Bí mật 30 năm về thủ thuật khởi động PC nhanh như gió của Microsoft được hé lộ

Trước khi có SSD, người dùng Windows 95 đã hack tốc độ khởi động như thế nào?

Nếu là một "lão làng" trong giới công nghệ và từng gắn bó với thời kỳ hoàng kim của Windows 95, có lẽ bạn vẫn nhớ một hành vi kỳ lạ nhưng thú vị: Giữ phím Shift trong khi bấm nút Restart (khởi động lại) sẽ khiến máy tính bỏ qua màn hình BIOS và vào lại Windows gần như ngay lập tức. Mới đây, một cựu kỹ sư của Microsoft đã chính thức lên tiếng giải thích cơ chế đằng sau "phép thuật" này.

Từng có thủ thuật khởi động cực nhanh trên Windows 95.

Theo lập trình viên kỳ cựu Raymond Chen của Microsoft, vừa có bài đăng trên chuyên mục The Old New Thing để giải mã bí ẩn này. Theo ông, hành động giữ phím Shift trên Windows 95 không kích hoạt quy trình khởi động lại phần cứng hoàn toàn (cold reboot). Thay vào đó, nó kích hoạt một lá cờ lệnh đặc biệt trong nhân hệ thống, yêu cầu Windows thực hiện một cú "khởi động nhanh".

Về cơ bản, tính năng này khá giống với khái niệm Fast Startup mà Microsoft giới thiệu hàng chục năm sau trên Windows 8. Tuy nhiên, ở thời điểm Windows 95, cách thức hoạt động của nó thô sơ và phức tạp hơn nhiều.

Khi lệnh được kích hoạt, hệ thống sẽ không tắt hẳn nguồn điện. Thay vào đó, nhân Windows 16-bit sẽ dừng hoạt động, trình quản lý bộ nhớ ảo 32-bit đóng lại, và CPU quay về "chế độ thực" (Real mode) - chế độ sơ khai dành cho các PC cấu hình thấp.

Sau đó, quyền điều khiển được trao lại cho tệp tin khởi động win.com. Tệp tin này nhận được một tín hiệu đặc biệt: "Này, hãy tải lại Windows ở chế độ bảo vệ ngay lập tức!". Nhờ đó, máy tính bỏ qua toàn bộ quy trình kiểm tra phần cứng tốn thời gian (POST) và nhảy thẳng vào giao diện Windows.

Mặc dù nghe có vẻ "ngầu" và tiện lợi, nhưng Raymond Chen thừa nhận quy trình này "không hoàn hảo".

Để thực hiện cú nhảy này, win.com cần một khối bộ nhớ liền mạch. Nếu các chương trình khác đã làm phân mảnh bộ nhớ trước đó, quá trình khởi động nhanh sẽ thất bại và máy buộc phải khởi động lại từ đầu. Nguy hiểm hơn, một số trình điều khiển thiết bị thời đó không được thiết kế để "reset nóng" kiểu này. Kết quả là, nếu người dùng lạm dụng tính năng này nhiều lần liên tiếp, bộ nhớ sẽ bị lỗi và dẫn đến treo máy.

Đĩa cài đặt Windows 95.

Ngày nay, nếu bạn thử nhấn Shift + Restart trên Windows 10 hoặc 11, bạn sẽ không thấy máy khởi động nhanh hơn. Thay vào đó, Microsoft đã gán tổ hợp phím này để đưa người dùng vào WinRE – nơi dùng để sửa lỗi hệ thống. Một cái kết an toàn hơn nhiều cho một thủ thuật đầy rủi ro trong quá khứ.