Hạn chót 2/11 và sức ép trực tiếp lên Fifa

Uefa đã gửi thư chính thức yêu cầu Fifa trả lời đầy đủ 42 câu hỏi và cung cấp các tài liệu liên quan trước ngày 2/11. Lá thư do Tổng thư ký Theodore Theodoridis ký, gửi tới người đồng cấp Mattias Grafström sau cuộc họp Hội đồng Fifa ngày 15/10, nơi Gianni Infantino xin lỗi về cách xử lý dự án Fifa Forward Enterprise nhưng không đưa ra những tài liệu mà các thành viên châu Âu đã yêu cầu.

Uefa nhấn mạnh các câu hỏi phải được trả lời ngay, không thể chờ tới cuộc họp Hội đồng Fifa tiếp theo vào ngày 16/12. Thời điểm này đặc biệt nhạy cảm vì hạn cuối đăng ký ứng viên tranh cử chủ tịch Fifa nhiệm kỳ tới là ngày 18/11.

FFE: 4,2 tỉ USD và câu hỏi về quyền lực

Trọng tâm lớn nhất vẫn là Fifa Forward Enterprise, dự án từng dự kiến chuyển các hoạt động thương mại lớn của Fifa sang một công ty mới rồi bán khoảng 20% cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân.

Thương vụ được xây dựng trên mức định giá khoảng 20 tỉ USD, với khoản đầu tư dự kiến 4,2 tỉ USD từ nhóm do Thrive Capital dẫn đầu. Uefa muốn biết ý tưởng xuất hiện từ khi nào, ai khởi xướng, ai cho phép tiến hành và vì sao Hội đồng Fifa không được tham khảo đầy đủ trước khi kế hoạch được đưa tới các liên đoàn thành viên.

Uefa còn yêu cầu giải thích tại sao Thrive Capital được lựa chọn trong điều kiện độc quyền mà không có quy trình đấu thầu cạnh tranh.

Tiền phát triển bóng đá và nghịch lý sau khi FFE bị rút

Một vấn đề khác nằm ở số tiền dành cho 211 liên đoàn thành viên. Khi FFE còn được thúc đẩy, các liên đoàn được hứa hẹn những khoản hỗ trợ lớn nếu kế hoạch được triển khai.

Sau khi đề án bị rút lại vì phản ứng mạnh từ nhiều khu vực, Hội đồng Fifa ngày 15/10 lại thông qua việc phân phối 3,5 tỉ USD từ nguồn dự trữ, tương đương 25 triệu USD cho mỗi liên đoàn trong chu kỳ 4 năm tới.

Chính sự thay đổi này khiến Uefa muốn Fifa giải thích vì sao việc tăng nguồn lực phát triển bóng đá từng được gắn với nhu cầu huy động vốn tư nhân, trong khi cuối cùng tổ chức vẫn có khả năng dùng nguồn tiền của chính mình để chi một khoản rất lớn.

Thrive Capital, Trump và Giải thưởng Hòa bình

Lá thư cũng dành nhiều câu hỏi cho mối quan hệ giữa Fifa với Donald Trump và những người có liên hệ với gia đình tổng thống Mỹ.

Joshua Kushner, người sáng lập Thrive Capital, là em trai Jared Kushner, con rể của Trump. Trong khi đó, Trump từng nhận Giải thưởng Hòa bình đầu tiên của Fifa tại lễ bốc thăm World Cup vào tháng 12/2025.

Uefa yêu cầu làm rõ ai đề xuất thành lập giải thưởng, ai phê chuẩn và quy trình nào dẫn tới việc Trump trở thành người nhận đầu tiên. Cùng với đó là câu hỏi tại sao một công ty do Joshua Kushner sáng lập lại được trao vị trí nhà đầu tư dẫn đầu trong FFE mà không qua đấu thầu công khai.

Uefa cũng muốn biết liệu Infantino có từng được dự kiến đảm nhiệm bất kỳ vị trí, chức vụ hoặc lợi ích tài chính nào trong FFE trong nhiệm kỳ hiện tại hay sau khi rời chức chủ tịch Fifa hay không.

