Pep Guardiola đã nâng tầm Premier League như thế nào?
Pep Guardiola không chỉ đến Premier League để giành danh hiệu mà ông đến để tái định nghĩa lại mọi thứ. Sau gần một thập niên dẫn dắt Manchester City, dấu ấn lớn nhất của nhà cầm quân người Tây Ban Nha không đơn thuần nằm ở thành tích mà ở việc ông kéo chuẩn mực chuyên môn của giải đấu lên một mặt bằng hoàn toàn khác.
Nếu Premier League trước đây được xem là giải đấu giàu tốc độ thể lực và cảm xúc thì dưới tác động của Pep, nó trở thành môi trường mà yếu tố chiến thuật cấu trúc kiểm soát không gian và trình độ tổ chức trận đấu được đẩy lên mức cực hạn.
Pep biến cuộc đua vô địch Premier League thành cuộc chiến của sự hoàn hảo
Trước thời Guardiola mốc 85 tới 90 điểm thường đủ để vô địch Premier League nhưng Man City của Pep đã phá vỡ mọi giới hạn cũ.
Mùa 2017/18 City trở thành đội đầu tiên trong lịch sử Premier League chạm cột mốc 100 điểm. Họ ghi 106 bàn thắng và gần như áp đặt một tiêu chuẩn mới cho bóng đá Anh. Một năm sau City bảo vệ ngôi vương với 98 điểm trong khi Liverpool đạt 97 điểm.
Đó là thời điểm Premier League bước vào kỷ nguyên cạnh tranh khốc liệt nhất. Pep Guardiola không chỉ giúp Man City mạnh lên, ông buộc mọi đối thủ phải tiến hóa. Liverpool của Klopp phải trở thành một cỗ máy pressing gần như hoàn hảo mới đủ sức đua với City.
Arsenal của Arteta sau này cũng phải xây dựng cấu trúc kiểm soát bóng và pressing ở cấp độ cực cao mới đủ khả năng tạo áp lực lên đội bóng của Pep. Tương tự là MU, Chelsea hay cả Tottenham cũng luôn phải nghiên cứu Man City rất kỹ trước các trận đấu để tìm cách vượt qua. Nói cách khác Guardiola đã nâng điểm chuẩn vô địch của Premier League lên mức gần như phi lý.
Cuộc cách mạng chiến thuật mà Pep mang tới Premier League
Ảnh hưởng lớn nhất của Guardiola nằm ở chiến thuật Ông không đưa tiki taka của Barcelona sang Anh theo kiểu sao chép nguyên bản mà tái thiết nó để phù hợp với nhịp độ và cường độ Premier League.
Đầu tiên là việc kiểm soát không gian thay cho kiểm soát bóng đơn thuần. Nhiều người nghĩ Pep chỉ ưu tiên cầm bóng. Thực tế thứ ông theo đuổi là kiểm soát không gian.
Man City dưới thời Guardiola luôn duy trì cấu trúc vị trí cực kỳ chặt chẽ khi triển khai bóng. Họ mở rộng chiều ngang sân tối đa để kéo giãn khối phòng ngự đối phương, đồng thời tạo ra ưu thế quân số ở khu vực trung tuyến. Đây là nền tảng cho hệ thống positional play mà Pep đưa vào Premier League.
Từ đây khái niệm tổ chức phòng ngự ngay khi đang tấn công trở thành xu hướng phổ biến tại Anh. Các đội bóng không còn lao lên theo bản năng mà phải duy trì cấu trúc chống phản công ngay trong lúc triển khai bóng. Đó là tư duy mà Premier League trước thời Pep Guardiola chưa thực sự coi trọng.
Tiếp đến là việc hậu vệ biên bó vào trung lộ thay đổi cấu trúc bóng đá Anh. Một trong những cải tiến chiến thuật mang tính biểu tượng của Pep là đưa hậu vệ biên bó vào trung lộ.
Từ Philipp Lahm ở Bayern cho tới Joao Cancelo, Zinchenko hay Stones tại Man City, Pep Guardiola biến hậu vệ biên thành tiền vệ tổ chức khi đội có bóng. Điều này giúp City tạo ưu thế quân số ở giữa sân kiểm soát chuyển đổi trạng thái và duy trì áp lực phản pressing ngay sau khi mất bóng.
Sau thành công của City mô hình này nhanh chóng lan rộng khắp Premier League. Arsenal của Arteta sử dụng Zinchenko theo vai trò tương tự. Liverpool từng thử nghiệm với Alexander Arnold bó vào trong nhiều hơn. Brighton của De Zerbi hay Tottenham dưới thời Postecoglou cũng vận hành theo nhiều nguyên lý gần y hệt, cho thấy họ đã chịu ảnh hưởng không nhỏ từ Pep Guardiola.
