Không phải ông Trump, đây mới là nhân vật quyền lực quyết định diễn biến cuộc chiến Iran

Cuộc không kích gần đây của Israel nhằm vào mỏ khí South Pars được cho là một bước đi có tính toán của Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhằm kéo sâu hơn Mỹ vào xung đột, đồng thời kích động một cuộc đối đầu trực tiếp giữa Iran và các quốc gia Arab vùng Vịnh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu chụp ảnh chung trong chuyến thăm Israel của ông Trump trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. (Ảnh: Bộ Ngoại giao Israel)

Ban đầu, giới chức Israel tuyên bố cuộc tấn công vào mỏ khí South Pars đã được Washington phối hợp và phê chuẩn, qua đó ngầm gắn trách nhiệm cho Mỹ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, Tổng thống Donald Trump lại phủ nhận việc biết trước vụ việc, đồng thời yêu cầu Israel ngừng tấn công các cơ sở năng lượng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu sau đó cũng vội vàng khẳng định chiến dịch không có sự tham gia của Mỹ.

Sự mâu thuẫn này cho thấy rằng, Israel đã thổi phồng vai trò của Mỹ, hoặc hai bên đang “phân vai” để Washington có thể phủ nhận trách nhiệm, qua đó trấn an các nước vùng Vịnh – những bên lo ngại việc tấn công hạ tầng năng lượng có thể châm ngòi phản ứng trả đũa từ Iran, Middle East Monitor bình luận.

Đòn leo thang nguy hiểm và nguy cơ chiến tranh khu vực

Việc Israel nhắm vào một trung tâm khí đốt chiến lược không phải là hành động ngẫu nhiên, mà là bước leo thang có chủ đích nhằm mở rộng xung đột. Theo bài viết, đây là một phần trong chiến lược lâu dài của Israel nhằm duy trì trạng thái bất ổn tại Trung Đông.

Đáng chú ý, Thủ tướng Netanyahu còn gợi ý Israel có thể trở thành hành lang năng lượng thay thế, bỏ qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển gần 20% dầu mỏ toàn cầu mỗi ngày.

Nếu xung đột leo thang, các đòn trả đũa của Iran nhằm vào các quốc gia đặt căn cứ quân sự Mỹ có thể kéo theo một cuộc chiến kinh tế quy mô lớn, làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu, gợi nhớ đến cú sốc dầu mỏ sau chiến tranh năm 1973.

Ai thực sự kiểm soát cuộc chiến?

Middle East Monitor cho rằng, nếu ông Netanyahu hành động độc lập, thì đó có thể là tín hiệu gửi tới ông Trump về việc ai mới là người kiểm soát nhịp độ và phạm vi của cuộc chiến. Khi tuyên bố “cần có thành phần tác chiến trên bộ”, ông Netanyahu được cho là đã gián tiếp gây áp lực buộc Mỹ phải triển khai lực lượng.

Middle East Monitor nhận định đây thực chất là “cuộc chiến của ông Netanyahu”, nơi Israel định hình chiến lược, còn Mỹ đóng vai trò theo sau. Câu hỏi lớn đặt ra là: vì sao ông Trump lại bị cuốn vào cuộc xung đột này?

Theo Middle East Monitor, hai yếu tố chi phối ông Trump là lợi ích kinh tế và nhu cầu được tán dương. Ông Netanyahu – với kinh nghiệm chính trị lâu năm – được cho là đã tận dụng điều này để gây ảnh hưởng, thậm chí thuyết phục Washington tin rằng việc loại bỏ giới lãnh đạo Iran có thể khiến nước này sụp đổ nhanh chóng.

Chiến lược thiếu nhất quán và nguy cơ “vũng lầy” mới

Middle East Monitor nhận định, chính quyền Mỹ đã bỏ qua lời khuyên của các tướng lĩnh thực địa, thay vào đó dựa vào những quyết định mang tính chính trị. Theo đó, sức mạnh quân sự không đủ để giành chiến thắng nếu thiếu một chiến lược rõ ràng và mục tiêu cuối cùng cụ thể.

Eo biển Hormuz được ví như “bẫy Suez” của Mỹ – gợi nhớ đến sự kiện từng đánh dấu bước ngoặt suy giảm của Anh. Đây là tuyến hàng hải sống còn, và việc để nó rơi vào khủng hoảng có thể gây hậu quả toàn cầu.

Trong khi đó, các phát biểu của ông Trump về eo biểu Hormuz bị cho là thiếu nhất quán: từ đề xuất hộ tống tàu dầu, kêu gọi các nước khác tham gia, đến việc đưa ra tối hậu thư 48 giờ đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng của Iran. Những thay đổi liên tục này cho thấy sự lúng túng và thiếu chiến lược rõ ràng.

Thế giới từ chối tham gia “cuộc chiến của người khác”

Đáng chú ý, nhiều quốc gia như Đức, Pháp, Anh, Nhật Bản hay Ấn Độ đã từ chối đề nghị của Mỹ về việc tham gia bảo vệ tuyến vận tải qua Hormuz, dù họ phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ khu vực này.

Theo bài viết, điều này phản ánh lo ngại rằng cuộc chiến hiện tại không phục vụ lợi ích chung, mà chủ yếu phục vụ chiến lược của Israel. Đồng thời, việc Mỹ từng làm suy yếu quan hệ với các đồng minh cũng khiến họ không sẵn sàng tham gia.

Middle East Monitor kết luận rằng mục tiêu của Israel không chỉ là kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran, mà còn nhằm triệt tiêu vai trò của Tehran như một đối thủ khu vực.

Tuy nhiên, lợi ích của Israel và Mỹ không hoàn toàn trùng khớp. Giống như trường hợp Tổng thống George W. Bush trong chiến tranh Iraq, ông Trump có thể nhận ra quá muộn rằng, Mỹ đã bị cuốn vào một cuộc chiến mà họ không kiểm soát – và phải trả giá đắt cho một chiến lược không phải của mình.