42 câu hỏi không chỉ xoay quanh FFE

Phạm vi chất vấn rộng hơn nhiều so với dự án đầu tư. Uefa yêu cầu giải thích gói thu nhập của Infantino, việc thuê văn phòng tại Trump Tower, chi phí đi lại bằng máy bay riêng, các khoản chi liên quan tới khách mời và khu vực VIP tại World Cup.

Vụ Folarin Balogun cũng nằm trong danh sách. Tiền đạo tuyển Mỹ từng được hủy án treo giò sau khi Donald Trump trực tiếp liên hệ với Infantino trong thời gian World Cup, khiến các thành viên châu Âu muốn biết chính xác Fifa đã can thiệp vào quy trình kỷ luật như thế nào.

Tính độc lập của các ủy ban đạo đức, tư pháp và bầu cử cũng bị đặt dưới sự xem xét, đặc biệt trong bối cảnh cuộc bầu cử chủ tịch Fifa đang đến gần.

Hạn chót trước cuộc đua năm 2027

Sau cuộc họp ngày 15/10, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh Debbie Hewitt nói thẳng rằng nếu Infantino không trả lời những câu hỏi đã được đặt ra, ông không phù hợp để tiếp tục giữ chức chủ tịch Fifa.

Infantino đã xin lỗi vì không tham khảo Hội đồng đầy đủ khi xây dựng FFE, nhưng lời xin lỗi chưa giải quyết được câu hỏi ai đã đưa ra quyết định, vì sao quá trình đó diễn ra ngoài các thiết chế quản trị thông thường và những tài liệu liên quan đang ở đâu.

Uefa chưa công bố bước đi tiếp theo nếu Fifa không đáp ứng hạn 2/11. Tuy nhiên, mốc này đến trước hạn đăng ký ứng viên ngày 18/11 hơn 2 tuần. Các liên đoàn vì thế sẽ có thời gian xem xét câu trả lời, hoặc việc Fifa không trả lời, trước khi quyết định có ủng hộ một ứng viên đối đầu Infantino trong cuộc bầu cử tháng 3/2027 hay không.

Trên sân Rijeka, phần lớn âm thanh trên khán đài đến từ hàng nghìn trẻ em được phép vào sân theo ngoại lệ trong án phạt dành cho Croatia. Trong bầu không khí đặc biệt đó, tuyển Anh ghi tới 7 bàn và khiến Croatia nhận thất bại đậm nhất lịch sử. Với Thomas Tuchel, đây là màn trình diễn tốt nhất sau 3 trận đầu Nations League, trước khi Anh khép lại đợt tập trung bằng trận gặp Séc.

Một cách chơi được duy trì qua 3 trận

Tuchel đánh giá tuyển Anh đã duy trì cách tiếp cận nhất quán qua 3 trận đầu Nations League. Trước Tây Ban Nha, ông hài lòng với nhiều thời điểm trong màn trình diễn nhưng Anh vẫn thua 2-3. Trước Séc, đội bóng của ông thắng 2-0 trong trận đấu mà đối thủ phải chơi thiếu người từ phút 25.

Đến Croatia, hàng công Anh bùng nổ. Harry Kane và Bukayo Saka cùng lập cú đúp, Jude Bellingham, Anthony Gordon và Morgan Rogers ghi 3 bàn còn lại. Anh dẫn 4-0 ngay sau hiệp một rồi ghi thêm 3 bàn trong hiệp hai, duy trì sức ép gần như suốt trận.

Từ phòng họp chiến thuật ra sân

HLV người Đức đặc biệt hài lòng với cách cầu thủ thực hiện những yêu cầu chiến thuật đã được chuẩn bị trước trận. Croatia bị UEFA phạt thi đấu không có khán giả thông thường, nhưng khoảng 6.000 trẻ em vẫn được phép vào sân cùng người giám hộ, bên cạnh một nhóm nhỏ CĐV Anh.

