Đoàn thể thao Việt Nam có buổi sáng 3/10 đầy cảm xúc tại ASIAD 20 khi đội cầu mây 4 nữ đánh bại Thái Lan 2-1 trong trận chung kết. Tấm HCV thứ 3 giúp Việt Nam nâng tổng thành tích lên 3 HCV, 3 HCB, 19 HCĐ và từ hạng 21 vươn lên hạng 19 trên bảng tổng sắp.

Một trận thắng, tăng liền 2 bậc

Trước khi bước vào chung kết, Việt Nam có 2 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, đứng thứ 21. Hai tấm HCB giành được trong ngày 2/10 của Nguyễn Thị Tâm ở quyền Anh và Châu Ngọc Tuyết Sang ở taekwondo giúp tổng số huy chương tăng lên 24, nhưng chưa đủ để cải thiện thứ hạng.

Mọi thứ thay đổi sau trận cầu mây 4 nữ. Việt Nam thắng ván đầu 15-11, để Thái Lan gỡ lại 17-15 ở ván 2 rồi giành ván quyết định 15-11. Chiến thắng 2-1 mang về HCV thứ 3, đồng thời giúp Việt Nam tăng 2 bậc lên vị trí 19. Đây cũng là lần thứ 2 tại đại hội Việt Nam thắng Thái Lan ở nội dung này, sau chiến thắng 2-0 tại vòng bảng.

Cầu mây mang về 2 trong 3 HCV

Sau chức vô địch đôi nữ trước đó, cầu mây tiếp tục là môn mang lại nhiều HCV nhất cho Việt Nam tại ASIAD 20. Hai nội dung đôi nữ và 4 nữ đóng góp 2 trong tổng số 3 HCV của đoàn. HCV còn lại thuộc về Nguyễn Ngọc Trâm, Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên ở kata đồng đội nữ môn karate.

Riêng chức vô địch sáng 3/10 có ý nghĩa rất lớn với bảng tổng sắp. ASIAD xếp hạng các đoàn dựa trước hết vào số HCV, nên việc tăng từ 2 lên 3 HCV giúp Việt Nam vượt qua 2 đoàn đang đứng phía trên. Tính đến 11h, Việt Nam có tổng cộng 25 huy chương, gồm 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ.

Top 20 đã trong tay

Ở nhóm đầu, Trung Quốc vẫn dẫn đầu với 162 HCV, 81 HCB và 73 HCĐ. Nhật Bản đứng thứ 2 với 72 HCV, còn Hàn Quốc xếp thứ 3 với 33 HCV. Thái Lan hiện là đoàn Đông Nam Á có vị trí cao nhất, đứng thứ 7 với 15 HCV, trong khi Malaysia xếp thứ 10 với 9 HCV.

Với vị trí 19, Việt Nam đã chen vào top 20 khi ASIAD bước vào chặng cuối. Tuy nhiên, mục tiêu 4-6 HCV vẫn chưa hoàn thành. Sau cú tăng 2 bậc sáng 3/10, khoảng cách lúc này chỉ còn 1 HCV để chạm mốc tối thiểu đã đặt ra trước đại hội.

Hàng công sẽ thay đổi trước Thái Lan

Chấn thương của Nguyễn Xuân Son khiến HLV Kim Sang-sik phải tìm cách bố trí lại hàng công trước trận gặp Thái Lan lúc 19h30 ngày 29/9. Thay vì cố tìm một trung phong có cách chơi giống Xuân Son, tuyển Việt Nam có thể chuyển sang hàng công cơ động hơn với Williams Minh Hoàng, Nguyễn Đình Bắc và Đỗ Hoàng Hên.

Cả 3 đều có tốc độ, kỹ thuật và khả năng thay đổi vị trí. Đó có thể là phương án phù hợp khi Việt Nam đối đầu một Thái Lan nhiều khả năng sẽ chủ động cầm bóng và dâng đội hình.

