Một World Cup phình to và bài toán dự đoán
World Cup 2026 là giải đấu lớn nhất từ trước đến nay với 48 đội, 104 trận, số trận tăng thêm gần 40% so với bốn năm trước. Tác giả Ryan O'Hanlon quyết định “dự đoán như máy” nhưng bằng đúng một công cụ: bộ não của mình, thay vì trí tuệ nhân tạo đang tràn ngập các bản dự đoán trên mạng. Anh dựa trên bộ số liệu và mô hình của Phòng phân tích DTAI (Đại học Công giáo Leuven, Bỉ) làm nền, rồi cố tình đi chệch khỏi các con số xác suất khô cứng để chọn ra những bất ngờ có thể xảy ra.
Mô hình DTAI: khung tham chiếu chứ không phải đáp án
DTAI dùng hệ số Elo và mô phỏng để đưa ra xác suất vượt vòng bảng cho từng đội. Mô hình này từng vượt hiệu quả so với xác suất ngầm hiểu từ tỷ lệ cược của nhà cái (sau khi loại phần hoa hồng). Từ đó, ta có một bức tranh nền: Mexico, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Anh, Argentina… đều có xác suất rất cao để đi tiếp; những đội như Curaçao, Ghana, Cape Verde, Iraq… nằm ở đáy bảng xếp hạng. Tuy vậy, O'Hanlon không coi đây là “kèo chuẩn” mà là điểm xuất phát để tranh luận, bởi xác suất cao cho từng đội không đồng nghĩa tất cả các đội mạnh đều sẽ cùng vượt qua vòng bảng.
Lợi thế sân nhà và những bảng đấu “dễ thở”
Một trục xuyên suốt các dự đoán là lợi thế sân nhà. Mexico được ví như “cộng thêm một Messi đỉnh cao” khi đá trên sân nhà, lại rơi vào bảng A với Hàn Quốc, Czechia và Nam Phi đều không ở giai đoạn rực rỡ nhất. Canada cũng hưởng lợi tương tự ở bảng B, vừa có khán giả nhà, vừa gặp hai đội có hiệu số bàn thắng bại âm trong các trận chính thức gần đây là Qatar và Bosnia & Herzegovina. Mỹ ở bảng D cũng được cộng điểm nhờ đá trên sân nhà, dù rơi vào bảng cân bằng đến mức cả bốn đội đều có xác suất đi tiếp trên 50%.
Những đội mạnh dễ “vấp” và các bảng tiềm ẩn bất ngờ
Không phải đội lớn nào cũng được đặt vào thế thuận lợi. Brazil, dù được nhà cái xếp trong nhóm bốn ứng viên vô địch, lại vừa chỉ đứng thứ năm ở vòng loại khu vực Nam Mỹ, lực lượng không còn dày như trước và phụ thuộc nhiều vào Neymar đã lớn tuổi. Bảng C của họ có Morocco với hàng thủ chắc chắn, được dự đoán sẽ chiếm ngôi đầu. Ở bảng K, Bồ Đào Nha là ví dụ điển hình cho một “ông lớn” dễ gặp rủi ro: đội hình nặng về tấn công, xoay quanh Cristiano Ronaldo đã ngoài 40, rơi vào bảng mà cả Colombia, Uzbekistan lẫn Congo DR đều không hề yếu. Tác giả chủ động chọn Bồ Đào Nha là “nạn nhân lớn” phải về nước sớm.
Những đội được đánh giá cao nhờ cấu trúc và phong độ
Bên cạnh các siêu sao, một số đội được nhấn mạnh vì cấu trúc lối chơi và phong độ gần đây. Nhật Bản ở bảng F là ví dụ: Elo thuộc top 10, pressing bài bản, thống kê giá trị tấn công cho thấy họ đã chơi ở mức rất cao trong vài mùa gần đây, dù mất Kaoru Mitoma là tổn thất lớn. Ecuador ở bảng E được xây dựng trên nền tảng phòng ngự với hai trung vệ vừa đá chung kết Cúp C1 châu Âu và một tiền vệ phòng ngự hàng đầu thế giới. Na Uy ở bảng I sở hữu cặp Haaland – Ødegaard, ghi 52 bàn và chỉ thủng lưới 12 lần trong 14 trận chính thức từ đầu 2024, hiệu số tốt nhất trong toàn bộ 48 đội.
