'Chống nạng' sắt cứu thành đá hơn 600 trăm năm tuổi

Nhiều đoạn tường thành đá của Thành nhà Hồ (Thanh Hóa) xuất hiện dấu hiệu xô lệch, sạt lở sau hơn 600 năm tồn tại. Ngành chức năng đã sử dụng hàng loạt khung sắt cỡ lớn, lắp dựng tại các vị trí tường thành sạt lở nhằm cố định kết cấu và ngăn nguy cơ đổ sập lan rộng.

Clip: Thành nhà Hồ phải "chống nạng sắt" vì nguy cơ sạt lở.

Thành nhà Hồ ở huyện Vĩnh Lộc cũ, nay là xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa được xây dựng vào năm 1397 dưới triều Hồ Quý Ly. Đây là một trong những công trình kiến trúc đá độc đáo nhất còn lại ở Việt Nam. Với kỹ thuật xây dựng bằng khối đá xanh nặng hàng tấn ghép chồng khít mà không dùng vôi vữa, thành nhà Hồ được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới năm 2011.

Qua hơn 600 năm tồn tại, một số hạng mục công trình đã xuống cấp nhưng công trình vẫn giữ được nhiều dấu tích nguyên gốc, có giá trị đặc biệt về lịch sử, kiến trúc, quân sự và khảo cổ học.

Theo Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, do mưa bão, tác động của thời gian và hậu quả chiến tranh khiến nhiều đoạn tường thành xuống cấp. Tình trạng sạt lở nghiêm trọng nhất ghi nhận tại khu vực tường thành phía Bắc, thuộc vùng lõi của kinh thành cổ.

Nhiều khối đá lớn tại đây đã bị biến dạng, xô lệch, không còn giữ được độ thẳng hàng và độ ổn định như kết cấu ban đầu.

Từ năm 2020 đến nay, đơn vị quản lý và Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện các giải pháp gia cố, chống sạt lở cho Di sản. Trong đó là một dự án gia cố 16 đoạn tường thành bị hư hỏng quanh khu vực cổng Bắc và cổng Đông của Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 14 tỷ đồng, triển khai từ cuối năm 2024 và đã hoàn thành cuối năm 2025.

Các giải pháp gia cố này tập trung chống đỡ các khối đá bị xô lệch bằng hệ khung thép cỡ lớn. Hệ thống khung thép được cố định chân đế từ mặt đất sau đó dựng áp vào các phiến đá có nguy cơ bị rơi rụng. Tùy theo độ cao của các tảng đá cần được gia cố, đội ngũ kỹ sư sẽ tính toán khung thép phù hợp, tương xứng.

Tại các vị trí tiếp giáp giữa khung sắt chống đỡ và từng phiến đá, đơn vị thi công kê thêm các mảnh gỗ lim nhằm tạo độ đàn hồi, hạn chế ma sát và tránh tác động trực tiếp của thép lên bề mặt hiện vật cổ.

“Việc dựng khung thép chống sạt lở là giải pháp cấp bách trước mắt để ổn định kết cấu tường thành. Về lâu dài, các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất phương án trùng tu phù hợp nhằm bảo đảm độ bền vững cho kinh đô cổ duy nhất còn lại ở Việt Nam”, đại diện Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cho hay.

Dù được gia cố, chống đỡ, nhiều đoạn tường đá còn nghiêng ngả, nguy cơ tiếp tục đổ sập, hư hỏng nếu gặp mưa bão lớn.

Đơn vị thi công cũng đóng cọc bê tông cốt thép, sơn giả gỗ nhằm gia cố một số đoạn chân thành yếu, phủ lớp chống thấm và tạo rãnh gom nước thoát.

Ngành chức năng đặt các tấm biển cảnh báo khu vực nguy hiểm để cảnh báo người dân và du khách, tránh rủi ro đáng tiếc.

Ngoài 16 đoạn tường thành (tổng chiều dài khoảng 370 m) vừa được gia cố, một đoạn tường thành phía Đông cổng Bắc bị sạt lở rất nặng đang được trùng tu bằng một dự án khác với tổng mức đầu tư gần 15 tỷ đồng.

Theo hồ sơ thiết kế được phê duyệt, đơn vị thi công sẽ tháo dỡ các phần tường đá và đất đắp đã suy yếu, xử lý nền móng khảo cổ trước khi phục hồi lại hệ thống tường thành bằng các khối đá có thành phần lý hóa tương đồng với vật liệu nguyên gốc.

Các loại đá thay thế theo nguyên mẫu đá xây thành nguyên gốc (được thí nghiệm thành phần lý hóa và chọn đá đúng nguyên mẫu).

Dự án này đã kéo dài và gia hạn nhiều lần do quá trình gia cố, tu sửa cấp thiết do các yếu tố khách quan về việc phát lộ, khai quật di sản. Hiện, đoạn tường thành đã đạt hơn 90% và đang gấp rút hoàn thiện", đại diện Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cho hay.

Giai đoạn 2025-2028, tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục chi 350 tỷ đồng tôn tạo nhiều hạng mục lớn ở di sản này như Điện Hoàng Nguyên, hào thành phía Nam, chống thấm mái và tường tại các cổng thành cùng nhiều hạng mục kỹ thuật, phụ trợ khác.

Loạt hồ điều hòa ở Hà Nội dần lộ diện trước mùa mưa

Nhiều hồ điều hòa quy mô hàng chục hecta tại Hà Nội đang dần thành hình sau nhiều tháng thi công, được kỳ vọng góp phần giảm ngập úng trước mùa mưa...

Bấm xem >>