Williams và Đình Bắc đã có sự kết nối

Williams Minh Hoàng được đá chính ngay trong trận đầu tiên khoác áo tuyển Việt Nam và lập tức góp công vào bàn thắng duy nhất trước Philippines. Phút 25, Thành Long chọc khe để Williams phá bẫy việt vị bên phải. Cầu thủ 19 tuổi căng ngang, bóng chạm hậu vệ Philippines rồi bật đến vị trí Đình Bắc băng vào dứt điểm thành bàn. Việt Nam thắng 1-0 dù chỉ kiểm soát 49% bóng và có số pha dứt điểm bằng một nửa đối thủ.

Williams mới tập cùng đội tuyển từ ngày 22/9 nhưng chỉ 4 ngày sau đã được ông Kim trao suất đá chính. Tốc độ và khả năng chạy vào khoảng trống sau lưng hậu vệ của cầu thủ sinh năm 2007 mang đến một lựa chọn mới bên cánh phải. Bản thân Williams cũng đánh giá sự phối hợp với Đình Bắc đang diễn ra tốt sau những ngày đầu hội quân.

Đình Bắc từng khiến Thái Lan trả giá

Đình Bắc tiếp tục là một trong những mũi tấn công đáng tin cậy nhất của tuyển Việt Nam. Ngoài bàn thắng trước Philippines, anh từng trực tiếp tạo ra bàn mở tỷ số trong chiến thắng 2-0 trước Thái Lan tại Rajamangala ngày 22/8. Hoàng Đức chuyền vượt tuyến, Đình Bắc cài người rồi đánh gót để Hai Long băng lên dứt điểm.

Đình Bắc phù hợp với thế trận phản công bởi anh có tốc độ, khả năng chạy chéo từ cánh trái vào trung lộ và xử lý nhanh khi có khoảng trống. Việt Nam hiện cũng đang bất bại 4 trận liên tiếp trước Thái Lan với 3 chiến thắng và 1 trận hòa.

Hoàng Hên có thể chơi gần 2 cầu thủ trẻ

Hoàng Hên mang đến khả năng kết nối mà hàng công Việt Nam cần khi không còn Xuân Son. Trước Philippines, anh được xếp đá tiền vệ trung tâm cùng Thành Long. Nhưng ở chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026, Hoàng Hên hoạt động cao hơn và thực hiện quả tạt từ cánh phải để Quang Hải vô lê ghi bàn ấn định chiến thắng 2-0 trước Thái Lan.

Khả năng chơi ở nhiều vị trí giúp ông Kim dễ thay đổi cách tấn công trong trận. Hoàng Hên có thể lùi xuống nhận bóng, Đình Bắc bó vào trong còn Williams bám biên và tăng tốc sau lưng hàng thủ.

Không Xuân Son, Việt Nam cần một cách chơi khác

Xuân Son bị tổn thương cơ đùi sau và phải nghỉ khoảng 4–6 tuần. Việt Nam mất một trung phong có khả năng tỳ đè, làm tường và giữ chân các trung vệ đối phương.

Williams, Đình Bắc và Hoàng Hên không thể thay Xuân Son theo đúng cách đó. Điểm mạnh của họ nằm ở tốc độ và khả năng di chuyển liên tục. Nếu Việt Nam chơi với đội hình chặt chẽ, nhường một phần quyền kiểm soát bóng rồi phản công như trận thắng 2-0 tại Bangkok tháng trước, bộ ba này có thể phù hợp hơn việc sử dụng một trung phong đứng cố định.

Williams mở chiều rộng ở bên phải, Đình Bắc đánh vào khoảng trống bên trái, còn Hoàng Hên đảm nhiệm vai trò kết nối ở giữa. Trước Thái Lan, đó là một phương án rất đáng để HLV Kim Sang-sik cân nhắc.