Điểm đặc biệt của Pep Guardiola là ông không bao giờ để hệ thống của mình đứng yên. Mùa 2020/21, City vô địch Ngoại Hạng Anh mà gần như không dùng trung phong thực thụ trong phần lớn mùa giải. Kevin De Bruyne, Bernardo Silva hay Foden thường xuyên đá số 9 ảo, giúp City tiếp cận khu trung tuyến và kiểm soát hoàn toàn nhịp độ trận đấu.
Đến mùa 2022/23 khi Man City đoạt cú ăn 3 lịch sử, Pep Guardiola lại tạo ra bước tiến mới với vai trò của John Stones. Khi triển khai bóng, Stones dâng lên đá như một tiền vệ trụ bên cạnh Rodri tạo thành cấu trúc 3-2-4-1 cực kỳ linh hoạt. Đây là hệ thống giúp City thoát pressing tốt hơn, duy trì quân số ở trung tuyến, khóa chặt phản công cũng như giải phóng De Bruyne ở khu vực trung lộ.
Sau mùa giải đó rất nhiều HLV tại Premier League bắt đầu sử dụng trung vệ lệch có khả năng kéo bóng và dâng cao. Đó tiếp tục là bằng chứng cho thấy Pep luôn là người đi trước xu hướng chiến thuật của giải đấu.
Pep Guardiola và Klopp đã tạo ra thời kỳ đỉnh cao chiến thuật của Premier League
Có thể nói Premier League chưa từng sở hữu một cặp kỳ phùng địch thủ nào đạt chất lượng chuyên môn cao như Pep Guardiola và Jurgen Klopp.
Đó không đơn thuần là cuộc cạnh tranh danh hiệu mà là xung đột giữa hai trường phái bóng đá ưu tú nhất thế giới. Pep Guardiola với khả năng kiểm soát không gian nhằm bóp nghẹt hoàn toàn đối thủ. Klopp thì nổi trội với lối chơi chuyển trạng thái và pressing định hướng.
Các trận Man City gặp Liverpool giai đoạn 2018 tới 2022 gần như trở thành chuẩn mực chiến thuật của bóng đá hiện đại. Tốc độ luân chuyển bóng, khả năng pressing, tổ chức không gian và cường độ thi đấu đều đạt đẳng cấp cực cao trong suốt 90 phút.
Đó là lý do nhiều chuyên gia coi Man City đấu Liverpool thời kỳ ấy là trận cầu cấp CLB hay nhất thế giới. Quan trọng hơn, sự cạnh tranh này kéo cả Premier League đi lên. Khi hai đội liên tục cán mốc gần 100 điểm phần còn lại không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nâng cấp chiến thuật tuyển dụng cũng như mô hình vận hành.
Ảnh hưởng của Pep lên thế hệ các HLV Premier League
Premier League hiện tại mang rất nhiều DNA Guardiola. Mikel Arteta trưởng thành từ chính ban huấn luyện Man City. Roberto De Zerbi được đánh giá là một trong những HLV chơi kiểm soát xuất sắc nhất châu Âu. Ange Postecoglou, Arne Slot hay thậm chí nhiều HLV trẻ tại Anh đều chịu ảnh hưởng ít nhiều từ cách Pep tổ chức đội bóng.
Ngày nay gần như mọi CLB lớn ở Premier League đều triển khai bóng từ tuyến dưới, ưu tiên kiểm soát vị trí, tổ chức pressing theo cấu trúc và sử dụng thủ môn như một chân chuyền thực thụ của toàn đội. Mười năm trước, điều này chưa phải chuẩn mực tại bóng đá Anh.
Điều đó cho thấy, Pep Guardiola không chỉ thay đổi Man City. Ông đã thay đổi tư duy bóng đá của cả Premier League.
Tất cả đã tạo nên một Pep quá vĩ đại tại Man City
Pep Guardiola có nâng tầm Premier League không? Câu trả lời gần như không còn gây tranh cãi. Ông nâng tầm giải đấu bằng chuẩn điểm số chưa từng có, các cuộc cách mạng chiến thuật ảnh hưởng sâu rộng lên thế hệ HLV mới và những cuộc thư hùng với Liverpool đã định nghĩa một kỷ nguyên đỉnh cao của bóng đá hiện đại.
Premier League vốn đã là giải đấu hấp dẫn nhất thế giới, nhưng dưới tác động của Guardiola, nó trở thành giải đấu có chiều sâu chiến thuật và tiêu chuẩn chuyên môn cao bậc nhất lịch sử bóng đá cấp độ CLB. Sự thật là như vậy!