Phút quyết định giúp tránh phá dỡ căn nhà 66 m2 xây nhầm trên đất hàng xóm

TP HCM - Trước bản án buộc tháo dỡ một căn nhà xây nhầm trên đất người khác, chấp hành viên Đỗ Đình Hoàng trăn trở nhiều ngày giữa lựa chọn làm theo phán quyết hay tìm cách khác tốt hơn.

"Nếu phải tháo dỡ căn nhà này thì tiếc quá", ông Hoàng nhớ lại suy nghĩ đầu tiên khi nghiên cứu hồ sơ vụ việc. Kể từ lúc nhận bản án dân sự của tòa, người đứng đầu Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Phú Mỹ khi đó đã nhiều lần xuống hiện trường, gặp gỡ các bên liên quan với quyết tâm tìm một phương án hạn chế tối đa thiệt hại.

Theo hồ sơ, ông Phan Thanh Luyện sở hữu lô đất rộng 886 m2 tại khu phố Tân Phú, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP HCM). Khi nhận bàn giao đất năm 2014, ông đã kiểm tra mốc giới bằng các cột bê tông, trong đó có phần phía đông giáp đất của ông Trịnh Văn Phương.

Năm 2015, khi ông Phương xây dựng nhà ở trên phần đất liền kề, ông Luyện từng đề nghị kiểm tra lại mốc giới để tránh tranh chấp về sau. Phía ông Phương khẳng định công trình được xây dựng đúng vị trí và có giấy phép đầy đủ nên ông Luyện không kiểm tra thêm.

Ba năm sau, khi chuẩn bị xây dựng trên phần đất của mình, ông Luyện phát hiện hơn 400 m2 đất đã bị lấn chiếm. Trên phần diện tích này có một căn nhà hai tầng rộng 66 m2 cùng nhiều công trình phụ và cây trồng do ông Phương xây dựng.

Ông Đỗ Đình Hoàng tại hiện trường di dời căn nhà xây nhầm. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Hai bên nhiều lần tự thương lượng nhưng không đạt kết quả. Ông Luyện sau đó khởi kiện, yêu cầu tháo dỡ toàn bộ công trình xây dựng trên phần đất bị lấn chiếm.

Tại phiên sơ thẩm tháng 6/2023, TAND thị xã Phú Mỹ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Luyện trong vụ tranh chấp quyền sử dụng đất và buộc ông Phương thanh toán 1,4 tỷ đồng.

Tòa công nhận cho ông Phương được quyền sử dụng phần diện tích hơn 400 m2 đã xây dựng công trình, đồng thời yêu cầu các bên thực hiện thủ tục tách thửa, hợp nhất thửa đất theo quy định.

Ông Luyện kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Ông yêu cầu được nhận lại nguyên trạng phần đất bị lấn chiếm để xây nhà, đồng thời tự nguyện hỗ trợ gia đình ông Phương 500 triệu đồng chi phí tháo dỡ, di dời căn nhà đã xây nhầm.

Tháng 7/2024, tòa phúc thẩm chấp nhận kháng cáo, sửa một phần bản án sơ thẩm. Theo đó, gia đình ông Phương phải tháo dỡ, di dời toàn bộ căn nhà cùng các công trình và cây trồng trên diện tích hơn 400 m2 để trả lại đất cho ông Luyện.

Bản án cũng ghi nhận việc ông Luyện tự nguyện hỗ trợ 500 triệu đồng cho gia đình ông Phương vì phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội.

Lằn ranh giữa đúng luật và hợp tình

Sau khi Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Phú Mỹ ban hành quyết định thi hành án, ông Phương xin thêm 4 tháng để tháo dỡ, di dời toàn bộ công trình. Hết thời hạn này, nếu không tự nguyện thực hiện, cơ quan thi hành án sẽ tổ chức cưỡng chế, tháo dỡ toàn bộ căn nhà cùng các công trình phụ và cây trồng trên đất.

Trong những lần xuống hiện trường xác minh, ông Hoàng nhiều lần đứng trước căn nhà hai tầng được xây dựng kiên cố, có kiến trúc đẹp, trị giá khoảng 3 tỷ đồng. Ba thế hệ trong gia đình ông Phương đã sinh sống ổn định tại đây gần 10 năm.

"Nhìn căn nhà như vậy mà phải đập bỏ hoàn toàn thì rất tiếc", ông kể.