Một sân chơi, 2 mục tiêu

AFC đang hoàn thiện đề án Nations League dành cho 47 đội tuyển nam của châu Á, với tham vọng biến giải đấu này thành bộ khung chung cho cả vòng loại World Cup lẫn Asian Cup. AFC đã xác nhận kế hoạch xây dựng Nations League từ cuối năm 2025, nhưng thể thức chi tiết hiện vẫn ở dạng dự thảo. Nếu được thông qua theo cấu trúc đang được xem xét, bóng đá đội tuyển châu Á sẽ bước vào thay đổi lớn từ năm 2030.

Các đội dự kiến được chia thành 3 hạng. Hạng 1 có 18 đội, hạng 2 gồm 18 đội, còn hạng 3 có 11 đội và được chia thành 3 bảng. Giải tổ chức 2 năm một lần. Kỳ năm 2030 dự kiến gắn với vòng loại Asian Cup 2032, còn mùa 2032/33 sẽ là lần đầu kết quả Nations League được dùng để xác định suất dự World Cup 2034.

AFC từng xem xét tổ chức Nations League như một giải độc lập nhưng phương án này không được ưu tiên vì chi phí vận hành và số ngày thi đấu quốc tế có hạn. Hướng mới là dùng các trận Nations League thay cho phần lớn hệ thống vòng loại hiện nay, đồng thời giảm số trận giao hữu ít ý nghĩa.

Hạng 1 trở thành cửa chính tới World Cup

Ở kỳ Nations League gắn với World Cup, 18 đội thuộc hạng 1 dự kiến chơi 12 trận, gồm 6 trận sân nhà và 6 trận sân khách.

6 đội có thành tích tốt nhất giành vé trực tiếp dự World Cup. Các đội xếp từ thứ 7 đến thứ 10 bước vào vòng đấu phụ 4 đội theo thể thức vòng tròn. 2 đội đứng đầu vòng này lấy thêm 2 vé trực tiếp, còn đội xếp thứ 3 giành quyền tham dự vòng play-off liên lục địa.

Nếu số suất của châu Á không thay đổi, hệ thống này sẽ xác định đủ 8 đội dự World Cup trực tiếp và 1 đại diện bước vào vòng tranh vé liên lục địa.

Điểm khác lớn so với vòng loại World Cup 2026 nằm ở cấu trúc thi đấu. Khi đó, 18 đội mạnh nhất được chia thành 3 bảng, mỗi bảng 6 đội. Trong dự thảo mới, 18 đội hạng 1 cùng nằm trong một hệ thống xếp hạng. Các đội được chia nhóm hạt giống và lịch thi đấu được tạo bằng thuật toán, thay vì mỗi đội phải gặp toàn bộ 17 đối thủ còn lại.

Asian Cup gắn chặt với 2 hạng đầu

Kỳ Nations League năm 2030 dự kiến phục vụ vòng loại Asian Cup 2032. Mỗi đội khi đó chỉ chơi 6 trận, gồm 3 sân nhà và 3 sân khách.

Toàn bộ 18 đội thuộc hạng 1 sẽ giành vé dự vòng chung kết Asian Cup. 6 suất còn lại thuộc về 6 đội có thành tích cao nhất ở hạng 2, đủ tạo thành giải đấu 24 đội như hiện nay.

AFC cũng đang hướng tới việc chuyển Asian Cup 2031 sang năm 2032 để phù hợp với lịch thi đấu quốc tế mới. Tháng 3/2026, cơ quan bóng đá châu Á đã dừng quy trình lựa chọn chủ nhà cho Asian Cup 2031 và 2035 sau khi làm việc với FIFA về khả năng đưa các kỳ Asian Cup tương lai sang năm chẵn.

Nếu phương án này được thông qua, vị trí trong Nations League sẽ có ảnh hưởng rất lớn. Một đội giữ được chỗ ở hạng 1 gần như có đường trực tiếp tới Asian Cup, đồng thời ở đúng cấp độ cho kỳ vòng loại World Cup tiếp theo.

Vẫn có chức vô địch Nations League riêng

Nations League không chỉ đóng vai trò vòng loại World Cup hoặc Asian Cup.