Định hình bức tranh vòng bảng qua vài điểm nhấn
Từ các yếu tố trên, O'Hanlon vẽ ra một vòng bảng nơi phần lớn “ông lớn” vẫn đi tiếp: Tây Ban Nha, Pháp, Anh, Argentina, Đức, Hà Lan, Nhật Bản, Morocco, Mexico, Mỹ… đều vượt qua. Một số đội tầm trung được dự đoán nổi lên: Morocco đứng trên Brazil ở bảng C, Nhật Bản dẫn đầu bảng F trước Hà Lan, Na Uy cùng Senegal bám theo Pháp ở bảng I, Colombia chiếm ngôi đầu bảng K. Ở chiều ngược lại, những đội yếu như Curaçao, Ghana, Haiti, Nam Phi, Iraq… gần như không có điểm. Bồ Đào Nha là trường hợp hiếm hoi trong nhóm ứng viên bị loại ngay từ vòng bảng.
Thể thức mới và sự hỗn loạn của vòng 32 đội
Thể thức 12 bảng, 8 đội hạng ba đi tiếp khiến vòng 32 đội trở nên khó đoán. Thứ tự cặp đấu không dựa hoàn toàn vào thành tích mà phụ thuộc vào bốc thăm trước đó và việc tránh cho các đội cùng bảng gặp lại nhau. Tác giả nhấn mạnh số lượng kịch bản có thể xảy ra là rất lớn, và lá thăm sẽ ảnh hưởng đến đường đi của từng đội nhiều hơn các kỳ World Cup trước. Dù vậy, dựa trên chuỗi dự đoán của mình, anh vẫn phác ra một nhánh đấu cụ thể, trong đó có vài cặp cân bằng như Nhật Bản – Brazil, Na Uy – Ecuador, Mexico – Anh hay Mỹ – Bỉ.
Hành trình của Mỹ, Na Uy và những “kẻ ngáng đường”
Trong nhánh đấu mà O'Hanlon dựng lên, Mỹ thắng Bờ Biển Ngà ở vòng 32 đội, rồi vượt qua Bỉ ở vòng 16 để lần đầu vào tứ kết sau 24 năm, trước khi dừng bước trước Tây Ban Nha. Na Uy là đội ngoài nhóm 10 ứng viên hàng đầu được chọn để đi xa nhất: loại Hà Lan trên chấm luân lưu, rồi thắng Anh ở tứ kết để vào bán kết. Nhật Bản tạo cú sốc khi loại Brazil ở vòng 32, nhưng sau đó thua Canada. Ở chiều ngược lại, một số đội mạnh phải loại nhau sớm, tiêu biểu là cặp Đức – Pháp ngay từ vòng 16, nơi Pháp được dự đoán thắng sát nút.
Bán kết: Tây Ban Nha – Pháp và Argentina – Na Uy
Bán kết đầu tiên là cuộc tái ngộ giữa Tây Ban Nha và Pháp, hai đội đã gặp nhau ở bán kết Euro 2024 và Nations League. Tây Ban Nha được mô tả là đội kiểm soát tốt hơn, từng dẫn sâu Pháp trong trận Nations League gần nhất, sở hữu Lamine Yamal và Pedri với tổng giá trị chuyển nhượng vượt xa cả hai đội Saudi Arabia và Cape Verde cộng lại. Pháp mất bớt chiều sâu vì chấn thương nhưng vẫn là tập hợp tài năng bậc nhất. Tác giả nghiêng về một trận hòa nhiều bàn thắng và Tây Ban Nha thắng trên chấm luân lưu. Ở cặp còn lại, Argentina được đánh giá già nua, phụ thuộc Messi, nhưng vẫn đủ kinh nghiệm để vượt qua Na Uy trong một trận đấu được so sánh với kiểu đối đầu Pháp – Morocco năm 2022.
Chung kết: Tây Ban Nha – Argentina và “cầu nối” Messi – Yamal
Trận cuối cùng mà O'Hanlon dựng lên là Tây Ban Nha gặp Argentina. Cả hai đều bước vào giải với phong độ cao: Argentina vô địch hai kỳ Copa America kẹp giữa chức vô địch World Cup, Tây Ban Nha là đương kim vô địch châu Âu, vào chung kết Nations League và bất bại ở vòng loại World Cup. Lịch thi đấu giả định cũng thuận lợi khi họ chỉ gặp đối thủ thuộc nhóm mạnh nhất từ vòng bán kết. Hình ảnh Messi bế Yamal khi còn là trẻ sơ sinh được nhắc lại như một chi tiết gợi hình cho cuộc đối đầu giữa “người đã làm xong mọi thứ” và “người có tiềm năng làm lại điều đó”. Trong kịch bản này, Tây Ban Nha thắng Argentina 2-1 và lên ngôi vô địch World Cup 2026.