giới Xem thêm
Báo lỗi nội dung
GÓP Ý GIAO DIỆN