Ở mỗi kỳ, 8 đội có thành tích tốt nhất hạng 1 sẽ giành quyền vào vòng đấu loại trực tiếp tranh chức vô địch. Tứ kết dự kiến diễn ra theo thể thức lượt đi và lượt về. Bán kết và chung kết sau đó được tổ chức tập trung tại một địa điểm.

Một đội vì thế có thể vừa cạnh tranh suất dự World Cup hoặc Asian Cup, vừa theo đuổi chức vô địch Nations League trong cùng một mùa giải.

Cách tổ chức này giúp những đội đã đạt vị trí thuận lợi trong cuộc đua vòng loại vẫn còn mục tiêu ở giai đoạn cuối.

Lên xuống hạng làm thay đổi trật tự

Cơ chế thăng hạng và xuống hạng là phần quan trọng của dự thảo.

2 đội đứng đầu hạng 2 được lên thẳng hạng 1, trong khi 2 đội cuối hạng 1 xuống hạng 2. Cơ chế tương tự được áp dụng giữa hạng 2 và hạng 3.

Ngoài những suất đổi hạng trực tiếp, 4 đội tiếp theo ở nhóm cuối của hạng trên sẽ phải đá play-off với 4 đội tiếp theo ở nhóm đầu hạng dưới để quyết định những vị trí còn lại.

Điều này khiến kết quả của một kỳ Nations League ảnh hưởng trực tiếp tới kỳ tiếp theo. Một đội chơi tốt có thể lên hạng và tiếp cận con đường thuận lợi hơn tới các giải lớn. Ngược lại, một chu kỳ sa sút có thể khiến đội tuyển rơi xuống hạng thấp và phải mất thêm thời gian để trở lại nhóm có quyền tranh vé World Cup.

Không chia Đông - Tây

Dự thảo hiện tại không chia Nations League thành Đông Á, Tây Á hay các khu vực nhỏ hơn.

AFC cho rằng số lượng thành viên ở từng vùng không cân bằng và trình độ giữa các khu vực cũng khác nhau. Thay vào đó, các đội sẽ được chia vào những nhóm hạt giống trước lễ bốc thăm, sau đó lịch thi đấu được tạo bằng thuật toán nhằm cân bằng mức độ khó.

Với cách làm này, các đội Đông Nam Á có thể thường xuyên gặp đối thủ Tây Á, Trung Á hoặc Đông Á hơn trước.

Lợi ích là số trận có tính cạnh tranh tăng lên và đối thủ đa dạng hơn. Đổi lại, quãng đường di chuyển sẽ trở thành vấn đề lớn với một châu lục có khoảng cách địa lý rất rộng.

Thử nghiệm từ mùa 2028/29

AFC không dự định chuyển ngay toàn bộ hệ thống sang Nations League.

Một giai đoạn thử nghiệm sẽ diễn ra trong mùa 2028/29 để kiểm tra cấu trúc mới và xác định thành phần 3 hạng trước phiên bản chính thức năm 2030. Việc xếp hạng ban đầu dự kiến dựa vào kết quả vòng loại chung sơ bộ, thay vì chỉ lấy bảng xếp hạng FIFA.

Ở hạng cao nhất của giai đoạn thử nghiệm, vòng loại World Cup 2030 vẫn giữ cấu trúc 3 bảng, mỗi bảng 6 đội. 2 đội đứng đầu mỗi bảng giành 6 vé trực tiếp. 4 đội có thành tích tốt tiếp theo bước vào vòng đấu phụ để tranh thêm 2 vé trực tiếp và 1 suất play-off liên lục địa.

Cơ chế lên hạng, xuống hạng và play-off giữa các hạng cũng được dự kiến áp dụng ngay từ giai đoạn chuyển tiếp.

Nếu dự thảo cuối cùng được phê duyệt, AFC Nations League sẽ không đơn thuần bổ sung thêm một giải đội tuyển. Nó sẽ trở thành bộ khung nối liền từng chu kỳ thi đấu, từ chức vô địch Nations League, suất dự Asian Cup cho tới con đường tới World Cup. Khi đó, thành tích của một đội trong mỗi 2 năm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vị trí và cơ hội của họ ở chu kỳ kế tiếp.