Trong hoàn cảnh khác lạ đó, tuyển Anh vẫn duy trì tốc độ chơi cao từ đầu tới cuối. Tuchel nhấn mạnh các học trò liên tục khai thác khoảng trống, gây áp lực ngay sau khi mất bóng, phòng ngự quyết liệt và không giảm sự tập trung dù tỷ số ngày càng cách biệt.

Màn trình diễn tốt nhất dưới thời Tuchel

Tuchel bắt đầu công việc với tuyển Anh từ tháng 1/2025. Sau chiến thắng tại Rijeka, ông gọi đây là một “màn trình diễn hoàn chỉnh” và đánh giá toàn đội đã duy trì đẳng cấp rất cao trong suốt 90 phút.

Chiến thắng 7-0 là trận thắng đậm nhất của Anh tại Nations League, đồng thời trở thành thất bại nặng nề nhất lịch sử Croatia. Anh có 6 điểm sau 3 lượt trận và tiếp tục bám đuổi Tây Ban Nha, đội đang dẫn đầu bảng A3 với 9 điểm.

Đội bóng của Tuchel sẽ tiếp Séc tại Wembley ngày 6/10. Sau màn trình diễn tại Rijeka, yêu cầu tiếp theo của tuyển Anh là duy trì cùng mức độ tập trung, tốc độ và sự chính xác khi trở lại sân nhà.

Từ đỉnh cao tuyển Anh đến quyết định dừng lại

Gareth Southgate rời tuyển Anh tháng 7/2024, chỉ 2 ngày sau thất bại 1-2 trước Tây Ban Nha ở chung kết Euro. Gần 8 năm dẫn dắt khép lại với một trong những giai đoạn thành công nhất của đội tuyển này thời hiện đại.

Ông đưa Anh vào bán kết World Cup 2018, tứ kết World Cup 2022 và 2 trận chung kết Euro liên tiếp năm 2021 và 2024. Hơn 2 năm sau ngày chia tay, Southgate giờ gần như đóng cửa khả năng trở lại dẫn dắt một đội bóng tại Ngoại hạng Anh.

Chiến thắng không còn mang lại niềm vui

Southgate thừa nhận những tháng cuối cùng ở tuyển Anh đã làm thay đổi cảm xúc của ông với bóng đá. Ban đầu, các chiến thắng vẫn đủ sức giúp ông vượt qua áp lực. Nhưng đến cuối nhiệm kỳ, ngay cả niềm vui sau một trận thắng cũng chỉ tồn tại trong vài phút.

Sau khi rời đội tuyển, ông gần như ngừng xem bóng đá. Southgate dự chung kết Cúp FA 2025 để chứng kiến Crystal Palace, đội bóng ông ủng hộ từ nhỏ, thắng Manchester City 1-0 và giành chức vô địch giải đấu này lần đầu tiên. Ông cũng có mặt tại chung kết Champions League 2025 giữa Paris Saint-Germain và Inter Milan. Kể từ đó, Southgate cho biết mình chưa trở lại bất kỳ sân bóng nào.

Cánh cửa Ngoại hạng Anh gần như đã đóng

Southgate nhiều lần được liên hệ với các công việc tại CLB sau khi rời tuyển Anh, trong đó Manchester United là cái tên nổi bật. Tuy nhiên, thái độ của ông hiện rất dứt khoát.

Khi được hỏi về khả năng trở lại dẫn dắt một đội Ngoại hạng Anh, Southgate nói ông không nhìn thấy kịch bản nào như vậy. Mong muốn tiếp tục sống trong guồng quay huấn luyện đỉnh cao đã thay đổi.

Ông cũng không hứng thú với việc nhận một công việc chỉ để duy trì sự nghiệp hoặc vì mức lương. Điều từng hấp dẫn Southgate ở tuyển Anh là cơ hội chiến thắng, tạo dấu mốc mới và làm được điều đặc biệt. Khi động lực ấy không còn đủ mạnh, ông không muốn quay lại chỉ vì thói quen.

