Raphinha bỗng nhiên bớt tỏa sáng hơn thường lệ
Raphinha khởi đầu mùa giải 2026/27 với phong độ khó tin, ghi 14 bàn trong 8 trận đầu tiên trên mọi đấu trường. Tuy nhiên, sau khi trở về từ đội tuyển Brazil với chấn thương cơ đùi, tiền đạo Barcelona bắt đầu chững lại. Anh chỉ ghi 1 bàn trong 3 lần ra sân gần nhất.
Bên cạnh vấn đề thể lực, việc Hansi Flick sử dụng một cầu thủ chạy cánh ở vị trí trung phong cũng đặt ra những thách thức về khả năng duy trì phong độ.
Hiệu suất ghi bàn giảm mạnh sau chấn thương
Raphinha ghi 12 bàn và có 3 kiến tạo trong 7 trận La Liga đầu mùa, với 550 phút thi đấu. Anh tung ra 25 cú sút, trong đó 16 lần trúng đích, đạt tỷ lệ chính xác 64%. Tổng bàn thắng kỳ vọng (xG) là 8,91, tương đương 0,36 xG mỗi cú sút.
Cầu thủ Brazil ghi nhiều hơn khoảng 3 bàn so với mức kỳ vọng. Riêng trận gặp Sevilla, anh lập hat-trick từ 4 cú sút dù chỉ có 0,89 xG. Raphinha còn lập hat-trick trước Racing Santander, giúp anh vượt kỷ lục 13 bàn sau 8 trận đầu mùa của César Rodríguez thiết lập từ mùa 1948/49.
Sau chấn thương, Raphinha thi đấu 165 phút trước Betis, PSG và Real Madrid, thực hiện 9 cú sút nhưng chỉ 2 lần trúng đích. Tổng xG giảm xuống 0,53, tương đương khoảng 0,06 xG mỗi cú sút.
Sự khác biệt lớn nhất nằm ở chất lượng cơ hội. Raphinha vẫn tích cực dứt điểm nhưng ít nhận bóng ở những vị trí thuận lợi như trước. Dù vậy, mẫu thống kê sau chấn thương còn nhỏ và bao gồm 2 đối thủ mạnh là PSG và Real Madrid.
Flick biến Raphinha thành trung phong như thế nào?
Sau khi Robert Lewandowski rời Barcelona, Flick quyết định đưa Raphinha vào đá trung phong thay vì tiếp tục sử dụng anh ở hành lang cánh. Theo thống kê của Opta ở giai đoạn đầu mùa, cầu thủ Brazil dành tới 91% thời gian thi đấu trong vai trò tiền đạo cắm.
Tuy nhiên, Raphinha không chơi giống một số 9 truyền thống. Anh thường xuyên di chuyển giữa 2 trung vệ, lùi xuống phối hợp hoặc bất ngờ tăng tốc ra phía sau hàng phòng ngự.
Khi Pedri hay Lamine Yamal có bóng, Raphinha thường chạy chéo vào khoảng trống giữa trung vệ và hậu vệ biên để đón đường chuyền. Cách chơi này giúp anh tận dụng tốc độ, khả năng chọn vị trí và những pha dứt điểm nhanh.
Trong 2 trận đầu mùa, Raphinha tham gia trung bình khoảng 28 tình huống mỗi trận ở vị trí trung phong, so với mức 18 của Lewandowski mùa trước theo cùng cách thống kê. Anh cũng thực hiện khoảng 22 lần bứt tốc mỗi trận, cao hơn mức 13 của tiền đạo Ba Lan.
Khả năng di chuyển liên tục giúp Raphinha tham gia pressing hiệu quả và tạo khoảng trống cho đồng đội. Barcelona cũng hỗ trợ anh bằng khả năng tạo cơ hội vượt trội, từng đạt 4,38 xG trước Elche và 4,23 xG trước Athletic Bilbao.
Điểm yếu khi Raphinha không phải số 9 thực thụ
Raphinha nguy hiểm khi có khoảng trống để tăng tốc, nhưng gặp nhiều khó khăn hơn trước những hàng phòng ngự lùi sâu.
Một trung phong truyền thống phải thường xuyên nhận bóng trong tư thế quay lưng về khung thành, che chắn trước sức ép của trung vệ và làm tường cho đồng đội. Đây không phải những kỹ năng nổi bật nhất của Raphinha.
Khi đối phương giữ đội hình thấp, khoảng trống phía sau hàng thủ bị thu hẹp. Raphinha phải xử lý bóng trong phạm vi hẹp, tranh chấp trực tiếp với trung vệ hoặc tìm cách xoay người dứt điểm khi bị áp sát.
Anh cũng thường rời vị trí trung phong để tham gia phối hợp. Cách di chuyển này giúp Barcelona có thêm người triển khai bóng nhưng đôi khi khiến khu vực trước khung thành thiếu cầu thủ đón những đường căng ngang.
