Tiền, lá phiếu và sự im lặng quanh chủ tịch Gianni Infantino

Tiền bạc và lịch thi đấu

Trận tranh hạng 3 theo cách gọi của FIFA, trước hết là một mắt xích trong cỗ máy tổ chức giải. Mỗi trận đấu ở vòng chung kết World Cup 2026 mang thêm doanh thu cho FIFA và thành phố đăng cai, từ vé vào sân cho tới bản quyền truyền hình và quảng cáo. Trận này cũng lấp khoảng trống giữa bán kết và chung kết, giúp các đài có thêm một trận cầu lớn để phát sóng trước ngày khép lại giải đấu.

Ảnh hưởng tới xếp hạng và bốc thăm

Về chuyên môn, trận tranh hạng 3 nặng điểm hơn một trận giao hữu trong hệ thống xếp hạng toàn cầu của FIFA. Kết quả có thể giúp đội thắng cải thiện vị trí, từ đó tác động tới suất tham dự giải đấu khu vực, vị trí ở Nations League hoặc nhóm hạt giống khi bốc thăm vòng loại World Cup tiếp theo. Vì vậy, dù vừa trải qua cú sốc thua bán kết, các tuyển thủ vẫn có lý do thực dụng để gượng dậy thi đấu.

Phần thưởng cụ thể, không có cúp

Đội thắng không nhận cúp, nhưng được trao huy chương đồng và hơn đội thua 2 triệu đô la tiền thưởng. Đội về ba nhận tổng cộng 29 triệu đô la, trong khi đội đứng thứ tư nhận 27 triệu. Về mặt thành tích, Đức là đội sưu tập nhiều huy chương đồng nhất với bốn lần, bên cạnh bốn chức vô địch và bốn lần á quân.

Cơ hội cho các kỷ lục cá nhân

Trận đấu này còn là “cửa sổ” cuối cùng cho các chân sút đua danh hiệu vua phá lưới. Những cái tên như Eusebio năm 1966, Toto Schillaci năm 1990, Davor Suker năm 1998 hay Thomas Muller năm 2010 đều tận dụng trận tranh hạng ba để gia tăng số bàn thắng. Năm 1958, Just Fontaine ghi bốn bàn trong chiến thắng 6-3 trước Tây Đức, nâng tổng số lên 13 bàn, vẫn là kỷ lục ghi bàn trong một kỳ World Cup. Ở giải 2026, đây cũng là cơ hội cuối cho Kylian Mbappe và Harry Kane cải thiện thành tích ghi bàn.

Lịch sử lâu đời nhưng không liên tục

Trận tranh hạng 3 xuất hiện từ World Cup 1934 với chiến thắng 3-2 của Đức trước Áo. Kỳ đầu tiên năm 1930 không có trận này, Mỹ và Nam Tư chỉ được phân hạng dựa trên hiệu số, nhưng cả hai đội trưởng đều nhận huy chương. Năm 1938 có tổ chức, tới 1950 thì không vì giải đấu dùng thể thức vòng tròn. Từ 1954, trận tranh hạng ba trở lại và duy trì tới nay, trong khi giải vô địch châu Âu đã bỏ sau năm 1980.

Tội đồ gọi tên Tuchel

Tuyển Anh đã ở rất gần trận chung kết World Cup đầu tiên kể từ năm 1966 khi Anthony Gordon mở tỷ số trước Argentina ở phút 55. Thế nhưng, thay vì tiếp tục giữ thế trận và tìm bàn thắng thứ hai, HLV Thomas Tuchel lại chọn cách kéo đội hình xuống thấp, tăng cường hàng thủ và bảo vệ lợi thế mong manh.

Quyết định ấy khiến "Tam sư" mất hoàn toàn khả năng phản công. Enzo Fernández gỡ hòa ở phút 85, trước khi Lautaro Martínez đánh đầu ấn định chiến thắng 2-1 cho Argentina ở phút 90+2.

Rút Gordon, tuyển Anh mất tất cả

Bước ngoặt đầu tiên xuất hiện ở phút 72, khi Tuchel rút Gordon để đưa trung vệ Ezri Konsa vào sân. Tuyển Anh chuyển sang đá với hàng thủ 5 người dù trận đấu vẫn còn gần 20 phút. Đây là quyết định quá thận trọng, bởi Gordon không chỉ ghi bàn mở tỷ số mà còn là cầu thủ có tốc độ tốt nhất trên hàng công.