Hàn Quốc thêm một lần đứng trên bục cao nhất bóng đá nam ASIAD 2026 sau khi vượt qua chủ nhà Nhật Bản 1-0 ở chung kết. Bàn thắng duy nhất của Eom Ji-sung không chỉ khép lại 90 phút căng thẳng, mà còn giúp Hàn Quốc lập kỷ lục với 4 kỳ liên tiếp giành HCV.

Eom Ji-sung định đoạt trận chung kết

Hiệp 1 khép lại không bàn thắng dù Nhật Bản là đội kiểm soát thế trận tốt hơn. Bước ngoặt đến ở phút 61, khi Yang Min-hyeok cướp bóng bên cánh phải rồi căng ngang. Thủ môn Rui Araki lao ra chạm bóng nhưng bóng bật đến vị trí của Eom Ji-sung. Tiền đạo Hàn Quốc dùng chân phải loại Rei Umeki rồi dứt điểm chân trái vào góc cao, ghi bàn duy nhất của trận đấu.

4 kỳ liên tiếp, tổng cộng 7 lần vô địch

Chiến thắng này giúp Hàn Quốc chạm mốc 4 kỳ ASIAD liên tiếp giành HCV bóng đá nam, sau các chức vô địch năm 2014, 2018 và 2022. Họ đồng thời nâng tổng số lần đăng quang lên 7, tiếp tục giữ kỷ lục ở môn bóng đá nam ASIAD.

Ba kỳ gần nhất còn có một điểm chung khi Hàn Quốc đều đánh bại Nhật Bản ở chung kết. Sau các chiến thắng 2-1 vào năm 2018 và 2022, lần này Hàn Quốc tiếp tục vượt qua đối thủ với tỷ số 1-0 ngay trên sân Nhật Bản.

Nhật Bản lần thứ 3 liên tiếp giành HCB

Nhật Bản với tư cách chủ nhà buộc phải hài lòng với HCB. Đây là lần thứ 3 liên tiếp đội bóng xứ mặt trời mọc dừng ở vị trí thứ 2 tại ASIAD, và cả 3 lần đều thua Hàn Quốc trong trận chung kết.

Tấm HCĐ thuộc về U23 Trung Quốc sau trận tranh hạng 3 với U23 Uzbekistan. Hai đội hòa 2-2 sau 90 phút trước khi Trung Quốc thắng 4-3 trên chấm luân lưu để khép lại giải đấu ở vị trí thứ 3.

Chiến thắng và cái giá phía sau

U23 Hàn Quốc vừa khép lại Á vận hội 2026 bằng chức vô địch bóng đá nam sau khi đánh bại chủ nhà Nhật Bản 1-0 tại sân Toyota. Eom Ji-sung, cầu thủ thuộc biên chế Swansea City, ghi bàn duy nhất ở phút 61 từ tình huống Yang Min-hyeok đưa bóng vào trong. Kết quả này giúp Hàn Quốc giành HCV lần thứ 4 liên tiếp, nối dài chuỗi đăng quang từ các kỳ 2014, 2018 và 2022.

Danh hiệu cũng mang lại quyền lợi đặc biệt về nghĩa vụ quân sự cho các cầu thủ. Theo quy định tại Hàn Quốc, VĐV giành HCV Á vận hội có thể được chuyển sang diện nhân sự nghệ thuật và thể thao, thay vì thực hiện thời gian tại ngũ thông thường. Họ vẫn phải hoàn thành những nghĩa vụ khác theo quy định, trong đó có hoạt động phục vụ cộng đồng chuyên môn.

Những phát biểu khiến niềm vui đổi chiều

Tranh cãi bùng lên ngay sau trận chung kết. Yang Min-hyeok, cầu thủ thuộc biên chế Tottenham và đang thi đấu cho Westerlo theo dạng cho mượn, nói rằng với anh, huy chương hay chiếc cúp không phải điều quan trọng nhất. Quyền lợi về nghĩa vụ quân sự mới là động lực lớn khiến anh hướng tới chức vô địch.

