4 đồng minh lớn của Mỹ “xoay trục” sang Trung Quốc?

Các đồng minh châu Âu của Mỹ ngày càng ủng hộ việc thắt chặt quan hệ với Bắc Kinh, đồng thời tin rằng vai trò siêu cường toàn cầu của Mỹ đang dần mờ nhạt.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen sau cuộc họp ba bên tại Paris. Ảnh: AFP/Getty Images.

Thế kỷ 21 có thể sẽ thuộc về Bắc Kinh chứ không phải Washington, ít nhất là theo bốn đồng minh thân cận của Mỹ bao gồm Canada, Đức, Pháp và Anh.

Kết quả khảo sát từ Politico và Public First cho thấy một bộ phận lớn người dân của 4 nước này đang mất dần thiện cảm với Mỹ. Họ xem Trung Quốc là đối tác đáng tin cậy hơn Mỹ, và tin rằng gã khổng lồ kinh tế châu Á này đang dẫn đầu về các công nghệ tiên tiến, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do chính sách đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Mỹ quá khó đoán

Theo kết quả khảo sát, người dân ở cả bốn nước đồng minh đều tin rằng việc phụ thuộc vào Trung Quốc hiện nay là lựa chọn tốt hơn so với Mỹ. Không phải vì Trung Quốc đáng tin hơn, mà vì Mỹ đã trở nên quá khó đoán.

Với tư tưởng “Nước Mỹ trên hết”, Washington đã liên tiếp phá vỡ trật tự quốc tế vốn có bằng những chính sách cứng rắn, đẩy Mỹ ra khỏi vũ đài đa phương. Từ việc trì hoãn viện trợ Ukraine, đe dọa trừng phạt kinh tế các đồng minh NATO, rút khỏi WHO và Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc… cho đến những tuyên bố gây sốc về việc sáp nhập Greenland hay biến Canada thành “tiểu bang thứ 51”.

Trong khi đó, để né tránh hàng rào thuế quan của Mỹ, Bắc Kinh đã tích cực vun đắp quan hệ thương mại với các nước châu Âu.

“Chính quyền ông Trump đã vô tình tiếp tay cho luận điểm của Trung Quốc khi hành xử "sát ván" với đồng minh”, Mark Lambert (cựu Phó trợ lý Ngoại trưởng phụ trách Trung Quốc và Đài Loan dưới thời ông Biden) nhận định với Politico. “Mọi người vẫn hiểu rõ những thách thức mà Trung Quốc đặt ra, nhưng giờ đây Washington không còn hợp tác nữa, chỉ chăm chăm vào lợi ích của chính mình”.

Kết quả khảo sát cho thấy 4 nước đồng minh thân cận của Mỹ có xu hướng xích lại gần Trung Quốc, trong khi gắn kết với Washington có dấu hiệu suy giảm. Nguồn: Politico

Từ lời nói đến chính sách đối ngoại

Xu hướng xoay trục không chỉ dừng ở thăm dò dư luận mà đang dần được phản ánh trong các quyết sách cụ thể của chính phủ các nước.

Thủ tướng Canada Mark Carney từng tuyên bố mối quan hệ với Mỹ đang rạn nứt và sau đó thúc đẩy hợp tác thương mại với Trung Quốc. Tại châu Âu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đều đạt được các thỏa thuận kinh tế đáng kể trong các chuyến thăm Bắc Kinh. Trong khi đó, Anh cũng gia tăng hợp tác thương mại với Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu có giá trị cao.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy, ngày càng nhiều người dân tại các quốc gia này ủng hộ việc giảm phụ thuộc vào Mỹ. 48% người dân Canada cho rằng điều này là khả thi và cần thiết, trong khi tại Anh, 42% đánh giá đây là hướng đi hấp dẫn dù còn nhiều băn khoăn.

Ở chiều ngược lại, ít người tin rằng có thể giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, do vai trò then chốt của nước này trong chuỗi cung ứng toàn cầu, từ sản xuất công nghiệp đến công nghệ.

Sức hút của Trung Quốc với thế hệ trẻ

Một điểm đáng chú ý là sự khác biệt rõ rệt giữa các thế hệ trong cách nhìn về Trung Quốc.

Nhóm tuổi từ 18 – 24 tại châu Âu có xu hướng nhìn nhận tích cực hơn về Bắc Kinh so với các nhóm tuổi lớn hơn. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu châu Âu tại Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc cho thấy gần 70% thanh niên châu Âu tiếp nhận thông tin về Trung Quốc qua mạng xã hội và các nền tảng video ngắn như TikTok, nơi hình ảnh Trung Quốc thường được phản ánh theo hướng có lợi cho quốc gia hơn 1,4 tỷ dân.này.

Theo các chuyên gia, xu hướng này không chỉ cho thấy ảnh hưởng của môi trường truyền thông mới, mà còn phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn của giới trẻ đối với hệ thống chính trị phương Tây, đặc biệt là Mỹ.

Trung Quốc dẫn đầu cuộc đua công nghệ?

Robot hình người gây chú ý trong đêm diễn đón Tết Bính Ngọ 2026 ở Trung Quốc.

Cùng với sự thay đổi về nhận thức trên, Trung Quốc đang từng bước khẳng định vị thế trong các lĩnh vực công nghệ then chốt.

Từ pin điện, xe điện, robot đến năng lượng tái tạo, Bắc Kinh đang dẫn đầu hoặc thiết lập tiêu chuẩn toàn cầu trong nhiều lĩnh vực. Trong công nghệ trí tuệ nhân tạo, Trung Quốc đang đổ hàng tỷ đô la vào nghiên cứu, thu hút nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy phát triển các tập đoàn công nghệ quy mô lớn.

Khảo sát cho thấy đa số người dân tại 4 nước đồng minh của Mỹ tin rằng Trung Quốc có khả năng phát triển trí tuệ nhân tạo tiên tiến đầu tiên trên thế giới. Tuy nhiên, phần lớn người Mỹ vẫn tin vào lợi thế công nghệ của nước mình.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chỉ trích 'hành động bá quyền gây xói mòn trật tự quốc tế'

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh “các hành động đơn phương và mang tính bắt nạt đang tác động nghiêm trọng tới trật tự quốc tế”. Ngoại...

Bấm xem >>