Nắng nóng lịch sử bao trùm nhiều nước

Những đợt nắng nóng từng hiếm gặp ở Nam Á trước đây đã trở thành hiện thực thường xuyên

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hôm 27-5 kêu gọi người dân thực hiện các biện pháp phòng ngừa trước đợt nắng nóng gay gắt mà cả nước đang trải qua trong nhiều ngày qua, bao gồm uống đủ nước và chú ý đến các triệu chứng say nắng (sốc nhiệt). Theo Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD), nhiều khu vực ở nước này có khả năng tiếp tục chịu ảnh hưởng của tình trạng nắng nóng gay gắt trong 3 - 4 ngày tiếp theo.

Hơn 100 trường hợp tử vong liên quan đến nhiệt độ tăng cao đã được ghi nhận tại các bang Andhra Pradesh và Telangana, nơi nắng nóng khắc nghiệt đã bao trùm từ cuối tuần trước và có khu vực vượt mốc 48 độ C. Trong đó, hơn 40 trường hợp tử vong được ghi nhận chỉ trong ngày 23-5, theo trang Khaleej Times. Tình trạng nắng nóng gay gắt vẫn tiếp diễn trong tuần này, khiến các cơ quan khí tượng phải cảnh báo người dân nên ở trong nhà và tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

Theo đài Al Jazeera, các quốc gia Nam Á khác như Pakistan, Bangladesh cũng chứng kiến nhiệt độ tăng vọt vượt xa mức trung bình theo mùa, với một số khu vực đạt gần hoặc vượt quá 45 - 50 độ C. Khu vực này thường trải qua các đợt nắng nóng mùa hè. Tuy nhiên, các nhà khoa học và cơ quan khí tượng cho biết cường độ, thời gian và phạm vi ảnh hưởng của các đợt nắng nóng gần đây là chưa từng có. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng những hiện tượng cực đoan này có liên quan tới biến đổi khí hậu do con người gây ra, khiến các hình thái thời tiết tự nhiên trở nên khắc nghiệt hơn.

Người dân nghỉ chân tại một điểm làm mát ven đường do chính quyền dựng lên nhằm giúp mọi người tránh cái nóng gay gắt ở thủ đô New Delhi - Ấn Độ hôm 20-5. Ảnh: AP

Giám đốc nghiên cứu Anjal Prakash của Viện Chính sách công Bharti (Ấn Độ) nhận định với đài Al Jazeera rằng nước này đang trải qua đợt nắng nóng đến sớm và khắc nghiệt bất thường. Theo ông Prakash, các hệ thống áp suất cao đang giữ khối khí nóng sát mặt đất như một mái vòm, ngăn không khí bốc lên và hạ nhiệt. Không khí bị nén xuống khiến nhiệt độ tăng cao, đồng thời cản mây hình thành, khiến mặt đất liên tục bị nung nóng bởi ánh nắng mặt trời.

Một số yếu tố khí hậu khác cũng góp phần làm tình trạng nắng nóng trở nên nghiêm trọng hơn, như lượng mưa trước mùa gió mùa ít hơn bình thường. Ngoài ra, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cho biết hiện tượng El Nino có thể hình thành sớm nhất là trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7, đe dọa làm trầm trọng thêm tình hình

Một nghiên cứu mới từ Tổ chức World Weather Attribution cho thấy những đợt nhiệt độ cao như hồi tháng 4 vừa qua ở Nam Á đang diễn ra thường xuyên hơn, hiện 5 năm/lần. "Những đợt nắng nóng từng hiếm gặp ở Nam Á trước đây đã trở thành hiện thực thường xuyên" - bà Mariam Zachariah, chuyên gia nghiên cứu về thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu tại Trường Imperial College London (Anh), nhận định.

Theo AP, nhiều nước ở châu Âu cũng đang trải qua đợt nắng nóng chưa từng có trong tuần này, với nhiệt độ kỷ lục trong tháng 5 bị phá vỡ ở Anh, Ireland và Pháp trong 2 ngày 25 và 26-5. Tại Pháp, ít nhất 7 người đã thiệt mạng trong đợt nắng nóng cực đoan đến sớm này. Châu Âu được dự báo vẫn còn phải đối mặt với đợt nắng nóng khắc nghiệt hơn trong những ngày tới. Theo các nhà khoa học, một hiện tượng được gọi là "vòm nhiệt" - khối không khí nóng từ Bắc Phi bị giữ lại dưới hệ thống áp suất cao bao trùm Tây Âu - đang gây ra kiểu nắng nóng nói trên vốn thường chỉ xuất hiện vào cao điểm mùa hè.