Một cuộc sống khác sau 37 năm bóng đá

Southgate chưa cắt đứt hoàn toàn với môn thể thao này. Ông tiếp tục làm quan sát viên kỹ thuật cho UEFA mùa 2026/27, tham gia phân tích các trận đấu và xu hướng chuyên môn. Nhưng phần lớn thời gian của ông đã được dành cho những lĩnh vực khác.

Cựu HLV tuyển Anh từng làm giảng viên khách mời tại Trường Kinh doanh Harvard ở Boston, tham gia công việc truyền thông và thực hiện phim tài liệu của BBC về những khó khăn mà nam thanh niên tại Anh đang đối mặt.

Southgate nói mình rất tận hưởng 18 tháng vừa qua. Trong 37 năm trước đó, cảm nhận về bản thân của ông gần như luôn gắn với một câu hỏi quen thuộc vào cuối tuần là thắng hay thua. Khi rời khỏi vòng xoáy ấy, ông có thời gian gặp gỡ giới chính trị, truyền thông, tìm hiểu cách lãnh đạo ở nhiều lĩnh vực và đi tới nhiều nơi trên thế giới.

Ở tuổi 56, Southgate chưa tuyên bố giải nghệ khỏi nghề huấn luyện theo nghĩa tuyệt đối. Nhưng khoảng cách giữa ông và đường biên đang lớn hơn bao giờ hết. Sau 8 năm sống cùng áp lực của tuyển Anh, điều Southgate tìm kiếm lúc này không còn là một chiếc ghế mới, mà là một giai đoạn hoàn toàn khác của cuộc đời.

Quyết định ở Astana và bối cảnh đối đầu

Aleksander Čeferin đã xác nhận sẽ tranh cử nhiệm kỳ cuối trên cương vị chủ tịch UEFA tại Đại hội thường niên ở Astana, Kazakhstan ngày 22/4/2027. Quyết định được ông công bố trong cuộc họp với lãnh đạo 55 liên đoàn thành viên tại Berlin ngày 8/10, sau khi tất cả cùng đề nghị ông xem xét lại ý định rời chức từng được công bố trước đây.

Čeferin nói vẫn còn nhiều công việc phải hoàn thành, với mục tiêu giữ bóng đá châu Âu đoàn kết, làm UEFA mạnh hơn và chuẩn bị tổ chức cho thế hệ kế tiếp. Quyết định ở lại cũng xuất hiện đúng thời điểm cuộc đối đầu về cách điều hành FIFA dưới thời Gianni Infantino bước vào giai đoạn quyết liệt trước cuộc bầu cử tháng 3/2027.

Kế hoạch thương mại đẩy mâu thuẫn lên cao

Mâu thuẫn bùng phát mạnh từ đề án FIFA Forward Enterprise. Kế hoạch dự kiến chuyển quyền thương mại liên quan các giải đấu của FIFA vào một công ty mới rồi bán khoảng 20% cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân, qua đó huy động khoảng 4,2 tỉ USD.

UEFA phản đối quyết liệt, cho rằng những tài sản gắn với World Cup và các giải đấu quốc tế không nên được chuyển một phần quyền sở hữu cho giới đầu tư. Sức ép từ châu Âu, châu Á và khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe khiến FIFA phải rút kế hoạch vào đầu tháng 8.

Nhưng việc đề án bị hủy không khép lại khủng hoảng. UEFA tiếp tục khẳng định niềm tin vào bộ máy lãnh đạo FIFA hiện tại đã bị tổn hại và thay đổi cơ cấu đơn thuần là chưa đủ.

UEFA muốn thay cả cách vận hành lẫn người đứng đầu

Tại Berlin, gần như toàn bộ các liên đoàn thành viên UEFA thống nhất một chương trình cải tổ FIFA, ngoại trừ Azerbaijan.

Những đề xuất tập trung vào việc tách bạch quyền lực giữa Đại hội, Hội đồng, Ban điều hành, chủ tịch và tổng thư ký. UEFA muốn chủ tịch FIFA giữ vai trò lãnh đạo và đại diện, thay vì trực tiếp can thiệp sâu vào công việc điều hành hằng ngày.

