Hai tàu Iran rời Trung Quốc, nghi chở nguyên liệu tên lửa

Hai tàu vận tải Iran rời cảng hóa chất ở Trung Quốc nghi chở sodium perchlorate - “nguyên liệu quan trọng dùng sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa”.

Thông tin trên do báo The Washington Post công bố sau khi phân tích dữ liệu theo dõi tàu biển, hình ảnh vệ tinh và hồ sơ của Bộ Tài chính Mỹ hôm 8-3.

Hai tàu mang liên quan có tên Shabdis và Barzin, đều thuộc Hãng vận tải biển quốc doanh Iran (IRISL). Công ty này đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu (EU).

Bộ Ngoại giao Mỹ từng mô tả IRISL là "hãng vận chuyển ưa thích của các mạng lưới phổ biến vũ khí và các đại lý mua sắm cho Iran".

Tập đoàn vận tải biển IRISL đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, Anh, EU. Ảnh minh hoạ

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy trước khi rời đi tuần trước, hai tàu này đã neo tại cảng Gaolan ở TP Chu Hải, tỉnh Quảng Đông - Trung Quốc. Đây là cảng chuyên lưu trữ và bốc xếp nhiều loại hóa chất công nghiệp.

Các chuyên gia cho biết cảng Gaolan là nơi tập kết nhiều loại hóa chất, trong đó có sodium perchlorate – tiền chất quan trọng để sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa.

Riêng tàu Barzin trước đây cũng từng được xác định là phương tiện vận chuyển sodium perchlorate, theo các báo cáo chuyên gia và truyền thông quốc tế.

Theo The Washington Post, từ đầu năm đến nay đã có khoảng 10 tàu khác của IRISL ghé cảng Gaolan.

Chuyên gia cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế Isaac Kardon nhận định nhiều khả năng các tàu này chở sodium perchlorate.

Cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ Miad Maleki, người từng tham gia xây dựng các lệnh trừng phạt Iran, cũng đưa ra đánh giá tương tự.

Theo ông Maleki, cảng Gaolan là một trong những trung tâm lưu trữ hóa chất lỏng lớn nhất miền Nam Trung Quốc, nơi có nhiều cơ sở chứa hóa chất quy mô lớn.

Sodium perchlorate là hợp chất được sử dụng trong sản xuất ammonium perchlorate, một thành phần quan trọng của nhiên liệu tên lửa rắn.

Tuy nhiên, sodium perchlorate hiện không nằm trong danh mục kiểm soát của Chế độ Kiểm soát Công nghệ Tên lửa (MTCR). Liên hợp quốc cũng không liệt kê chất này vào danh sách các vật liệu bị cấm xuất khẩu sang Iran.

Trong khi đó, ammonium perchlorate (sản phẩm được tạo ra từ sodium perchlorate) lại nằm trong danh mục kiểm soát của MTCR và không được phép bán cho Iran.

Trong những năm gần đây, Mỹ đã áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt đối với các công ty bị cáo buộc chuyển sodium perchlorate cho Iran.

Tháng 4-2025, Washington trừng phạt một số doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc, gồm Shenzhen Amor Logistics, China Chlorate Tech Co., Ltd. và Yanling Chuanxing Chemical Plant General Partnership với cáo buộc tham gia chuyển loại hóa chất này cho Iran.

Tháng 9-2025, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt trừng phạt một mạng lưới thu mua đa quốc gia mà họ cho rằng đã thu mua và vận chuyển hàng trăm tấn nguyên liệu nhiên liệu tên lửa từ Trung Quốc kể từ khi được thành lập năm 2023.