Khi anh rời sân, Argentina không còn phải lo những pha phản công vào khoảng trống phía sau. Mỗi lần Anh giành lại bóng, Harry Kane và Jude Bellingham đều ở quá xa đồng đội, khiến bóng nhanh chóng quay trở lại phần sân của Jordan Pickford.

Tuyến giữa bị thay thế quá sớm

Tuchel tiếp tục làm đội hình mất cân bằng khi rút Declan Rice và Reece James trong khoảng 10 phút cuối, thay bằng Nico O’Reilly và Dan Burn. Rice là cầu thủ quan trọng nhất trong việc thu hồi bóng, che chắn trước hàng thủ và đưa bóng lên phía trên.

James cũng là một trong số ít cầu thủ có khả năng giữ bóng, chuyền dài và giúp đội tuyển Anh giảm sức ép. Khi cả hai cùng rời sân, Elliot Anderson gần như phải chống chọi một mình trước tuyến giữa Argentina. Chỉ ít phút sau những thay đổi này, Enzo có khoảng trống trước vòng cấm để tung cú sút gỡ hòa.

12% thời lượng kiểm soát bóng trong 37 phút

Số liệu cho thấy tuyển Anh đã lùi sâu đến mức nào. Trong 37 phút từ bàn mở tỷ số của Gordon đến bàn thắng quyết định của Lautaro, đội bóng của Tuchel chỉ kiểm soát bóng 12%. Điều đó đồng nghĩa Argentina cầm bóng gần như liên tục, tổ chức hết đợt tấn công này đến đợt tấn công khác và ép toàn bộ đội hình Anh lùi sát vòng cấm.

Harry Kane thừa nhận sau trận rằng Anh không còn duy trì được sức ép, chỉ biết chống đỡ và phá bóng. Tuchel cũng thừa nhận đội bóng trở nên quá thụ động, để đối thủ tạo ra quá nhiều quả tạt, cú sút và cơ hội.

Khác biệt với Scaloni

Sự khác biệt nằm ở mục đích thay người của hai HLV. Tuchel đưa hậu vệ vào sân để giữ tỷ số, còn Lionel Scaloni tăng cường sức tấn công và tiếp tục dồn ép. Lautaro được tung vào từ ghế dự bị rồi ghi bàn quyết định bằng cú đánh đầu từ đường chuyền của Messi.

ĐT Argentina kết thúc trận đấu với chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) là 1,80, cao hơn nhiều so với mức 0,54 của tuyển Anh. Tuchel không thua vì đội hình thiếu hậu vệ. Ông thua vì rút khỏi sân những cầu thủ có thể giúp tuyển Anh giữ bóng, phản công và đẩy Argentina ra xa khung thành nhằm hướng đến chiến thắng. Đó là sự khác biệt.

Kobbie Mainoo vẫn chưa được thi đấu phút nào tại World Cup 2026. Sau thất bại 1-2 trước Argentina ở bán kết, điều đáng tiếc là tuyển Anh sụp đổ đúng tại khu trung tuyến, nơi khả năng giữ bóng, xoay sở và thoát pressing của tiền vệ Manchester United có thể giúp đội bóng của Thomas Tuchel giảm bớt sức ép.

Bị bỏ quên suốt hành trình

Tính đến hết vòng bán kết, Mainoo là một trong số ít cầu thủ ngoài vị trí thủ môn của tuyển Anh chưa được sử dụng tại World Cup 2026. Anh vẫn còn cơ hội ra sân trong trận tranh hạng ba với Pháp, nhưng việc một tiền vệ từng chứng minh năng lực ở những trận đấu lớn phải ngồi ngoài suốt hành trình vừa qua vẫn để lại nhiều tiếc nuối.

Trước Argentina, Tuchel thực hiện hàng loạt sự điều chỉnh, tung Ezri Konsa, Dan Burn, Nico O’Reilly, Ivan Toney và Marcus Rashford vào sân. Mainoo vẫn ngồi dự bị đến hết trận, ngay cả khi tuyến giữa tuyển Anh bắt đầu mất khả năng kiểm soát.

Tuyển Anh đánh mất trung tuyến

Anthony Gordon đưa tuyển Anh vượt lên ở phút 55, nhưng đội bóng áo trắng sau đó nhanh chóng kéo thấp đội hình và nhường thế trận cho Argentina. Declan Rice cùng các đồng đội phải lùi sâu, trong khi khoảng cách giữa hàng tiền vệ và hàng công ngày càng lớn.