Các cơ chế đạo đức, kỷ luật, kiểm toán và giám sát cũng phải độc lập hơn. Những quyết định lớn về giải đấu hay lịch thi đấu quốc tế phải trải qua quy trình tham vấn rõ ràng, thay vì được thúc đẩy bởi một cá nhân.

UEFA còn muốn nguồn tiền FIFA Forward trở thành quyền được bảo đảm cho các liên đoàn đủ điều kiện, không phụ thuộc vào quan hệ chính trị hay mức độ ủng hộ lãnh đạo FIFA.

Quan trọng hơn, các liên đoàn châu Âu tuyên bố FIFA cần một ban lãnh đạo mới, với một nhân vật đủ uy tín để đoàn kết các khu vực và cam kết với cải tổ, liêm chính và độc lập.

Ứng viên đối đầu Infantino vẫn chưa rõ

Cuộc họp tại Berlin chưa đưa ra cái tên được UEFA chính thức hậu thuẫn. Các liên đoàn châu Âu sẽ tiếp tục thảo luận và tổ chức thêm một cuộc họp trước ngày 17/11, ngay trước hạn đăng ký tranh cử chủ tịch FIFA ngày 18/11.

Ramon Vega hiện là người đầu tiên công khai tuyên bố ý định thách thức Infantino. Cựu hậu vệ Tottenham muốn tranh cử với chương trình cải tổ cách điều hành FIFA, nhưng ông vẫn cần đáp ứng các điều kiện đề cử để được công nhận chính thức.

Một phương án từng được nhắc nhiều là Victor Montagliani đã gần như khép lại. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe quyết định tái tranh cử chức vụ hiện tại thay vì bước vào cuộc đua tại FIFA.

Liên minh chống Infantino bắt đầu xuất hiện vết nứt

Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa cũng không còn giữ giọng điệu cứng rắn như hồi tháng 8. Khi đó, ông cùng Čeferin và Montagliani kêu gọi Infantino rời chức sau cuộc khủng hoảng FIFA Forward Enterprise.

Đến đầu tháng 10, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá châu Á chuyển sang đề xuất lập một nhóm làm việc nội bộ nhằm xem xét cách tăng cường cơ chế quản trị FIFA. Cách tiếp cận này mềm hơn nhiều so với yêu cầu thay người đứng đầu trước đó.

Trong khi phe phản đối chưa tìm được một ứng viên đủ sức tập hợp các khu vực, Infantino lại củng cố được hậu thuẫn đáng kể. Liên đoàn bóng đá châu Phi vừa tuyên bố 54 thành viên nhất trí ủng hộ ông tái cử. Saudi Arabia, Qatar và nhiều liên đoàn Arab cũng đã công khai đứng về phía chủ tịch FIFA.

55 phiếu châu Âu vẫn chưa đủ

UEFA có 55 liên đoàn, chiếm hơn 1/4 trong tổng số 211 phiếu tại cuộc bầu cử ngày 18/3/2027 ở Rabat, Maroc. Đây là một khối lớn, nhưng không đủ để thay đổi lãnh đạo FIFA nếu châu Âu đứng một mình.

Čeferin tiếp tục ở lại UEFA giúp châu Âu duy trì một đầu mối ổn định trong cuộc vận động cải tổ. Nhưng thử thách quan trọng hơn là tìm được người có thể thu hút phiếu từ châu Á, châu Phi, Nam Mỹ và các khu vực khác.

Infantino đang chịu sức ép lớn nhất kể từ khi lên nắm FIFA năm 2016, nhưng vị thế của ông chưa sụp đổ. Châu Âu đã xác định muốn thay đổi cả cơ chế lẫn lãnh đạo. Phần khó nhất từ nay đến ngày 18/11 là tìm được một ứng viên đủ sức biến sự bất mãn với cách điều hành FIFA thành một liên minh có thể chiến thắng trong lá phiếu.

