Một trận hòa và vấn đề lộ ra ngay ngày mở màn
Liverpool bắt đầu Ngoại hạng Anh dưới thời Andoni Iraola bằng trận hòa 2-2 trên sân Newcastle. Đội khách cầm bóng 60%, tung ra 26 cú dứt điểm nhưng 2 lần bị dẫn trước bởi Anthony Elanga và Joe Willock, trước khi Dominik Szoboszlai cứu lại 1 điểm bằng quả phạt đền ở phút 90+9.
Điểm đáng bàn không chỉ nằm ở tỷ số. Cả 2 bàn thua đều xuất hiện sau khi Liverpool mất bóng trong lúc đang tổ chức tấn công. Newcastle chỉ cần vượt qua lớp cầu thủ đầu tiên là lập tức có khoảng trống lớn để lao vào hàng thủ. Trận đấu vì thế đặt ra một vấn đề quan trọng với Iraola: Liverpool phải phòng ngự thế nào ngay cả khi đang có bóng.
Phòng ngự bắt đầu từ lúc đội vẫn đang tấn công
Trong bóng đá hiện đại, có bóng và không bóng không phải 2 trạng thái tách biệt. Cách một đội bố trí người khi tấn công quyết định họ sẽ đối phó với pha phản công tiếp theo ra sao.
Những cầu thủ không trực tiếp tham gia tình huống cuối cùng phải đứng đủ gần nhau, kiểm soát các điểm nhận bóng nguy hiểm và sẵn sàng gây sức ép ngay khi mất bóng. Đây thường được gọi là cấu trúc phòng ngự phía sau bóng.
Liverpool chưa làm tốt phần việc ấy tại St James' Park. Khi các hậu vệ biên dâng cao và tuyến giữa cùng hướng lên phía trước, khoảng cách trước cặp trung vệ nhiều lần bị kéo rộng. Newcastle có Osula và Wissa đủ nhanh, khỏe để tận dụng chính những khoảng trống đó.
Bàn đầu tiên phơi ra khoảng trống lớn
Phút 5, Gravenberch mất bóng khi Liverpool đang triển khai tấn công. Osula lập tức nhận bóng trong tư thế quay mặt về phía khung thành và gần như không chịu sức ép trực tiếp.
Van Dijk và Jérémy Jacquet không thể bước lên quyết liệt vì khoảng trống sau lưng quá lớn. Hai trung vệ buộc phải lùi để trì hoãn pha phản công. Trong khi đó, Kerkez và Frimpong đã dâng cao, không còn ở vị trí đủ thuận lợi để hỗ trợ ngay lập tức.
Osula kéo bóng thẳng vào trung lộ rồi chuyền sang khoảng trống phía sau Kerkez. Elanga dùng tốc độ thoát xuống trước khi dứt điểm qua Alisson.
Vấn đề bắt đầu trước khi Elanga nhận bóng. Một khi Osula có đủ không gian để xoay người và tăng tốc, hàng thủ Liverpool đã rơi vào thế phải phản ứng thay vì chủ động kiểm soát tình huống.
Bàn thứ 2 lặp lại cùng một kiểu nguy hiểm
Cody Gakpo gỡ hòa sau giờ nghỉ, nhưng Liverpool chỉ giữ được tỷ số 1-1 trong vài phút. Newcastle lại đoạt bóng rồi phản công nhanh.
Lần này Liverpool có nhiều cầu thủ hơn ở phía sau bóng, nhưng vẫn không cắt được tình huống từ sớm. Wissa nhận bóng, kéo pha tấn công tiến lên rồi chuyền cho Willock. Tiền vệ vừa vào sân có đủ khoảng trống ở sát vòng cấm để cứa lòng đánh bại Alisson.
Hai bàn thua khác nhau về chi tiết nhưng giống nhau ở nguyên nhân. Liverpool để cầu thủ Newcastle nhận bóng hướng về phía trước quá dễ dàng, sau đó hàng thủ phải chạy lùi với tốc độ cao.
Với một đội muốn kiểm soát phần lớn thời gian trận đấu, đây là kiểu tình huống phải được hạn chế ngay từ vị trí đứng của các cầu thủ trước khi bóng bị mất.
Gravenberch và trách nhiệm của cả hệ thống
Gravenberch là mắt xích quan trọng vì thường chơi thấp nhất trong bộ 3 tiền vệ. Khả năng kéo bóng lên phía trước của anh mang lại lợi thế khi Liverpool tấn công, nhưng đồng thời tạo rủi ro nếu anh rời vị trí mà không có người bù vào khoảng trống.
Điều đó không có nghĩa giải pháp là buộc Gravenberch đứng yên. Liverpool phải có cơ chế rõ ràng: khi anh dâng lên, một tiền vệ khác cần giữ vị trí; khi hậu vệ biên cùng lên cao, cặp trung vệ phải được hỗ trợ gần hơn; và khi mất bóng, cầu thủ gần nhất phải gây sức ép đủ nhanh để đối phương không được quay mặt lên.
Iraola sau trận cũng nhìn vấn đề theo hướng tập thể. Liverpool không thể giải quyết những pha phản công chỉ bằng việc mua thêm một tiền vệ phòng ngự. Khoảng cách đội hình, thời điểm dâng lên và quyết định của từng cầu thủ đều phải được cải thiện.
Giải pháp trước mắt vẫn nằm trong đội hình hiện có
Alexis Mac Allister là một phương án quan trọng khi lấy lại thể trạng tốt nhất. Anh vào sân phút 63 trước Newcastle và có khả năng giữ vị trí, xử lý bóng dưới sức ép tốt hơn khi Liverpool cần kiểm soát khu trung tuyến.
Trey Nyoni cũng tạo ấn tượng mạnh trong giai đoạn chuẩn bị. Tiền vệ 19 tuổi hoàn thành 92% trong 154 đường chuyền ở 135 phút trong 3 trận giao hữu đầu tiên và được đánh giá cao nhờ khả năng xử lý nhanh, chuyền về phía trước và giữ sự bình tĩnh khi bị áp sát.
Tuy nhiên, Liverpool hiện vẫn khá mỏng ở giữa sân sau khi Curtis Jones ra đi. Gravenberch, Mac Allister và Szoboszlai là những lựa chọn chính, phía sau còn Wataru Endo và Nyoni. Vì thế, những điều chỉnh chiến thuật có thể giúp giảm rủi ro nhưng chưa chắc xóa hoàn toàn nhu cầu bổ sung lực lượng.
Chủ động hơn nhưng cũng phải an toàn hơn
Liverpool tạo ra 26 cú sút trước Newcastle và kiểm soát phần lớn bóng. Đó là dấu hiệu tích cực trong trận chính thức đầu tiên của Iraola. Nhưng Newcastle chỉ cần vài pha chuyển trạng thái để ghi 2 bàn và còn tạo thêm những tình huống nguy hiểm khác.
Đây là mặt trái của một Liverpool muốn tấn công nhanh và đưa nhiều người sang phần sân đối phương. Càng chủ động, yêu cầu dành cho những cầu thủ ở phía sau bóng càng cao.
Bài toán của Iraola vì thế không phải giảm tham vọng tấn công. Liverpool cần giữ được sự chủ động ấy nhưng phải tổ chức tốt hơn ngay trong lúc có bóng, để mỗi lần mất bóng không lập tức biến thành cuộc chạy đua ngược về khung thành Alisson.