Nhóm 13 đội tuyển World Cup đến từ châu Á, châu Phi và Caribe đã đồng loạt lên tiếng sau phát biểu bị cho là xem nhẹ các trận đấu tại World Cup 48 đội của Chủ tịch UEFA Aleksander Čeferin. Trong tuyên bố chung do Liên đoàn bóng đá Nam Phi công bố, các liên đoàn bày tỏ “nỗi thất vọng sâu sắc” khi nghe ông Čeferin mô tả nhiều trận đấu ở giải đấu mở rộng là “không hấp dẫn”.

Phản ứng từ những nền bóng đá ngoài châu Âu

Tuyên bố nhấn mạnh, với các quốc gia này, “không có trận đấu World Cup nào là không quan trọng”. Họ cho rằng cách nhìn nhận của người đứng đầu UEFA đã bỏ qua nỗ lực, hy sinh và khát vọng của cầu thủ, huấn luyện viên, câu lạc bộ, lãnh đạo bóng đá và người hâm mộ trên khắp thế giới. Nhóm 13 liên đoàn khẳng định bác bỏ phát biểu của Čeferin và tái khẳng định niềm tin rằng sự phát triển của bóng đá phải tiếp tục mở ra cơ hội, truyền cảm hứng cho thế hệ mới và củng cố tính toàn cầu của môn thể thao này.

Ý nghĩa lịch sử với các tân binh World Cup

Trong số các liên đoàn ký tên có những đội lần đầu dự World Cup như Cabo Verde, Curaçao, Jordan và Uzbekistan. Tuyên bố gọi việc giành vé tới World Cup là cột mốc lịch sử, hiện thực hóa giấc mơ được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ. Với Congo và Haiti, trở lại sân khấu lớn nhất sau quãng vắng bóng dài mang ý nghĩa đặc biệt với hàng triệu người hâm mộ đã chờ đợi nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. UEFA chưa đưa ra phản hồi trước yêu cầu bình luận từ ESPN.

Khác biệt ngay từ quan điểm

Trong khi Liên đoàn bóng đá thế giới áp dụng thẻ đỏ cho hành vi che miệng khi đối đầu, UEFA lại chọn cách xử lý nhẹ tay hơn. Cùng một hành vi, nhưng ở các giải do UEFA tổ chức, cầu thủ sẽ không bị đuổi khỏi sân chỉ vì che miệng khi tranh cãi với đối thủ.

UEFA đã thông báo tới các liên đoàn thành viên rằng họ không “đăng ký” áp dụng điều chỉnh mới của cơ quan làm luật bóng đá. Thay vì thẻ đỏ tự động, trọng tài ở các giải châu Âu được khuyến nghị dùng quyền đánh giá tình huống và chỉ phạt thẻ vàng nếu coi đó là hành vi thiếu tinh thần thể thao.

Từ một vụ việc đến hai cách xử lý

Luật mới của cơ quan làm luật được đưa ra sau trận đấu giữa Real Madrid và Benfica ở Cúp C1, khi Vinicius Junior tố Gianluca Prestianni đã lăng mạ mình trong lúc che miệng bằng áo. Prestianni phủ nhận phân biệt chủng tộc và sau đó bị treo giò vì hành vi mang tính kỳ thị đồng tính.

Từ vụ việc này, phía FIFA và cơ quan làm luật đi tới quyết định: che miệng trong bối cảnh đối đầu sẽ bị xem là hành vi nghiêm trọng, có thể dẫn tới thẻ đỏ. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino nhấn mạnh, nếu lời nói mang tính phân biệt chủng tộc thì cầu thủ “đương nhiên phải bị đuổi”. Trưởng ban trọng tài Pierluigi Collina giải thích thêm, che miệng trong lúc đối đầu được coi là hành động có chủ ý, không phải phản xạ tự nhiên.

Thực tế ở World Cup và cách UEFA phản ứng

Tại World Cup mùa hè này, luật mới lập tức tạo dấu ấn. Miguel Almiron của Paraguay là người đầu tiên bị truất quyền thi đấu vì che miệng khi nói với đối thủ, sau đó đến Piero Hincapie của Ecuador ở vòng 1/16 gặp Mexico. Cả hai đều bị treo giò một trận, và ủy ban kỷ luật FIFA có quyền tăng án nếu muốn. Không có dấu hiệu cho thấy họ đã buông lời xúc phạm.