Cơn sốt giá từ thị trường Anh

Ngoại hạng Anh tiếp tục kéo mặt bằng chuyển nhượng châu Âu lên một mức mới trong hè 2026. Tổng chi của 20 câu lạc bộ được ước tính khoảng 4,6 tỉ euro, nhiều hơn 8 thị trường quốc gia lớn tiếp theo tại châu Âu cộng lại. Giá mua trung bình của một cầu thủ tới Ngoại hạng Anh cũng lên tới 24 triệu euro, trong khi ở các giải lớn khác con số phổ biến chỉ khoảng 4-5 triệu euro.

Khoảng cách ấy còn thể hiện ở số lượng giao dịch. Các câu lạc bộ Anh tham gia hơn 60% số thương vụ được thống kê trong mùa hè, tạo ra một thị trường có sức mua vượt trội phần còn lại của châu Âu.

Chi tiêu đã tương đương 56% doanh thu

Khoản tiền 4,6 tỉ euro tương đương khoảng 56% doanh thu hằng năm của 20 đội Ngoại hạng Anh. Trong thập niên trước đại dịch, tỷ lệ trung bình chỉ ở mức 33%.

Andrea Traverso cảnh báo rủi ro không chỉ nằm ở số tiền trả ngay. Giá chuyển nhượng tăng kéo theo chi phí khấu hao cao hơn trong nhiều năm, trong khi nhiều câu lạc bộ còn giãn lịch thanh toán và dựa vào khoản tiền sẽ thu từ những thương vụ bán cầu thủ.

Mô hình này vẫn vận hành khi giá cầu thủ tiếp tục tăng và thị trường có đủ người mua. Nếu nhu cầu giảm, mức phí hạ xuống hoặc khả năng vay vốn bị thu hẹp, những đội đã cam kết chi lớn trong nhiều năm sẽ chịu sức ép mạnh hơn lên lợi nhuận và dòng tiền.

Các đội Anh ngày càng mua bán lớn với nhau

Giá trị chuyển nhượng giữa chính các câu lạc bộ Ngoại hạng Anh tăng 44% so với năm 2025, đạt 1,55 tỉ euro. Riêng dòng giao dịch này đã lớn tương đương 5 dòng chuyển nhượng quốc tế lớn tiếp theo cộng lại.

Đứng sau là dòng cầu thủ từ Bundesliga sang Ngoại hạng Anh với khoảng 690 triệu euro.

Các thương vụ lớn cũng xuất hiện dày đặc hơn. Châu Âu có 14 vụ chuyển nhượng vượt 50 triệu euro vào hè 2024, tăng lên 23 năm 2025 và 35 trong hè 2026. Các đội Ngoại hạng Anh tham gia 29 trong 35 thương vụ mới nhất.

Sức mua của bóng đá Anh vì thế đang tác động trực tiếp đến mức giá mà các câu lạc bộ châu Âu yêu cầu khi bán cầu thủ.

Cầu thủ học viện ngày càng quan trọng về tài chính

Áp lực tuân thủ các quy định tài chính cũng khiến cầu thủ trưởng thành từ học viện trở thành tài sản đặc biệt quan trọng.

Với những cầu thủ do chính câu lạc bộ đào tạo, giá trị còn lại trên sổ sách thường rất thấp. Khi được bán, phần lớn số tiền thu về có thể được ghi nhận ngay vào lợi nhuận chuyển nhượng, khác với cầu thủ được mua từ đội khác và vẫn còn chi phí phải khấu hao.

Trong hè 2026, các câu lạc bộ châu Âu tạo ra khoảng 6,8 tỉ euro lợi nhuận từ nhóm giao dịch này, tăng 655 triệu euro so với năm trước.

Ngoại hạng Anh vì thế đang tạo ra một vòng chuyển nhượng ngày càng lớn: mua cầu thủ với giá cao, bán mạnh để tạo lợi nhuận kế toán rồi dùng khoảng trống tài chính ấy cho những thương vụ mới. UEFA lo ngại nếu giá chuyển nhượng ngừng tăng, cấu trúc phụ thuộc vào việc liên tục mua bán ở mức cao sẽ trở nên mong manh hơn nhiều.