FIFA ASEAN Cup ra đời trong năm 2026, khiến bóng đá Đông Nam Á lần đầu có 2 giải đội tuyển mang tên gần giống nhau. Nhưng FIFA không lập giải mới để thay ASEAN Hyundai Cup của AFF. ASEAN Hyundai Cup vẫn là sân chơi truyền thống đã tồn tại 30 năm và xác định nhà vô địch khu vực, còn FIFA ASEAN Cup được xây dựng theo một mục tiêu khác: tận dụng lịch thi đấu quốc tế, giúp các đội dễ triệu tập lực lượng mạnh hơn và tổ chức theo mô hình tập trung tương tự FIFA Arab Cup.
Hai giải, hai mục đích
ASEAN Hyundai Cup vẫn là giải đấu xác định nhà vô địch Đông Nam Á. Ra đời từ năm 1996, giải năm 2026 là lần tổ chức thứ 16 và diễn ra từ 24/7 đến 26/8. Việt Nam bước vào giải với tư cách đương kim vô địch sau khi vượt qua Thái Lan với tổng tỷ số 5-3 ở chung kết năm 2024.
Sau 30 năm, ASEAN Hyundai Cup đã tạo được vị trí riêng trong khu vực, đặc biệt nhờ những cặp đấu giàu tính cạnh tranh như Việt Nam - Thái Lan hay Indonesia - Malaysia. Phiên bản 2024 đạt hơn 541 triệu lượt xem trên truyền hình và các nền tảng trực tuyến. Nội dung liên quan đến giải trên Facebook, Instagram, TikTok, YouTube và X cũng thu hút gần 13 tỷ lượt xem.
FIFA ASEAN Cup được xây dựng theo hướng khác. Khi công bố giải vào tháng 10/2025, FIFA xác định đây là giải đấu bổ sung cho lịch bóng đá Đông Nam Á. Mục tiêu chính là tạo thêm những trận quốc tế có tính cạnh tranh, tận dụng lịch tập trung đội tuyển của FIFA và giúp các liên đoàn thuận lợi hơn trong việc triệu tập lực lượng mạnh nhất, thay vì cạnh tranh trực tiếp với ASEAN Hyundai Cup.
Lịch FIFA tạo khác biệt lớn
ASEAN Hyundai Cup 2026 kéo dài hơn một tháng, từ vòng bảng đến bán kết và chung kết. Các đội thi đấu sân nhà - sân khách, riêng bán kết và chung kết đều diễn ra 2 lượt. Thể thức này giữ được không khí đối đầu đặc trưng của bóng đá Đông Nam Á, nhưng phần lớn thời gian tổ chức không nằm trọn trong lịch tập trung đội tuyển của FIFA.
FIFA ASEAN Cup được bố trí vào đợt thi đấu quốc tế cuối tháng 9 - đầu tháng 10/2026. Từ năm 2026, FIFA gộp 2 đợt tập trung tháng 9 và tháng 10 thành một giai đoạn kéo dài 16 ngày, trong đó mỗi đội tuyển có thể thi đấu tối đa 4 trận. Cách sắp xếp này phù hợp với một giải tổ chức tập trung và giúp các liên đoàn chủ động hơn về lực lượng.
Khác biệt lớn nhất nằm ở quyền triệu tập cầu thủ. Khi thi đấu trong lịch FIFA, các đội tuyển thuận lợi hơn trong việc gọi những cầu thủ đang khoác áo CLB ở nước ngoài. Điều này đặc biệt quan trọng với Indonesia, Malaysia, Philippines và cả Việt Nam, khi ngày càng có nhiều tuyển thủ chơi bóng bên ngoài giải quốc nội. FIFA ASEAN Cup vì thế có nhiều cơ hội quy tụ đội hình mạnh hơn ngay từ giai đoạn đầu.
Mô hình từ FIFA Arab Cup
FIFA ASEAN Cup được xây dựng theo hướng mà FIFA từng áp dụng với FIFA Arab Cup. Ở phiên bản 2025, FIFA Arab Cup quy tụ 16 đội tại vòng chung kết và diễn ra tập trung ở Qatar từ ngày 1 đến 18/12. Toàn bộ giải được gói trong chưa đầy 3 tuần, phù hợp với quỹ thời gian dành cho đội tuyển quốc gia.
Cách tổ chức tập trung giúp các đội hạn chế việc di chuyển qua nhiều quốc gia, đồng thời cho phép ban tổ chức xếp nhiều trận trong một khoảng thời gian ngắn. FIFA ASEAN Cup cũng đi theo cấu trúc này, khác với ASEAN Hyundai Cup vốn duy trì thể thức sân nhà - sân khách và kéo dài qua nhiều chặng.
Một điểm khác là thành phần tham dự có thể không chỉ giới hạn trong khu vực Đông Nam Á. Ấn Độ từng đạt thỏa thuận góp mặt ở phiên bản đầu tiên, mở ra khả năng FIFA đưa thêm các đội khách mời vào giải. Nếu hướng đi này được duy trì, FIFA ASEAN Cup có thể tạo ra những cặp đấu mà các đội Đông Nam Á ít gặp trong lịch giao hữu thông thường, qua đó tăng chất lượng cọ xát thay vì chỉ lặp lại các đối thủ quen thuộc trong khu vực.
AFF có truyền thống, FIFA có lợi thế về lịch thi đấu
ASEAN Hyundai Cup có lợi thế mà FIFA ASEAN Cup chưa thể tạo ra ngay: lịch sử 30 năm và vị thế của giải đấu số 1 khu vực. Những cặp đấu như Việt Nam - Thái Lan, Indonesia - Malaysia hay Thái Lan - Malaysia đã trở thành các cuộc đối đầu quen thuộc, luôn kéo theo sức ép lớn về thành tích và sự quan tâm của người hâm mộ.
FIFA ASEAN Cup lại mạnh ở khâu tổ chức. Giải được đặt trong lịch thi đấu quốc tế, thuận lợi hơn cho việc triệu tập cầu thủ đang chơi bóng ở nước ngoài và có thể gói gọn trong một đợt tập trung ngắn theo mô hình thi đấu tập trung.
Vì vậy, 2 giải chưa cần loại trừ nhau. ASEAN Hyundai Cup vẫn giữ giá trị của chức vô địch Đông Nam Á, còn FIFA ASEAN Cup sẽ phải tạo vị thế bằng chất lượng chuyên môn và thành phần tham dự. Yếu tố đáng theo dõi nhất là các đội sẽ ưu tiên lực lượng mạnh nhất cho giải nào, bởi chính điều đó sẽ quyết định sức nặng thực sự của FIFA ASEAN Cup trong những năm tới.