Phương án đầu tiên được ông Hoàng đưa ra là để ông Phương mua lại phần đất theo giá thị trường nhằm giữ nguyên hiện trạng căn nhà. Tuy nhiên, chủ đất không đồng ý. Theo ông Hoàng, ông Luyện cho rằng đây là mảnh đất có ý nghĩa đặc biệt về phong thủy nên không muốn chuyển nhượng với bất kỳ mức giá nào. Dù không có lỗi trong vụ việc, ông vẫn giữ nguyên quan điểm nhận lại đất và sẵn sàng hỗ trợ 500 triệu đồng cho việc tháo dỡ.

Có thời điểm ông Luyện đề nghị thực hiện cưỡng chế đúng theo nội dung bản án.

"Nếu chỉ làm theo quy định thì rất đơn giản, nhưng điều khó nhất là làm sao hài hòa được lợi ích của cả hai bên", ông Hoàng nói.

Trong lúc chưa tìm được lối ra, ông tình cờ đọc được thông tin về một vụ di dời nhà bằng phương pháp của "thần đèn". Ý tưởng lập tức xuất hiện. Căn nhà được xây dựng kiên cố, kết cấu vững chắc nên khả năng di dời nguyên khối là hoàn toàn có thể.

Ông Hoàng chủ động gặp gia đình ông Phương để trao đổi. Ban đầu họ tỏ ra nghi ngờ và không tin căn nhà có thể được di chuyển nguyên vẹn. Sau nhiều lần thuyết phục, gia đình đồng ý.

Khi được đề xuất phương án này, ông Luyện cũng chấp thuận ngay với điều kiện được nhận lại phần đất của mình.

Sau thời gian tìm kiếm, cơ quan thi hành án lựa chọn một công ty chuyên di dời nhà tại đồng bằng sông Cửu Long với chi phí 300 triệu đồng. Để việc thực hiện không bị đình trệ, cơ quan thi hành án dân sự đã ứng trước 100 triệu đồng cho gia đình ông Phương ký hợp đồng với đơn vị di dời.

Đầu năm 2025, lực lượng thi hành án dân sự cùng các bên liên quan bắt đầu triển khai phương án. Ông Hoàng cho biết đêm trước ngày thực hiện ông gần như không ngủ vì lo ngại rủi ro có thể xảy ra nếu việc di dời thất bại.

Tuy nhiên, chỉ trong một buổi sáng, căn nhà đã được di chuyển thành công về đúng phần đất của gia đình ông Phương, cách vị trí cũ hơn 10 m.

Chứng kiến căn nhà được đưa về vị trí mới an toàn, ông Hoàng và các chấp hành viên mới thực sự thở phào nhẹ nhõm.

Ông Đỗ Đình Hoàng chia sẻ về vụ việc. Video: Phạm Dự

"Nhiều người chúc mừng nhưng tôi không dám nhận. Tôi làm tất cả bằng cái tâm, và cái tâm tạo nên kết quả", ông nói, cho rằng đây là một trong những niềm hạnh phúc nghề nghiệp khó diễn tả nhất trong quá trình công tác.

Theo ông Hoàng, giá trị lớn nhất của vụ việc không chỉ nằm ở việc bảo đảm quyền lợi cho cả hai bên mà còn giúp hóa giải những mâu thuẫn kéo dài nhiều năm. Sau quãng thời gian chỉ trao đổi với nhau bằng đơn từ và gặp nhau tại tòa án, hai gia đình cuối cùng có thể trở lại làm hàng xóm bình thường.

Ông Lại Thế Anh, Phó chánh Văn phòng Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, cho rằng nếu chỉ áp dụng máy móc các quy định pháp luật thì việc tháo dỡ căn nhà để trả lại đất là hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, trong trường hợp này, chấp hành viên đã cân nhắc toàn diện các khía cạnh của vụ việc và vận dụng linh hoạt quy định nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của các bên.

Theo ông, về nguyên tắc, bên được thi hành án không phải bỏ thêm chi phí nào ngoài việc nhận quyền lợi theo bản án. Tuy nhiên, từ sự kết nối và sáng kiến của chấp hành viên, hai bên đã tìm được tiếng nói chung để cùng có lợi.

"Không phải ai cũng hiểu hết cái khó của công tác thi hành án. Làm đúng luật là điều đương nhiên, nhưng làm sao vừa đúng luật, vừa hợp tình, hiệu quả và hài hòa lợi ích của các bên mới là điều khó nhất", ông Thế Anh nói.

Khởi tố, bắt tạm giam người ‘xây nhầm’ gần 50 căn nhà trên đất người khác ở TPHCM

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam đối với ông Lê Văn Hoàng- đối tượng "xây nhầm" gần 50 căn nhà trên đất...

Bấm xem >>