Dù vậy, không phải mọi trường hợp che miệng đều bị xử nặng. Jude Bellingham từng che miệng khi nói chuyện với Jordan Ayew của Ghana nhưng không bị thẻ đỏ, vì trọng tài đánh giá đó là trao đổi mang tính hòa nhã, không phải đối đầu.

Trong bối cảnh đó, UEFA chọn cách đi chậm lại. Họ chỉ coi việc cố tình che giấu nội dung trao đổi là hành vi thiếu tinh thần thể thao, mức phạt là thẻ vàng. Đồng thời, UEFA để ngỏ khả năng mở điều tra kỷ luật riêng nếu sau này có bằng chứng về lời nói mang tính xúc phạm hay kỳ thị.

Giới hạn chấp nhận và điều chỉnh kỹ thuật

Quyết định của UEFA cho thấy họ không bác bỏ hoàn toàn các thay đổi từ cơ quan làm luật. Trong số những điều chỉnh trước World Cup, UEFA vẫn áp dụng việc mở rộng quyền can thiệp của trợ lý trọng tài qua video để kiểm tra các quả phạt góc bị thổi sai, có thể đổi thành đá phạt nếu cần. Tính đến thời điểm UEFA ra thông báo, đã có 22 quả phạt góc ở World Cup bị hủy sau khi xem lại video.

Như vậy, với cùng một gói thay đổi, UEFA chọn giữ lại phần liên quan tới hỗ trợ kỹ thuật cho trọng tài, nhưng tạm thời đứng ngoài quy định thẻ đỏ vì che miệng trong lúc đối đầu. Sự phân tách này tạo nên một ranh giới khá rõ giữa cách tiếp cận của FIFA ở World Cup và cách điều hành của UEFA tại các giải châu Âu.

Tài liệu 500 trang và giới hạn của sức ép từ Real Madrid

Florentino Perez không chỉ dừng ở những phát biểu gay gắt về vụ Negreira. Ông biến chủ đề này thành một điểm nhấn trong chiến dịch tranh cử chủ tịch Real Madrid, rồi tiếp tục theo đuổi khi đã tái đắc cử. Cao trào là ở trận chung kết Cúp C1 châu Âu gần đây, khi Perez trực tiếp trao cho Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin một tập hồ sơ dày khoảng 500 trang, tổng hợp mọi thông tin Real Madrid thu thập được về vụ việc.

Dù vậy, theo nguồn tin từ La Vanguardia được SPORT dẫn lại, động thái này chưa đủ để khiến UEFA thay đổi lập trường trong ngắn hạn. Tài liệu của Real Madrid được tiếp nhận, nhưng không kéo theo một quy trình kỷ luật tức thời. Sức ép chính trị và truyền thông từ phía Perez vì thế bị giới hạn bởi khung vận hành pháp lý mà UEFA đang bám vào.

UEFA bị “neo” vào tiến trình tòa án Tây Ban Nha

UEFA có quyền tiếp nhận và nghiên cứu mọi thông tin liên quan đến các vụ việc trong phạm vi bóng đá châu Âu. Tuy nhiên, với vụ Negreira, không gian hành động của tổ chức này lại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tiến trình tố tụng tại Tây Ban Nha. Các công tố viên Tây Ban Nha vẫn đang điều tra nghi vấn Barcelona chi trả hơn bảy triệu euro cho cựu phó chủ tịch ủy ban trọng tài Jose Maria Enriquez Negreira trong giai đoạn 2001 đến 2018, thông qua công ty được cho là chuyên làm báo cáo trọng tài.

Cho đến khi tòa án Tây Ban Nha đưa ra phán quyết có hiệu lực, UEFA chưa có nền tảng pháp lý vững chắc để chuyển hóa hồ sơ điều tra thành quyết định kỷ luật trong lĩnh vực thể thao. Vì vậy, dù nhận được tài liệu từ Real Madrid, UEFA vẫn giữ nguyên quan điểm chờ đợi kết luận từ hệ thống tư pháp quốc gia trước khi cân nhắc bước đi tiếp theo.

