Đề xuất thi tuyển sinh lớp 10 chỉ còn 2 môn: Có giải quyết triệt để áp lực thi cử?

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT, trong đó có đề xuất thi tuyển sinh lớp 6 và lớp 10 theo hướng chỉ còn 2 môn.

Dự kiến còn 2 môn thi

Bộ GD&ĐT vừa lấy ý kiến góp ý của Sở GD&ĐT 3 địa phương là TP Hà Nội, TP Hải Phòng và TPHCM về dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận và tuyển sinh học sinh đầu cấp.

Trong đó, nội dung đáng chú ý là tổ chức thi tuyển, trong đó quy định: Số môn thi gồm 2 môn: Toán và Ngữ văn (đối với tuyển sinh lớp 10), 2 môn Toán và Tiếng Việt (đối với tuyển sinh lớp 6).

Chị Nguyễn Thị Mai, phường Yên Sở, Hà Nội bày tỏ niềm vui nếu kì thi tuyển sinh lớp 10 sắp tới chỉ còn 2 môn là Văn, Toán. Theo chị Mai, như vậy, phụ huynh, học sinh không thấp thỏm môn thi thứ ba hằng năm. Chương trình giáo dục phổ thông trước đây, học sinh THCS học các môn đơn, nhưng từ chương trình 2018, có môn tổ hợp. Nếu môn thi thứ ba là khoa học tự nhiên, học sinh không phải thi 3 môn mà thực tế sẽ thi 5 môn: Toán, Ngữ văn, Hóa học, Sinh học, Vật lí. Nếu môn thi thứ 3 là Lịch sử-Địa lí, học sinh sẽ phải thi 4 môn. Năm học nào rơi vào môn thi tổ hợp, học sinh thực sự quá tải vì căng thẳng ôn thi.

Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương, Hà Nội cho rằng, nên duy trì 3 môn thi vào lớp 10, trong đó Toán và Ngữ văn là hai môn ổn định, còn môn thứ ba có thể là bất kì môn học nào trong chương trình THCS, không nên cố định một môn.

“Điều tôi thấy có ý nghĩa nhất ở phương án này là giúp học sinh không học lệch, không học chỉ để thi. Khi biết môn thứ ba có thể được lựa chọn từ các môn học trong chương trình, các em sẽ có ý thức học đều và nghiêm túc hơn trong suốt quá trình học THCS”, bà Vân Hồng nói. Theo bà, môn thứ ba cần được lựa chọn và công bố vào thời điểm hợp lí. Đề thi nên tập trung vào kiến thức, năng lực cơ bản, tránh đánh đố và không tạo thêm áp lực luyện thi.

Bà Vân Hồng khẳng định, giảm áp lực cho học sinh không đơn thuần là giảm từ ba môn xuống hai môn. Quan trọng hơn là cách ra đề, cách tổ chức kì thi và làm sao để việc thi cử tác động tích cực trở lại việc dạy và học trong nhà trường. Bà nghiêng về phương án Toán, Ngữ văn và một môn thứ ba được lựa chọn phù hợp theo từng năm, thay vì cố định môn thứ ba.

Bài toán khó

Thực tế cho thấy, kì thi tuyển sinh lớp 10 hiện nay tạo áp lực rất lớn đối với phụ huynh, học sinh tại các địa phương, đặc biệt là các thành phố lớn. Áp lực đến từ cơ hội học công lập THPT ít, cạnh tranh suất vào trường điểm, trường chuyên. Với phụ huynh tại Hà Nội, còn trải qua cảm giác căng thẳng ngóng môn thi thứ 3 trong khi các địa phương khác đã công bố từ lâu.

Thi lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội. Ảnh minh họa: Duy Phạm

Khi chỉ còn hai môn thi Toán, Ngữ văn, phụ huynh không còn nỗi lo “bốc thăm môn thứ 3” vào sát kì thi như một số địa phương từng áp dụng, giúp học sinh, nhà trường chủ động kế hoạch giảng dạy, ôn tập, học tập ngay từ đầu năm.

Nhưng có thể nói, áp lực lớn nhất của kì tuyển sinh lớp 10 không phải bao nhiêu môn thi mà là bao nhiêu phần trăm học sinh thi có cơ hội học tập tại các trường THPT công lập có chất lượng.

Việc chỉ còn 2 môn thi được biết trước cũng có những rủi ro về chiến thuật làm bài. Khi chỉ còn 2 môn, yêu cầu về độ chính xác và tính phân hóa trong đề thi sẽ cao hơn. Học sinh phải đối mặt với đề thi có tính phân loại sâu hơn để các trường tốp xét tuyển, không còn môn thi gỡ điểm. Giáo dục phổ thông sẽ đối diện với nguy cơ hổng kiến thức của học sinh khi lên THPT. Nếu không tự giác, học sinh dễ bỏ qua việc học các môn còn lại, dẫn đến việc gặp khó khăn khi lên cấp THPT, nơi áp dụng Chương trình GDPT 2018 với nhiều môn lựa chọn chuyên sâu.

Phụ huynh giảm gánh nặng chi phí, thời gian trong việc đưa đón con đi học thêm nhiều môn cùng lúc, giải tỏa không khí căng thẳng trong gia đình vào mùa thi. Nhưng nỗi lo không mất đi mà chuyển từ lo học nhiều môn sang lo cạnh tranh khốc liệt hơn khi chỉ còn 2 môn thi.

Đề xuất giảm xuống 2 môn thi tuyển sinh lớp 10 mang lại điểm tựa lớn về mặt giải tỏa áp lực tâm lí và chi phí xã hội. Tuy nhiên, để quy định này phát huy hiệu quả thực tế mà không gây ra tác động ngược (như học lệch hay áp lực chọi gay gắt), việc đổi mới cách ra đề thi theo hướng đánh giá năng lực thay vì học thuộc lòng, cùng với việc duy trì đánh giá quá trình học tập ở THCS, sẽ là yếu tố then chốt.

Tại TPHCM từ nhiều năm nay kì thi tuyển sinh lớp 10 được tổ chức với 3 môn Toán, Ngữ văn và tiếng Anh. Còn một số trường THCS có số học sinh có nhu cầu học tập cao hơn so với chỉ tiêu tuyển sinh thì tổ chức tuyển sinh bằng bài khảo sát năng lực đầu vào.

Đề xuất còn 2 môn thi của Bộ GD&ĐT không đơn thuần là một thay đổi về mặt thủ tục hành chính hay hình thức thi cử, mà là một bước chuyển dịch có ảnh hưởng sâu rộng đến định hướng dạy và học, tâm lí người trong cuộc cũng như cấu trúc phân hóa của hệ thống giáo dục phổ thông.

Từ những tác động hai mặt nêu trên, trải nghiệm thực tế của phụ huynh và học sinh sẽ có sự thay đổi căn bản. Đối với học sinh, các em sẽ cảm nhận được sự nhẹ nhàng hơn trong lịch ôn tập hàng ngày, song lại phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về độ chính xác và chiều sâu kiến thức trong từng bài làm. Những em có thế mạnh ở các môn học khác cũng mất đi cơ hội dùng môn sở trường để bù đắp điểm số.

Thi tốt nghiệp THPT 2026: Liệu có ‘mưa’ điểm 10?

Từ khẳng định quyết tâm đảm bảo độ khó đồng đều giữa các môn thi, các chuyên gia nhận định phổ điểm một số tổ hợp đẹp hơn năm 2025 và các trường đại...

Bấm xem >>