Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: 'Thi vào lớp 10 căng thẳng hơn đại học'

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu thực trạng thi vào lớp 10 gây áp lực lớn hơn cả đại học, yêu cầu bảo đảm đủ trường lớp và giáo viên.

Theo ông, nguyên nhân trực tiếp là thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên, dẫn đến việc phải dùng giải pháp hành chính để sàng lọc. Hà Nội hiện còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Với quy mô hơn 9 triệu dân, trong đó hơn 3 triệu dưới 18 tuổi, học sinh chiếm gần 1/3 dân số, áp lực lên hệ thống giáo dục là rất lớn.

Ông cho biết cả nước có 1,8-1,9 triệu công chức, viên chức, trong đó ngành giáo dục chiếm hơn 80%, tương đương khoảng 1,5 triệu. Tuy nhiên, việc bố trí cần tính lại theo nhu cầu thực tế. Với giáo dục, có thể xác định theo nguyên tắc mỗi lớp 25-30 học sinh cần ít nhất một giáo viên, từ đó tính ra nhu cầu nhân lực tương ứng.

"Đang chuẩn bị vào kỳ thi lớp 10 nhưng lại căng thẳng hơn cả thi đại học, tại sao lại tạo tâm lý bất an như vậy, không những nặng nề cho học sinh, phụ huynh mà còn gây khó khăn cho thầy, cô", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội sáng 4/5.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề vì sao lại để tồn tại áp lực này, trong khi chủ trương là phổ cập giáo dục đến hết lớp 12 và thi cử phải nhằm đánh giá chất lượng chứ không phải để loại học sinh khỏi trường học.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu rà soát lại toàn bộ hệ thống để bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho học sinh đến trường. Khi bảo đảm đủ điều kiện học tập, áp lực thi cử sẽ giảm theo. Học sinh chưa đạt yêu cầu cần được bồi dưỡng để tiến bộ, học sinh khá giỏi cần được phát triển thành nhân lực chất lượng cao, thay vì tạo áp lực dồn nén trong mỗi mùa thi. Nếu không bảo đảm cơ hội học tập, học sinh sau lớp 9 hoặc lớp 10 có thể phải ở nhà, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội.

"Cần phân cấp rõ cho chính quyền địa phương trong quy hoạch trường lớp, dự báo số học sinh từ dữ liệu dân cư để chủ động chuẩn bị. Biên chế giáo viên cũng phải điều chỉnh linh hoạt theo biến động số học sinh, không thể giữ cố định", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Thí sinh thi lớp 10 công lập TP HCM tại điểm thi trường THPT Trưng Vương, quận 1, tháng 6/2025. Ảnh: Quỳnh Trần

Ông lưu ý các hoạt động dịch vụ như tổ chức bữa ăn học đường cần chuyển cho doanh nghiệp đảm nhiệm, nhà trường tập trung vào nhiệm vụ dạy học, tránh phát sinh rủi ro và giảm tải cho giáo viên. Trước thực trạng hàng quán bán đồ ăn giá rẻ, kém chất lượng, thậm chí cận hạn sử dụng quanh trường học, ông yêu cầu chính quyền cơ sở tăng cường quản lý từ gốc, không để tình trạng kinh doanh ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh.

Mỗi người dân cần một hồ sơ sức khỏe suốt đời

Về lĩnh vực y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh định hướng trọng tâm là chuyển mạnh sang chăm sóc sức khỏe ban đầu, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Ông đề nghị phát triển mô hình bác sĩ gia đình và hồ sơ sức khỏe điện tử gắn với mỗi người dân từ khi sinh ra, giúp theo dõi liên tục bệnh sử, tiêm chủng và quá trình điều trị.

Kết quả thí điểm khám sức khỏe định kỳ tại một số địa bàn cho thấy khoảng 30% người dân được phát hiện bệnh nhưng trước đó không biết, trong đó có cả bệnh nghiêm trọng. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của tầm soát sớm và chăm sóc sức khỏe chủ động ngay từ cơ sở.

Để triển khai hiệu quả, các cơ quan cần tính toán lại tỷ lệ bác sĩ theo dân số, có thể theo các mức 500, 1.000 hoặc 2.000 người dân một bác sĩ, phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Đồng thời, hệ thống y tế cần ưu tiên chăm sóc người cao tuổi, trẻ em và nhóm yếu thế, cũng như phát triển các chuyên ngành như lão khoa, nhi khoa để đáp ứng đặc thù bệnh lý.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chủ động kiểm soát, tiến tới xử lý dứt điểm một số bệnh truyền nhiễm đã có vaccine, tránh tình trạng bùng phát lặp lại gây tốn kém nguồn lực, đồng thời tập trung nhiều hơn vào các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, huyết áp, nội tiết.