Tép đồng rang khế chua, món dân dã đưa cơm ngày mưa ngâu

Những ngày tháng 7 âm lịch, Hà Nội thường có những cơn mưa ngâu rả rích kéo dài. Trong tiết trời ấy, một mâm cơm nóng với tép đồng rang khế chua, bát canh rau, vài quả cà muối và chút cơm trắng... với nhiều người đó là những món ăn đưa cơm, xua tan cảm giác ảm đạm của những ngày thiếu nắng.

Món ăn gợi nhớ thời thiếu thốn

Tép đồng vốn là sản vật quen thuộc của vùng quê Bắc Bộ. Trước đây, sau mỗi buổi ra đồng, người nông dân có khi mang về một mẻ tép, chẳng nhiều nhặn nhưng tươi rói. Tép được rửa sạch, để ráo rồi rang cùng những thứ gia vị sẵn có trong bếp hoặc ở vườn nhà.

Có nhà rang với lá chanh, có nhà rang cùng khế chua, hành khô, hành lá, hoặc đơn giản là rang khô với mỡ lợn. Chẳng cầu kỳ, chỉ một đĩa tép rang vàng ruộm cũng đủ làm nồi cơm vơi nhanh.

Ngày nay, món tép đồng rang khế chua gần như ít xuất hiện trong mâm cơm hiện đại. Tuy vậy, với nhiều người, những món ăn truyền thống vẫn gợi nhớ về một thời thiếu thốn, khi người quê phải chắt chiu, co kéo những nguyên liệu có hạn để làm nên những món ăn cho bữa cơm gia đình.

Tép đồng rang khế chua - món ăn dân dã đưa cơm ngày mưa ngâu. Ảnh: Nhật Hà

Bà Nguyễn Thị Mai (65 tuổi, ở Bắc Ninh) nhớ lại: “Ngày trước nhà tôi nghèo, chẳng mấy khi có thịt cá. Mẹ bắt được mớ tép ngoài đồng thì đem rang với khế trong vườn. Tép nhỏ nhưng rang giòn, mặn mặn chua chua, ăn với cơm nóng ngon lắm. Bây giờ có nhiều món nhưng thỉnh thoảng tôi vẫn thèm cái vị tép rang ngày ấy, nhớ cả căn bếp và người mẹ tảo tần của mình”.

Với những người từng lớn lên bên mâm cơm quê, món tép đồng rang khế chua là ký ức về tuổi thơ, những ngày tháng êm đềm bên các thành viên trong gia đình.

Anh Phạm Sơn (45 tuổi, ở Hà Nội) cho biết: “Quê gốc của tôi ở Hà Nam cũ, nay là tỉnh Ninh Bình. Tuổi thơ tôi theo bạn bè ra mương thả vó, thu được ‘chiến lợi phẩm’ là một xô gồm cá bống, cua, tép và ốc. Mang về, mẹ tôi nhặt tép để riêng để rang với khế.

Mặc dù tôi đã xa quê gần 30 năm, nhưng quãng thời gian đầu trần phơi nắng cùng đám bạn cất vó, mò cua ốc ở sông và món tép rang khế chẳng thể mờ phai theo năm tháng.

Mỗi lần về quê, điều tôi mong nhất là được ăn cơm mẹ nấu. Mẹ thường làm món tép đồng rang khế chua. Chỉ cần ngửi thấy mùi mỡ lợn phi hành là cảm giác như mình được trở về tuổi thơ.

Ăn ở đâu tôi cũng sợ mập, sợ lên cân. Nhưng về với mẹ, tôi ăn tận 2-3 bát cơm bởi vị chua của khế, hương thơm và độ giòn của tép rang rất dễ đưa cơm. Tôi thường nói với mẹ rằng ‘con cứ ăn trước đã, giảm cân để sau’”, anh Sơn tâm sự.

Bởi thế, trong những ngày mưa ngâu tháng 7, món tép đồng rang khế chua lại khiến nhiều người nhớ về căn bếp xưa của mẹ, nhớ hương vị cũ và những người thân yêu bên mâm cơm.

Mỡ lợn - 'linh hồn' của món ăn này

Nguyên liều cần chuẩn bị cho một đĩa tép rang khế chua chuẩn vị Bắc Bộ. Ảnh: Nhật Hà

Theo bà Phạm Hải Hòa (70 tuổi, Hưng Yên, người có nhiều kinh nghiệm về ẩm thực), nguyên liệu cần chuẩn bị cho một đĩa tép rang khế chua chuẩn vị Bắc Bộ gồm: 300-400g tép đồng nhỏ (tép riu, tép gạo); 2 quả khế chua; 2 củ hành khô; gia vị gồm nước mắm nguyên chất, hạt nêm, hạt tiêu. Đặc biệt, mỡ lợn là nguyên liệu không thể thiếu.

Theo bà Hòa, nên chọn tép đồng tươi, vỏ trong, thân thẳng, đuôi cụp và còn nhảy. Tép mua về cho vào rổ có lỗ nhỏ, lắc nhẹ để đẩy các con to lên trên và cắt râu, còn những con nhỏ không cần cắt. Sau đó rửa lại, để ráo nước.

Các nguyên liệu rang kèm tép khá dễ tìm, dễ mua, thậm chí nhiều nhà trồng được. Khế chua rửa sạch, cắt bỏ viền rồi thái lát mỏng. Hành khô thái lát, hành lá cắt khúc.

Mỡ lợn - gia vị không thể thiếu giúp món tép đồng rang khế chua có mùi thơm hấp dẫn. Ảnh: Nhật Hà

Bà Hòa nhấn mạnh, ngày nay nhiều người dùng dầu thực vật để chế biến thức ăn, nhưng món tép đồng rang khế chua cần dùng mỡ lợn vì sẽ giúp tạo độ bóng, giòn cho tép và thành phẩm có mùi thơm hấp dẫn.

Cách chế biến: Đun nóng mỡ lợn rồi cho hành khô vào phi vàng thơm, trút tép đồng vào rang, dùng đũa đảo đều tay liên tục. Sau vài phút, khi tép ráo nước, đỏ dần lên và săn lại thì cho khế chua vào rang tiếp cho cạn.

Nêm chút nước mắm nguyên chất, đảo đều cho thấm gia vị rồi nêm nếm lại cho vừa miệng. Khi khế chua chín, chuyển màu ngả vàng, tép săn lại quyện vị, rắc chút hạt tiêu, thêm hành lá (lá chanh, ớt tùy chọn) vào đảo đều là hoàn thiện.

Cách làm nộm hoa chuối tép đồng ngon miệng thanh mát ngày hè

Nộm hoa chuối kết hợp với tép đồng tươi là món ăn dân dã, ngon miệng và cân bằng dinh dưỡng mùa hè. Việc chế biến đúng cách không chỉ giữ được độ giòn...

Bấm xem >>