Tuchel thừa nhận tuyển Anh trở nên quá bị động sau khi có bàn dẫn trước và không thể giành lại quyền kiểm soát bóng. Sức ép liên tục của Argentina cuối cùng được chuyển hóa thành bàn gỡ của Enzo Fernández ở phút 85 và pha lập công quyết định của Lautaro Martínez ở phút 90+2.

Phương án bị bỏ quên

Mainoo không nổi bật nhờ những đường chuyền dài hay khả năng dứt điểm. Điểm mạnh của anh là sự bình tĩnh khi nhận bóng trong không gian hẹp, khả năng che chắn, xoay người thoát pressing và đưa bóng lên phía trước.

Khi tuyển Anh liên tục mất bóng và bị ép lùi sâu, Mainoo có thể giúp đội giữ bóng chắc hơn, thoát khỏi lớp áp sát đầu tiên của Argentina và kéo đội hình lên cao. Anh không chắc chắn sẽ thay đổi kết quả, nhưng ít nhất có thể mang đến một cách xử lý khác thay vì để toàn đội tiếp tục co cụm trước vòng cấm.

Cơ hội cuối để thể hiện

Trận tranh hạng ba gặp Pháp có thể là cơ hội cuối để Mainoo ra sân tại World Cup 2026. Đây vẫn là trận đấu quan trọng, khi tuyển Anh cần chiến đấu vì danh dự, vị trí thứ ba và chuẩn bị cho chặng đường phía trước.

Nếu Tuchel tiếp tục không sử dụng Mainoo, quyết định ấy chắc chắn sẽ còn gây tranh cãi. Một tiền vệ trẻ được đánh giá cao không nên khép lại giải đấu mà chưa có cơ hội thể hiện, nhất là khi tuyển Anh vừa thất bại trong một trận đấu mà Tuyển Anh gần như mất hoàn toàn khả năng kiểm soát thế trận.

Những lần lỡ hẹn liên tiếp

Cuối mùa 2018-2019, Youri Tielemans rời Monaco, Manchester United nằm trong nhóm điểm đến anh ưu tiên. Khi đó, tương lai Paul Pogba bấp bênh, đội hình Ole Gunnar Solskjaer có khoảng trống ở tuyến giữa. Tielemans mới 21 tuổi, vừa chơi bốn tháng ấn tượng ở Leicester, từng đeo băng đội trưởng Anderlecht từ rất sớm và được đánh giá cao khắp châu Âu. Anh chờ xem United có động thái rõ ràng hay không, dù Leicester muốn mua đứt.

Sau cùng, United không chiêu mộ tiền vệ nào hè đó, còn Tielemans chấp nhận trở lại Leicester khi hiểu rằng Pogba sẽ ở lại và anh chỉ là phương án dự phòng. Đến năm 2020, United lại chọn Donny van de Beek. Hè 2022, cái tên Tielemans được nhắc lại khi anh chỉ còn một năm hợp đồng với Leicester. Erik ten Hag đánh giá anh là cầu thủ giỏi nhưng muốn kiểu tiền vệ khác, nên ủng hộ ký Christian Eriksen theo dạng tự do và dồn sức cho Frenkie de Jong, trước khi câu lạc bộ chi 60 triệu bảng cho Casemiro.

Đánh giá thay đổi theo bối cảnh

Trong nội bộ United, bộ phận tuyển trạch có những băn khoăn về Tielemans, dù anh vừa ghi bàn quyết định ở chung kết Cúp FA. Sau khi Leicester xuống hạng, anh trở thành cầu thủ tự do, nhưng United không còn đặt anh vào danh sách xem xét, dù từng đánh giá cao. Họ chuyển hướng sang Mason Mount, còn với Declan Rice, câu lạc bộ cũng tỏ ra dè dặt ở mức phí 100 triệu bảng.

Cùng thời điểm, nhiều đội bóng lớn ở châu Âu cũng giữ khoảng cách với Tielemans. Việc Leicester rớt hạng và phong độ của anh đi xuống đúng lúc bước vào giai đoạn tự do khiến những đối tác tiềm năng như United hay Arsenal dần rút lui. Trong mắt một số người trong nghề, số trận thi đấu dày đặc từ khi ra mắt Anderlecht ở tuổi 16 khiến anh bị đánh giá là đã “quá tải” so với tuổi đời.