Đội trưởng Lee Gi-hyuk còn nói trực diện hơn. Anh tiết lộ nếu Hàn Quốc không giành HCV, khi trở về nước anh chỉ còn 9 ngày trước thời điểm phải nhập ngũ. Sau đó, Lee giơ huy chương và vui mừng nói rằng mình sẽ không phải nhập ngũ.

Những lời nói ấy nhanh chóng gây phản ứng tại Hàn Quốc, đặc biệt khi nghĩa vụ quân sự là vấn đề rất nhạy cảm và hàng triệu nam giới vẫn phải dành một khoảng thời gian đáng kể trong tuổi trẻ để thực hiện trách nhiệm quốc gia.

3 lời xin lỗi sau chức vô địch

Khi tranh cãi tăng lên, Lee Gi-hyuk lên tiếng xin lỗi. Anh thừa nhận với tư cách đội trưởng, mình phải ý thức rõ hơn về sức nặng của lời nói và khẳng định không có ý xem nhẹ nghĩa vụ quốc phòng.

Yang Min-hyeok cũng đăng lời xin lỗi, giải thích rằng quyền lợi nghĩa vụ quân sự chỉ là 1 trong nhiều động lực giúp anh cố gắng đạt kết quả tốt. Anh thừa nhận cách diễn đạt khiến mọi người cảm thấy mình xem nhẹ ý nghĩa của HCV và nhận trách nhiệm về sự thiếu thận trọng đó.

Park Seung-su trở thành cái tên thứ 3 phải xin lỗi. Cầu thủ Newcastle đăng ảnh đội chiếc mũ thường gắn với thời điểm quân nhân xuất ngũ. Sau khi bị phản ứng, Park gỡ ảnh và giải thích chiếc mũ được một người hâm mộ đưa cho mình sau trận, còn bản thân quá vui nên không suy nghĩ kỹ về ý nghĩa của nó.

Liên đoàn bóng đá Hàn Quốc cũng phải lên tiếng

Sự việc không còn dừng ở phản ứng dành cho từng cầu thủ. Liên đoàn bóng đá Hàn Quốc phải chính thức xin lỗi người dân và những quân nhân đang phục vụ vì các phát biểu, hành động thiếu thận trọng của một số thành viên đội tuyển.

Cơ quan này khẳng định các cầu thủ ý thức được quyền lợi nhận được từ thành tích tại Á vận hội và sẽ thực hiện đầy đủ những trách nhiệm còn lại. Công tác giáo dục tư cách tuyển thủ, đạo đức và cách ứng xử trước công chúng cũng sẽ được tăng cường.

Tranh cãi thậm chí lan sang giới chính trị, nơi đã xuất hiện ý kiến đề nghị xem xét lại cơ chế ưu đãi nghĩa vụ quân sự dành cho VĐV thành tích cao.

HCV lịch sử bị phủ bởi cuộc tranh luận ngoài sân

Về chuyên môn, U23 Hàn Quốc vừa tạo nên một cột mốc đặc biệt. Họ thắng Nhật Bản ngay trên sân đối thủ để lần thứ 4 liên tiếp giành HCV bóng đá nam Á vận hội.

Nhưng chỉ vài giờ sau chiến thắng, câu chuyện được quan tâm lại chuyển từ bàn thắng của Eom Ji-sung sang những phát biểu về nghĩa vụ quân sự.

Yang Min-hyeok, Lee Gi-hyuk và Park Seung-su đều đã xin lỗi, còn Liên đoàn bóng đá Hàn Quốc phải đứng ra xử lý hậu quả. Một chức vô địch vốn được chờ đợi như ngày hội cuối cùng lại trở thành lời nhắc về mức độ nhạy cảm của nghĩa vụ quân sự trong xã hội Hàn Quốc, đặc biệt khi những người được hưởng chế độ đặc biệt là các tuyển thủ vừa đại diện mang vinh quang về cho quốc gia.