Tiếp tục 'siết' phương thức xét tuyển bằng học bạ

Năm nay, học bạ không còn là tấm vé vàng trong tuyển sinh đại học. Trước đó, Bộ GD&ĐT cho biết phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập bậc THPT (học bạ) có xu hướng giảm xuống so với năm 2024.

Học viện Ngoại giao vừa công bố thông tin tuyển sinh đại học chính thức năm 2026. Học viện dự kiến tuyển 2.200 sinh viên với 4 phương thức xét tuyển, gồm: xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển, xét tuyển kết hợp học bạ và chứng chỉ quốc tế, xét tuyển kết hợp chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế và chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT.

Với phương thức xét tuyển kết hợp điểm học bạ và chứng chỉ quốc tế, học viện yêu cầu thí sinh phải có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp thuộc tổ hợp xét tuyển dự kiến từ 22 điểm trở lên (cao hơn quy định của Bộ GD&ĐT 7 điểm). Đồng thời, thí sinh phải có điểm trung bình 6 học kì của 2 môn dùng để xét tuyển (ngoài môn ngoại ngữ) đạt từ 8,5 trở lên.

Xét tuyển học bạ không còn là tấm vé vàng. Ảnh: Duy Phạm

Đặc biệt, thí sinh cần có chứng chỉ IELTS đạt từ 6.0 trở lên, hoặc TOEFL iBT từ 60 trở lên, hoặc PTE-A từ 46 điểm trở lên, các chứng chỉ Cambridge English Qualifications từ 169 điểm trở lên.

Với chứng chỉ tiếng Pháp, cần đạt từ DELF-B1 trở lên hoặc TCF tout public (5 bài thi: nghe hiểu, cấu trúc ngữ pháp, đọc hiểu, viết, nói) đạt xếp loại chung từ B1 trở lên.

Tiếng Trung Quốc, phải từ HSK 4 (mức điểm từ 260) trở lên, tiếng Hàn Quốc từ Topik 3 trở lên, tiếng Nhật Bản từ JLPT N3 trở lên; tiếng Đức từ DSH 1, hoặc Goethe-Zertifikat B1, hoặc ÖSDZertifikat B1, hoặc TELC B1, hoặc DSD I B1 trở lên.

Với phương thức xét tuyển kết hợp chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế và chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, yêu cầu về chứng chỉ quốc tế tương tự như trên.

Với chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế, thí sinh cần đạt SAT từ 1.330 điểm, ACT từ 29 điểm, A-level có từng môn đạt từ D trở lên hoặc IB Diploma với tổng điểm đạt từ 30 trở lên.

Với phương thức xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, học viện sử dụng 13 tổ hợp xét tuyển.

Học viện Ngoại giao quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ theo thang điểm 10 như sau:

Năm nay, ngoài các chương trình giảng dạy bằng tiếng Việt, lần đầu tiên Học viện Ngoại giao sẽ tổ chức các chương trình đào tạo giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh (trừ một số học phần thuộc khối kiến thức lí luận chính trị và pháp luật Việt Nam) đối với 6 ngành, gồm: quan hệ quốc tế, kinh tế quốc tế, luật quốc tế, truyền thông quốc tế, kinh doanh quốc tế, luật thương mại quốc tế.

Dự kiến chỉ tiêu mỗi chương trình đào tạo giảng dạy bằng tiếng Anh là 30-50 sinh viên/tổng chỉ tiêu mỗi ngành.

Cân nhắc tính toán loại phương thức không hiệu quả

Xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ) đã tồn tại trong nhiều năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng trên dưới 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và trở thành một trong những phương thức chủ đạo được nhiều trường đại học sử dụng.

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025, trong số 17 phương thức xét tuyển, tỉ lệ thí sinh trúng tuyển phương thức xét học bạ là 42,4%, số xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, còn lại là các phương thức khác chiếm 18,5%.

Mặc dù vậy, những năm gần đây, phương thức này có nhiều tranh cãi về tính chính xác, công bằng. Nguyên nhân chính xuất phát từ thực tế việc đánh giá học sinh giữa các trường, các địa phương còn có sự chênh lệch. Trong nhiều trường hợp, điểm học bạ chưa phản ánh sát năng lực thực tế, dẫn đến tình trạng có thí sinh dù điểm học bạ cao nhưng không đạt kết quả tương xứng trong các kì thi tốt nghiệp THPT hoặc các kì thi đánh giá có độ chuẩn hóa cao. Điều này dẫn đến việc nhiều thí sinh trúng tuyển nhưng không theo kịp chương trình đào tạo, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực…

Bộ GD&ĐT vừa công bố danh mục các phương thức xét tuyển năm 2026, có trong hướng dẫn tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 với 19 mã phương thức, nhiều hơn năm 2025.

Thực tế, một trong những tồn tại của mùa tuyển sinh đại học thời gian qua là có quá nhiều phương thức xét tuyển, trong khi chỉ có một số phương thức thực sự hữu ích cho các trường trong việc xét tuyển.

Việc các trường đại học sử dụng quá nhiều phương thức xét tuyển gây nhiễu thông tin. Nhiều phương thức xét tuyển không có hoặc rất ít thí sinh đăng kí cho thấy kém hiệu quả và chưa đảm bảo công bằng giữa các phương thức xét tuyển.

Do vậy từ năm 2025, Bộ GD&ĐT đã khuyến cáo các trường đại học nên cân nhắc tính toán để loại bỏ phương thức xét tuyển không hiệu quả, trước khi lên kế hoạch tổ chức tuyển sinh trong kì tuyển sinh đại học.

Đánh giá các phương thức xét tuyển chính năm 2025, Bộ GD&ĐT cho biết phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập bậc THPT (học bạ) có xu hướng giảm xuống so với năm 2024.

Đáng chú ý, nhiều phương thức không có thí sinh nhập học. Chính vì vậy Bộ đã yêu cầu các trường rà soát để loại bỏ phương thức xét tuyển không hiệu quả trong mùa tuyển sinh năm nay.

Theo quy chế tuyển sinh đại học 2026, các trường chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh không bao gồm xét tuyển thẳng, xét tuyển đối tượng cử tuyển, xét tuyển đối tượng dự bị đại học. Mỗi phương thức tuyển sinh phải quy định rõ các tiêu chí đánh giá, xét tuyển, cách thức tính điểm xét, điều kiện trúng tuyển.

Đối với một chương trình đào tạo có nhiều phương thức tuyển sinh hoặc kết hợp các phương thức tuyển sinh hoặc sử dụng kết quả kì thi tuyển sinh, kì thi độc lập hoặc tổ hợp xét tuyển khác, các trường xác định độ lệch điểm theo hướng dẫn thống nhất của bộ; không quy định mã xét tuyển riêng, số lượng tuyển sinh xét tuyển riêng cho từng phương thức xét tuyển hoặc tổ hợp xét tuyển.

Các quy định khác về quy đổi điểm, xác định độ lệch điểm giữa các phương thức, tổ hợp; cách tính điểm ưu tiên đối tượng, khu vực được giữ nguyên.