Aston Villa nhìn thấy điều khác

Aston Villa lại chọn cách tiếp cận trái ngược. Họ phân tích dữ liệu và đi đến kết luận môi trường của một đội bóng sa sút mới là yếu tố kéo lùi Tielemans, chứ không phải sự sa sút thể chất. Đội ngũ tuyển trạch của Villa, vốn đã theo dõi anh từ khi còn ở Anderlecht, tin vào chất lượng chuyên môn và những đánh giá tích cực về tính cách.

Villa chủ động liên hệ từ tháng 1, coi Tielemans là mục tiêu số một cho vị trí tiền vệ trung tâm lệch tấn công. Khi được trình bày phương án, HLV Unai Emery đồng ý ngay. Ông trực tiếp đến nhà cầu thủ để thuyết phục, kèm mức lương cao do không mất phí chuyển nhượng. Theo phía Villa, điều kiện then chốt để thương vụ thành công là điều khoản giải phóng, do phía Tielemans yêu cầu, nhằm giữ cho anh cánh cửa rời đi nếu có cơ hội ở tầm cao hơn.

Mùa giải xóa tan hoài nghi

Những nghi ngờ quanh Tielemans chủ yếu xoay quanh sức bền và khả năng di chuyển. Mùa 2024-2025, anh trả lời bằng con số: 52 trận đá chính trong 53 lần ra sân, tổng cộng 4.511 phút trên mọi đấu trường. Anh trở thành cầu thủ đầu tiên của Villa đá chính hơn 50 trận trong một mùa kể từ năm 1995-1996. Trước đó, chấn thương bắp chân và mắt cá khiến anh chỉ chơi 35 trận, nhưng phía Villa xem đó là ngoại lệ so với nền tảng thể lực của anh.

Phong độ ấy giúp Tielemans quét sạch các giải thưởng cuối mùa của câu lạc bộ. Bên trong đội bóng, anh được đánh giá cao không chỉ ở chuyên môn mà còn ở sự chuyên nghiệp, khiêm tốn và kỷ luật, cùng nhóm trụ cột như John McGinn tạo chuẩn mực trong phòng thay đồ. Villa muốn giữ anh bằng hợp đồng mới, sẵn sàng linh hoạt dù đang phải cân đối với các quy định tài chính.

Khoảnh khắc United đổi hướng

Điều khoản giải phóng 35 triệu bảng, vốn được giữ kín đến mức một nhân vật tham gia đàm phán ban đầu cũng không biết, trở thành điểm nút. United nắm được thông tin này trong bối cảnh thương vụ Ederson từ Atalanta gặp trục trặc sau các cuộc kiểm tra y tế. Khi những lo ngại về Ederson tăng lên, sự quan tâm dành cho Tielemans được đẩy mạnh, nhất là sau khi anh chơi nổi bật tại World Cup, đeo băng đội trưởng tuyển Bỉ và có màn trình diễn then chốt trước Senegal.

Trước khi nói chuyện với United, Tielemans chủ động gọi cho Emery để trình bày mong muốn được đàm phán, thể hiện sự tôn trọng với người thầy đã xây dựng hệ thống chiến thuật phù hợp với anh. Sau đó, đại diện của anh làm việc với giám đốc bóng đá Damian Vidagany trong không khí được mô tả là cởi mở, thiện chí.

Thương vụ chốt lại một hành trình

United đã tiến song song hai thương vụ ở tuyến giữa: chiêu mộ Andrey Santos từ Chelsea với giá 50 triệu bảng và kích hoạt điều khoản giải phóng của Tielemans. Tổng chi phí cho cả hai tương đương mức giá mà họ từng đàm phán với West Ham cho Mateus Fernandes, thương vụ 85 triệu bảng sau đó bị hủy.

Tielemans vượt qua kiểm tra y tế, ký hợp đồng 5 năm, kéo dài đến khi anh 34 tuổi. Một số người trong giới bất ngờ với độ dài bản hợp đồng, cho rằng đây là hệ quả của sức ép sau khi hai thương vụ Fernandes và Ederson đổ vỡ. Những người khác lại nhìn vào kinh nghiệm, số trận thi đấu đồ sộ cùng thái độ chuyên nghiệp của anh để khẳng định mức độ rủi ro thấp.

