Từ những lệnh cấm gây tranh cãi
Những năm gần đây, việc cấm toàn bộ cổ động viên đội khách xuất hiện ngày càng nhiều tại bóng đá châu Âu và kéo theo tranh cãi về tính tương xứng. Vụ việc nổi bật nhất xảy ra trước trận Aston Villa - Maccabi Tel Aviv tại Europa League ngày 6/11/2025. Nhóm tư vấn an toàn của Hội đồng thành phố Birmingham quyết định không cho CĐV đội khách vào Villa Park sau khuyến nghị của West Midlands Police.
Quyết định bị Thủ tướng Anh Keir Starmer phản đối mạnh. Những cuộc rà soát sau đó phát hiện 8 sai sót trong tài liệu đánh giá của cảnh sát. Craig Guildford, khi ấy là cảnh sát trưởng West Midlands, nghỉ hưu sớm tháng 1/2026 và hiện bị điều tra về khả năng có hành vi sai phạm nghiêm trọng liên quan vụ việc.
Những lệnh cấm liên tiếp trên khắp châu Âu
Maccabi không phải trường hợp đơn lẻ. Năm 2023, CĐV Basel bị cấm tới Nice trước trận tứ kết Europa Conference League. Nhà chức trách Pháp viện dẫn nguy cơ đụng độ giữa 2 nhóm CĐV, tiền sử bạo lực và việc lực lượng an ninh đang phải tập trung cho các cuộc biểu tình phản đối cải cách hưu trí.
Năm 2024, Beşiktaş không được đưa người hâm mộ tới Lyon. Quyết định dựa trên vụ bạo lực nghiêm trọng giữa 2 nhóm năm 2017 cùng nhiều sự cố gần hơn của CĐV đội bóng Thổ Nhĩ Kỳ.
PSV cũng từng bị cấm đưa khoảng 2.000 CĐV tới Paris gặp PSG. Tòa án sau đó hủy quyết định, nhưng những hạn chế an ninh còn lại khiến PSV cuối cùng vẫn từ bỏ kế hoạch đưa người hâm mộ sang Pháp.
Đầu năm 2025, Feyenoord thất bại trong nỗ lực pháp lý nhằm đưa CĐV tới Lille. Cuối năm ấy, khoảng 2.500 vé dành cho CĐV Eintracht Frankfurt tại Napoli cũng bị cấm bán. UEFA bác đề nghị chuyển trận Napoli - Eintracht sang sân trung lập.
Hội đồng châu Âu đặt ra giới hạn
Sự gia tăng của những biện pháp tập thể khiến vấn đề được đưa lên cấp Hội đồng châu Âu. Ngày 6/10/2025, Ủy ban An ninh và An toàn tại các sự kiện thể thao thông qua khuyến nghị Rec(2025)1 về lệnh cấm tập thể đối với CĐV đội khách.
Văn bản đặt trách nhiệm cá nhân lên trước. Người vi phạm phải bị xử lý thay vì mặc nhiên hạn chế cả một nhóm chỉ vì họ ủng hộ cùng câu lạc bộ.
Lệnh cấm toàn bộ chỉ nên được áp dụng trong trường hợp đặc biệt, khi thật sự cần thiết để bảo vệ an ninh và trật tự công cộng. Quá trình ra quyết định cũng phải minh bạch, có tham vấn các bên, quyền khiếu nại và thông báo đủ sớm để CĐV không phải chịu thiệt hại không cần thiết về vé, đi lại hay chỗ ở.
Bóng đá châu Âu thống nhất 5 nguyên tắc
Ngày 1-2/9/2026, vấn đề tiếp tục được thảo luận tại Hội nghị An ninh và An toàn UEFA ở Madrid. Một ngày sau, UEFA, European Football Clubs, Football Supporters Europe và European Leagues cùng công bố lập trường chung ủng hộ khuyến nghị của Hội đồng châu Âu.
5 nguyên tắc được xác định khá cụ thể: ưu tiên xử lý cá nhân gây rối; chỉ sử dụng lệnh cấm tập thể trong trường hợp ngoại lệ; đưa câu lạc bộ, giải đấu và tổ chức CĐV vào quá trình ra quyết định; thông báo sớm và tạo điều kiện khiếu nại; mọi quyết định phải dựa trên bằng chứng công bằng, minh bạch và cập nhật.
Các bên nhấn mạnh CĐV đội khách là một phần lâu đời của văn hóa bóng đá châu Âu. Việc đi theo đội bóng tạo nên bầu không khí trên sân và cũng liên quan tới tính công bằng khi mỗi đội đều có sự cổ vũ trong những chuyến làm khách.
UEFA cũng phải xử lý ranh giới của chính mình
Một điểm cần phân biệt là UEFA cũng từng cấm toàn bộ CĐV một đội, nhưng dưới dạng án kỷ luật sau khi hành vi vi phạm đã xảy ra.
Tháng 12/2023, Legia Warsaw bị cấm bán vé cho CĐV ở 5 trận sân khách tại cúp châu Âu và bị phạt 100.000 euro sau vụ bạo lực trước trận gặp Aston Villa. UEFA xác định người hâm mộ Legia gây rối, phá hoại, ném vật thể và sử dụng pháo sáng.
Trường hợp này khác với việc chính quyền địa phương cấm một nhóm CĐV trước trận chỉ dựa trên đánh giá nguy cơ. Tuy nhiên, nó vẫn đặt ra bài toán về mức độ một án phạt tập thể nên kéo dài đến đâu.
Tuyên bố tại Madrid không có nghĩa mọi lệnh cấm CĐV đội khách sẽ biến mất. Điều thay đổi là tiêu chuẩn được đặt cao hơn: cấm toàn bộ phải là giải pháp cuối cùng, dựa trên bằng chứng cụ thể và chỉ được sử dụng khi những biện pháp ít hạn chế hơn không đủ để kiểm soát nguy cơ.