Nguyên tắc “không chen vào” giữa luật thể thao và luật quốc gia

UEFA từ trước đến nay duy trì cách tiếp cận thận trọng với những vụ việc đang nằm trong tay tòa án các nước thành viên. Khi chưa có bản án cuối cùng, tổ chức này tránh đưa ra quyết định mang tính trừng phạt, để không bị xem là can thiệp vào quá trình xét xử của hệ thống tư pháp quốc gia. Vụ Negreira cũng được đặt trong khuôn khổ đó.

Cách làm này tương đồng với các cơ quan bóng đá tại Tây Ban Nha. La Liga, Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha và Hội đồng Thể thao Tối cao đều chưa áp dụng biện pháp kỷ luật riêng, với lý do tiến trình pháp lý vẫn đang diễn ra. Sự đồng bộ giữa UEFA và các tổ chức tại Tây Ban Nha khiến khả năng xuất hiện một quyết định thể thao sớm đối với vụ Negreira trở nên rất thấp.

Kỳ vọng trừng phạt sớm và thực tế phải chờ đợi

Việc Real Madrid chủ động thu thập thông tin, biến vụ Negreira thành chủ đề tranh cử rồi chuyển thành hồ sơ chính thức gửi UEFA tạo ra kỳ vọng về một phản ứng nhanh từ cấp châu lục. Tuy nhiên, thực tế cho thấy kỳ vọng đó đang vấp phải bức tường thủ tục. UEFA vẫn giữ khoảng cách với vụ án cho đến khi tòa án Tây Ban Nha đưa ra phán quyết cuối cùng.

Trong bối cảnh đó, những lời kêu gọi trừng phạt Barcelona ở cấp độ châu Âu khó được đáp ứng trong tương lai gần. Vụ Negreira tiếp tục nằm ở giao điểm giữa điều tra hình sự tại Tây Ban Nha và thẩm quyền kỷ luật thể thao của UEFA, nhưng cán cân hiện tại nghiêng về phía chờ đợi kết luận từ tòa án quốc gia trước khi bất kỳ quyết định thể thao nào được đặt lên bàn.

Khung phạt mới dành cho Chelsea

Chelsea từng bị UEFA phạt 31 triệu euro và áp chỉ tiêu tài chính chặt chẽ hơn sau mùa trước, khi chi hơn 70% doanh thu cho lương và chuyển nhượng năm 2025. Lần công bố mới nhất, câu lạc bộ chỉ phải nộp 1 triệu euro, kèm 2 triệu euro treo lại. UEFA ghi nhận Chelsea đã có tiến triển về tài chính, dù vẫn yêu cầu tiếp tục giảm mạnh tỷ lệ chi cho đội hình vào năm 2026.

Aston Villa và cách xử lý tương tự

Aston Villa cũng được hưởng cách tiếp cận mềm hơn. Mức phạt 7,5 triệu euro lần này thấp hơn khoảng một phần ba so với chế tài tài chính năm trước. UEFA treo thêm một khoản phạt gấp đôi số tiền phải nộn hiện tại, gắn với mục tiêu tài chính cho mùa tới, khi nhà vô địch Europa League sẽ dự Champions League.

Lý do UEFA “nương tay”

Trong thông báo, UEFA vừa nhắc lại yêu cầu giảm chi phí đội hình, vừa dành lời khen cho Chelsea và Aston Villa vì đã cải thiện so với giai đoạn trước. Cách xử lý cho thấy cơ quan này ưu tiên lộ trình điều chỉnh dần, thay vì áp mức phạt tối đa ngay lập tức, miễn là câu lạc bộ chấp nhận các mục tiêu tài chính cụ thể trong những năm tiếp theo.

Áp lực phía trước với Chelsea

Dù được giảm phạt, Chelsea đối mặt nguy cơ hụt thu lớn khi không dự bất kỳ cúp châu Âu nào mùa tới sau khi chỉ đứng thứ 10 ở Ngoại hạng Anh. Mùa vừa qua, đội bóng còn có tiền thưởng gần 115 triệu đô từ FIFA nhờ vô địch Cúp thế giới các câu lạc bộ, cùng khoảng 90 triệu đô từ việc Manchester City bồi thường để lấy HLV Enzo Maresca và Real Madrid mua hợp đồng hậu vệ Marc Cucurella. Khi các nguồn thu này không còn ổn định, yêu cầu cắt giảm chi phí đội hình mà UEFA đặt ra sẽ trở nên khó khăn hơn.