Kính James Webb "bóc trần" hành tinh quái đản nhất vũ trụ

Hành tinh xa xôi kỳ lạ lộ diện với buổi sáng ngập mây đá, buổi tối bốc hơi vì nóng 1.000 độ C.

Báo cáo chấn động vừa được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Science đã làm thay đổi hoàn toàn hiểu biết của nhân loại về các ngoại hành tinh. Đối tượng được đưa vào tầm ngắm lần này là WASP-94A b – một "Sao Mộc nóng" nằm cách Trái Đất gần 700 năm ánh sáng. Tại thế giới cực đoan này, dự báo thời tiết thay đổi với một kịch bản kinh hoàng mà không một bộ phim viễn tưởng nào có thể tưởng tượng nổi.

Hình ảnh minh họa WASP-94A b, hành tinh khí khổng lồ trong chòm sao Microscopium.

Quy luật thời tiết phân cực đến nghẹt thở

Do hành tinh ở quá xa, các nhà khoa học tại đại học Johns Hopkins (Mỹ) đã phải sử dụng kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) để bắt trọn những thay đổi mờ nhạt của ánh sáng sao khi hành tinh này cắt ngang qua mặt trời của nó. Nhờ công nghệ bóc tách dữ liệu tối tân của James Webb, giới thiên văn đã lần đầu tiên cô lập được thời tiết của "buổi sáng" và "buổi tối" trên hành tinh này.

Kết quả cho thấy một sự phân cực đến nghẹt thở:

- Buổi sáng quái dị: Bầu trời ngập tràn những đám mây dày đặc được cấu thành từ magie silicat – một loại khoáng chất chính tạo nên đất đá.

- Buổi tối quang đãng: Toàn bộ bầu mây đá nói trên hoàn toàn biến mất không dấu vết, trả lại một bầu khí quyển trong vắt.

Các nhà khoa học giải thích rằng, những đám mây đá này hình thành trong bóng tối ở nửa ban đêm của hành tinh. Khi luồng khí quyển quay sang nửa ban ngày – nơi nhiệt độ vượt ngưỡng 1.000 độ C do nằm siêu gần ngôi sao chủ – cái nóng kinh hoàng này đã thiêu đốt và hóa hơi hoàn toàn các đám mây đá, giống như cách ánh nắng mặt trời làm tan biến sương mù trên Trái Đất nhưng ở cấp độ hủy diệt hơn hàng triệu lần.

Hóa giải "cú lừa" hàng trăm lần của kính cũ Hubble

Suốt 20 năm qua, mây mù luôn là "cái gai" trong mắt các nhà thiên văn học vì chúng che phủ và làm mờ mịt bầu khí quyển giống như một ô cửa sổ bám đầy hơi sương. Trước đây, kính viễn vọng tiền nhiệm Hubble chỉ có thể thu được dữ liệu trung bình bằng cách nhào trộn phần có mây và phần quang đãng lại với nhau.

Sự trộn lẫn tai hại đó từng đưa ra một kết quả sai lệch khủng khiếp: WASP-94A b có lượng oxy và carbon nhiều gấp hàng trăm lần Sao Mộc – một con số bất khả thi đối với mọi mô hình vũ trụ.

Nhờ khả năng nhìn xuyên thấu và định vị của James Webb vào nửa buổi tối quang đãng, các nhà khoa học đã "rửa sạch" được tầm nhìn. Dữ liệu chuẩn xác cho thấy hành tinh này chỉ có lượng oxy và carbon gấp 5 lần Sao Mộc, đưa nó trở về đúng quỹ đạo logic của các mô hình hình thành tinh tú.

Kính James Webb "soi" được hành tinh quái đản nhất vũ trụ.

Phòng thí nghiệm vũ trụ mở rộng

Sao Mộc nóng WASP-94A b hiện đang là chiếc chìa khóa vàng giúp con người thấu hiểu phản ứng hóa học của các tầng khí quyển ngoài Trái Đất. Nghiên cứu sâu thêm, nhóm chuyên gia phát hiện chu kỳ mây đá tương tự cũng đang diễn ra trên hai hành tinh khác là WASP-39 b và WASP-17 b.

Trong giai đoạn tiếp theo của năm 2026, James Webb sẽ tiếp tục săn lùng chu kỳ mây trên các ngoại hành tinh dị biệt khác, bao gồm cả các hành tinh nằm trong vùng có thể duy trì sự sống, mở ra chương mới cho khát vọng tìm kiếm ngôi nhà thứ hai của nhân loại.