Nếu các tiền vệ không kịp xâm nhập vòng cấm, Barcelona dễ rơi vào tình trạng kiểm soát bóng nhiều nhưng thiếu phương án dứt điểm. Raphinha cũng không phải mẫu tiền đạo chuyên tì đè, làm tường hay không chiến, nên khó duy trì ảnh hưởng khi đối phương phòng ngự chặt.
Trận Real Madrid bộc lộ vấn đề trên hàng công
Trong thất bại 1-2 trước Real Madrid ngày 25/10, Barcelona sử dụng sơ đồ 4-2-3-1 với Raphinha đá cao nhất, Fermín López hỗ trợ phía sau và Lamine Yamal hoạt động bên cánh phải.
Ở hiệp 1, Fermín nhiều lần di chuyển quá cao, hoạt động gần vị trí của Raphinha. Hai cầu thủ có thời điểm cùng xuất hiện trong một khoảng không gian, khiến Barcelona thiếu người nhận bóng giữa hàng tiền vệ và hàng thủ đối phương.
Khi Raphinha lùi xuống phối hợp, Barcelona cần một cầu thủ khác lập tức xâm nhập khoảng trống anh bỏ lại. Ngược lại, nếu Fermín đã dâng cao, Raphinha phải giữ vị trí để kéo giãn hàng thủ.
Sự phối hợp thiếu đồng bộ khiến Barcelona gặp khó trong việc triển khai tấn công ở trung lộ.
Raphinha vẫn ghi bàn gỡ hòa ở phút 61 sau khi nhận bóng trong vòng cấm và dứt điểm bằng chân trái. Tình huống này phù hợp với sở trường của anh hơn là một pha tranh chấp hoặc làm tường kiểu trung phong truyền thống.
Chấn thương ảnh hưởng đến lối chơi ra sao?
Raphinha gặp chấn thương cơ đùi phải trong trận Brazil gặp Australia cuối tháng 9. Flick xác nhận vấn đề không nghiêm trọng nhưng Barcelona cần thận trọng vì anh từng gặp nhiều chấn thương cơ ở mùa trước.
Lối chơi của Raphinha phụ thuộc lớn vào khả năng tăng tốc, đổi hướng và liên tục chạy chỗ. Khi đá trung phong, anh thường xuất phát từ vị trí gần trung vệ, phải bứt tốc trong phạm vi hẹp để vượt qua người kèm.
Nếu chưa đạt thể trạng tốt nhất, những pha di chuyển này dễ mất đi hiệu quả. Anh có thể chậm hơn một nhịp khi đón đường chuyền hoặc không tạo được khoảng cách cần thiết để dứt điểm.
Bên cạnh đó, Flick yêu cầu các tiền đạo pressing ngay sau khi mất bóng. Raphinha phải liên tục áp sát trung vệ, gây sức ép lên thủ môn và tham gia ngăn chặn đối phương triển khai bóng.
Khối lượng vận động lớn khiến việc duy trì hiệu quả tấn công khó khăn hơn trong giai đoạn hồi phục. Tuy nhiên, chưa có đủ dữ liệu công khai về tốc độ tối đa, số lần bứt tốc và quãng đường chạy tốc độ cao để xác định mức độ ảnh hưởng thực tế của chấn thương.
Flick cần điều chỉnh cách sử dụng Raphinha
Thành công đầu mùa không đồng nghĩa Raphinha đã trở thành một trung phong hoàn chỉnh. Anh đang phát huy những phẩm chất của cầu thủ chạy cánh trong vai trò mới, nhưng vẫn có những hạn chế khi phải hoạt động thường xuyên giữa các trung vệ.
Trước những đối thủ phòng ngự thấp, Barcelona cần đa dạng cách tấn công thay vì phụ thuộc quá nhiều vào những đường chuyền phía sau hàng thủ.
Gabriel Jesus có thể mang đến phương án khác ở vị trí trung phong, giúp Flick linh hoạt hơn trong cách bố trí hàng công. Khi đó, Raphinha có thể trở lại cánh trái hoặc chơi tự do phía sau tiền đạo, tận dụng những pha di chuyển chéo mà không phải liên tục tranh chấp trực tiếp với trung vệ.
Barcelona cũng cần cải thiện sự phối hợp giữa trung phong và các tiền vệ tấn công, bảo đảm luôn có người xâm nhập vòng cấm khi Raphinha lùi xuống nhận bóng.
Tính đến lúc này, Raphinha vẫn dẫn đầu danh sách ghi bàn La Liga với 13 bàn và 3 kiến tạo sau 9 lần ra sân, thi đấu 661 phút theo thống kê của Opta. Anh đã cân bằng thành tích ghi bàn cả mùa trước tại giải đấu dù mùa bóng mới diễn ra 10 vòng.
Raphinha vẫn đang có mùa giải xuất sắc, nhưng hiệu suất đầu mùa quá cao khiến kỳ vọng dành cho anh tăng mạnh. Flick đã thành công khi đưa một cầu thủ chạy cánh vào đá trung phong. Thử thách tiếp theo là giúp Raphinha duy trì khả năng ghi bàn trước nhiều kiểu phòng ngự khác nhau, thay vì phụ thuộc vào tốc độ và những pha chạy chỗ phía sau hàng thủ.