Trọng tâm là niềm tin, không chỉ là một thương vụ
UEFA không chỉ phản đối kế hoạch mở cửa hoạt động thương mại của FIFA cho nhà đầu tư tư nhân, mà còn đặt thẳng câu hỏi về niềm tin đối với bộ máy lãnh đạo hiện tại. Sau khi FIFA rút đề án FIFA Forward Enterprise, UEFA tuyên bố ban lãnh đạo FIFA đã đánh mất niềm tin không chỉ từ bóng đá châu Âu mà còn từ nhiều thành viên khác trong gia đình bóng đá thế giới.
Cách UEFA mô tả đề án là một thỏa thuận tồi tệ, được chuẩn bị sau hậu trường và thiếu minh bạch cho thấy mâu thuẫn đã vượt xa phạm vi một kế hoạch tài chính. Vấn đề không còn đơn thuần là có nên tiếp nhận vốn tư nhân hay không, mà nằm ở cách một quyết định có thể ảnh hưởng sâu rộng tới World Cup và các giải đấu khác được xây dựng, công bố rồi thúc đẩy mà nhiều tổ chức liên quan không được tham vấn đầy đủ.
Cam kết năm 2016 bị đem ra đối chiếu
Khi tranh cử Chủ tịch FIFA năm 2016, Gianni Infantino xây dựng chương trình hành động dựa trên các trụ cột gồm cải cách, quản trị tốt, dân chủ, sự tham gia và phát triển bóng đá. FIFA khi đó cũng thông qua một loạt biện pháp nhằm khôi phục uy tín sau giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng.
Gần 10 năm sau, những nguyên tắc ấy trở thành cơ sở để các bên phản đối FIFA Forward Enterprise. Theo đề xuất, FIFA sẽ lập một pháp nhân thương mại mới để quản lý các quyền kinh doanh và một phần hoạt động vận hành liên quan đến World Cup, World Cup nữ, Club World Cup cùng nhiều giải đấu khác.
Khoảng 20% cổ phần của pháp nhân mới dự kiến được bán cho nhóm nhà đầu tư do Thrive Eternal dẫn đầu, nhằm huy động tối đa 4,2 tỉ USD và định giá doanh nghiệp ở mức khoảng 20 tỉ USD. UEFA cho rằng một thay đổi có quy mô như vậy không thể được chuẩn bị trong thời gian ngắn, thiếu tham vấn và đặt các liên đoàn thành viên trước thời hạn gấp gáp để lựa chọn.
Phản ứng lan rộng trong bóng đá thế giới
Sự bất bình không chỉ xuất hiện tại châu Âu. Liên đoàn Bóng đá Anh công khai ủng hộ UEFA và kêu gọi xem xét toàn diện, mạnh mẽ đối với bộ máy lãnh đạo cùng cách quản trị của FIFA. FA nhấn mạnh FIFA phải được điều hành minh bạch, vì lợi ích của 211 liên đoàn thành viên và sự phát triển lâu dài của bóng đá.
Concacaf cũng bày tỏ thất vọng khi một đề án có mức độ chi tiết và tầm ảnh hưởng lớn được xây dựng, rồi công bố trước khi trải qua quá trình thảo luận với các cơ quan quản trị và những bên liên quan. Tổ chức này nhấn mạnh mọi quyết định phải dựa trên quản trị tốt, quy trình chặt chẽ và trách nhiệm bảo vệ bóng đá trong dài hạn.
AFC đưa ra phản ứng tương tự, khẳng định họ không được tham vấn và không có đủ thời gian để đánh giá toàn diện kế hoạch. Vì vậy, sức ép lên FIFA không còn là phản ứng riêng của UEFA, mà đã trở thành một làn sóng phản đối trải rộng qua nhiều khu vực.
Rút đề án chưa đồng nghĩa khủng hoảng kết thúc
Trước sức ép ngày càng lớn, FIFA xác nhận không tiếp tục FIFA Forward Enterprise. Infantino giải thích đề án ban đầu nhằm tăng nguồn lực cho các liên đoàn thành viên và hỗ trợ phát triển bóng đá, đặc biệt ở những quốc gia cần giúp đỡ nhất. Tuy nhiên, ông thừa nhận dự án đã trở nên quá chia rẽ và không còn phục vụ mục tiêu đoàn kết, củng cố và cải thiện bóng đá.
UEFA hoan nghênh quyết định rút đề án, nhưng khẳng định đây mới chỉ là bước đầu. Tổ chức bóng đá châu Âu yêu cầu làm rõ cách kế hoạch được hình thành, xác định những người chịu trách nhiệm và ngăn chặn việc các đề án có ảnh hưởng lớn tiếp tục được chuẩn bị theo cách bí mật, vội vàng và thiếu giám sát.
Vì thế, FIFA có thể đã tránh được một cuộc đối đầu trực diện về quyền sở hữu thương mại của World Cup, nhưng chưa giải quyết được vấn đề lớn hơn: niềm tin vào cách tổ chức này ra quyết định.
Khoảng cách trong cách nhìn nhận
Trong tuyên bố rút đề án, Infantino tập trung vào việc FIFA Forward Enterprise gây chia rẽ và không còn phù hợp với mục tiêu đoàn kết. Ông bảo vệ ý tưởng ban đầu bằng lập luận rằng FIFA muốn khai thác thêm nguồn lực để hỗ trợ các liên đoàn và phát triển bóng đá toàn cầu.
Trong khi đó, UEFA và các tổ chức phản đối lại tập trung vào quy trình: ai xây dựng đề án, ai được tham vấn, vì sao thời hạn quyết định quá ngắn và tại sao một kế hoạch liên quan đến những tài sản quan trọng nhất của bóng đá thế giới lại được chuẩn bị bên ngoài các cơ chế quản trị thông thường.
Sự khác biệt đó cho thấy khoảng cách lớn giữa cách FIFA tự giải thích quyết định của mình và cách nhiều liên đoàn chủ chốt nhìn nhận sự việc. Đề án đã bị rút, nhưng cuộc tranh luận về trách nhiệm, minh bạch và niềm tin đối với ban lãnh đạo FIFA nhiều khả năng còn kéo dài.