Với Villa, đây là mất mát lớn về chuyên môn lẫn con người, nhất là khi anh vừa ghi bàn mở tỷ số trong trận chung kết Europa League thắng Freiburg 3-0. Tuy vậy, cảm xúc chủ đạo vẫn là sự tôn trọng, thể hiện trong thông báo chia tay một “thành viên được yêu mến và kính trọng trong phòng thay đồ”. Ở tuổi 29, như một nguồn tin thân cận mô tả, “chuyến tàu này chỉ đi qua một lần”, và Tielemans đã chọn bước lên, sau khi gửi lời cảm ơn người hâm mộ Villa bằng một đoạn video do chính đội ngũ cá nhân của anh chuẩn bị.

Mặt bằng tiền thưởng của giải đấu 48 đội

World Cup 2026 là kỳ giải đầu tiên có 48 đội, nhiều trận và nhiều thành phố đăng cai hơn trước. Cùng với đó, FIFA công bố quỹ tiền thưởng kỷ lục 655 triệu đô la, tăng 50% so với World Cup 2022 tại Qatar. Từ vòng bảng cho tới chung kết, mọi đội tuyển đều có phần trong quỹ này, nhưng mức hưởng chênh lệch rất lớn tùy theo thành tích.

Tất cả 48 đội đều được đảm bảo ít nhất 10,5 triệu đô la. Những đội dừng bước ngay từ vòng bảng nhận 9 triệu đô la tiền thưởng, cộng thêm 1,5 triệu đô la chi phí chuẩn bị. Các đội vào tới vòng 32, vòng 16 hay tứ kết lần lượt được nâng mức thưởng lên 11, 15 và 19 triệu đô la.

Khoảng cách giữa nhóm đầu và phần còn lại

Ở nhóm dẫn đầu, mức thưởng tăng vọt. Đội vô địch trận chung kết giữa Tây Ban Nha và Argentina sẽ nhận 50 triệu đô la, trong khi đội thua trận nhận 33 triệu đô la. Trận tranh hạng ba giữa Pháp và Anh cũng mang lại 29 triệu đô la cho đội thắng và 27 triệu đô la cho đội đứng thứ tư.

Như vậy, chỉ cần vượt qua thêm một vòng đấu, số tiền tăng thêm có thể tương đương hoặc vượt cả khoản mà một đội yếu hơn nhận được cho toàn bộ hành trình. Cấu trúc này khiến phần lớn quỹ thưởng dồn vào nhóm vài đội mạnh nhất, còn phần đáy bảng chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ.

Tiền thưởng đi đâu sau khi rời FIFA

Tiền thưởng không chuyển thẳng cho cầu thủ mà được FIFA chi trả cho các liên đoàn bóng đá quốc gia. Mỗi liên đoàn tự quyết định cách chia cho cầu thủ, ban huấn luyện và phần còn lại dành cho hoạt động phát triển bóng đá trong nước. Cách phân bổ này tạo ra những câu chuyện rất khác nhau giữa các nền bóng đá.

Tại Anh, cầu thủ đội tuyển quốc gia vẫn nhận khoản phí 2.000 bảng cho mỗi lần ra sân, nhưng họ quyên góp toàn bộ số tiền này cho hoạt động từ thiện. Ở Mỹ, liên đoàn đã ký thỏa thuận từ năm 2022: 80% tiền thưởng World Cup của đội nam sẽ được gộp chung và chia đều cho hai đội tuyển nam và nữ, với điều kiện đội nữ giành quyền dự World Cup nữ năm sau tại Brazil.

Doanh thu khổng lồ và phần chia cho các đội

FIFA là tổ chức phi lợi nhuận nhưng World Cup 2026 vẫn được dự báo mang về hơn 10 tỷ đô la doanh thu. Nếu tính cả chu kỳ bốn năm có kỳ World Cup này, tổng thu dự kiến lên tới 13 tỷ đô la, tăng mạnh so với 7,6 tỷ đô la của giai đoạn trước đó có World Cup 2022.

Dù quỹ thưởng 655 triệu đô la là con số kỷ lục, nó chỉ chiếm khoảng 6,5% doanh thu của riêng giải đấu. Phần lớn tiền vẫn nằm ở FIFA, còn các đội tuyển nhận một phần nhỏ hơn nhiều so với quy mô kinh tế mà World Cup tạo ra.