Nếu thầy Kim rời đi, moi thứ thay đổi thế nào?
Thất bại 1-2 trước Kyrgyzstan tối 17/11 có thể là trận đấu cuối cùng của HLV Kim Sang-sik với đội tuyển Việt Nam theo hợp đồng hiện tại. Nhà cầm quân người Hàn Quốc sẽ hết hạn hợp đồng với VFF vào đầu năm 2027, trong khi việc gia hạn vẫn bỏ ngỏ.
Nếu hai bên chia tay, bóng đá Việt Nam sẽ mất một HLV giàu thành tích. Nhưng đây cũng có thể là thời điểm để VFF thay đổi cách làm bóng đá, xây dựng một hệ thống đủ mạnh để đội tuyển tiếp tục phát triển dù ai ngồi trên ghế chỉ đạo.
Di sản của HLV Kim Sang-sik và khoảng trống để lại
Chỉ trong hơn 2 năm, HLV Kim Sang-sik đã cùng đội tuyển Việt Nam vô địch ASEAN Cup 2024 và 2026, giành HCV SEA Games 33, vô địch U23 Đông Nam Á 2025 và đứng thứ ba tại U23 châu Á 2026. Thành công ấy giúp bóng đá Việt Nam lấy lại vị thế ở Đông Nam Á, đồng thời tạo ra sự kết nối giữa đội tuyển quốc gia và U23.
Việc một HLV phụ trách cả hai cấp độ giúp những cầu thủ như Đình Bắc, Khuất Văn Khang hay Nguyễn Thái Sơn có điều kiện làm quen với yêu cầu chiến thuật của đội tuyển lớn. Nếu ông Kim ra đi, người kế nhiệm sẽ phải tiếp quản quá trình chuyển giao lực lượng này.
Tuy nhiên, kết quả tại Casper Cup 2026 cũng đặt ra những vấn đề chuyên môn. Việt Nam thắng Đài Bắc Trung Hoa 2-0 trước khi thua ngược Kyrgyzstan, kết thúc giải với 3 điểm, ghi 3 bàn và thủng lưới 2 lần. Riêng trận cuối, Đình Bắc mở tỷ số ở phút 19 nhưng hàng thủ để Kichin và Atabaev ghi bàn ở phút 86 và 88.
Một trận giao hữu không đủ để đánh giá cả quá trình, nhưng việc đánh mất lợi thế trong những phút cuối nhắc nhở đội tuyển rằng khả năng chịu sức ép, giữ bóng và kiểm soát thế trận trước đối thủ mạnh vẫn cần được cải thiện.
VFF phải thay đổi cách chọn HLV trưởng
Bài học từ ba đời HLV Park Hang-seo, Philippe Troussier và Kim Sang-sik rất đáng suy ngẫm. Ông Park thành công với lối chơi phòng ngự chặt chẽ, phản công nhanh. Ông Troussier muốn đội tuyển kiểm soát bóng nhiều hơn nhưng không đạt kết quả như mong đợi. Ông Kim sau đó đưa bóng đá Việt Nam trở lại với những danh hiệu bằng cách chơi linh hoạt, ưu tiên hiệu quả.
Mỗi HLV có một cách làm riêng. Vấn đề nằm ở chỗ bóng đá Việt Nam cần một định hướng chuyên môn đủ rõ để không phải xây dựng lại mọi thứ sau mỗi lần thay thầy.
VFF hiện có Giám đốc kỹ thuật Koshida Takeshi, người được gia hạn hợp đồng vào tháng 2/2026. Đây là vị trí cần được phát huy vai trò trong việc kết nối công tác đào tạo trẻ, phát triển HLV và xây dựng phương pháp huấn luyện cho các đội tuyển.
Thay vì chọn một HLV nổi tiếng rồi để người đó tự quyết định toàn bộ hướng đi, VFF nên xác định trước đội tuyển Việt Nam cần chơi thứ bóng đá nào trong 4 năm tới. Người được bổ nhiệm phải phù hợp với định hướng ấy, đồng thời có quyền điều chỉnh chiến thuật theo từng đối thủ.
Đại hội VFF khóa X dự kiến diễn ra ngày 4/1/2027 càng khiến quyết định về tương lai ông Kim trở nên quan trọng. Ban lãnh đạo nhiệm kỳ mới sẽ phải tính đến Asian Cup 2027 và vòng loại World Cup 2030, thay vì chỉ đặt mục tiêu giành thêm một chức vô địch Đông Nam Á.
Muốn đội tuyển mạnh, phải bắt đầu từ V.League
Một HLV giỏi cũng khó giúp đội tuyển chơi bóng tốc độ cao nếu cầu thủ không được rèn luyện thường xuyên ở cấp CLB. Đây là vấn đề cần được giải quyết từ V.League và hệ thống đào tạo trẻ.
Nếu muốn kiểm soát bóng tốt trước Nhật Bản, Hàn Quốc hay những đội tuyển hàng đầu châu Á, cầu thủ Việt Nam phải thành thạo việc nhận bóng dưới áp lực, chuyền nhanh, di chuyển tạo khoảng trống và thoát pressing. Những kỹ năng ấy cần được rèn luyện qua hàng trăm buổi tập và trận đấu, thay vì chỉ trong vài tuần tập trung đội tuyển.
Việc sử dụng ngoại binh cũng cần được xem xét từ góc độ phát triển cầu thủ nội. Khi những vị trí quan trọng như tiền đạo cắm hoặc trung vệ thường xuyên thuộc về ngoại binh, cầu thủ trẻ Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc tích lũy kinh nghiệm thi đấu.
Bóng đá Việt Nam đã có những bước chuẩn bị về nhân lực. Theo báo cáo của VFF, giai đoạn 2022–2026 có hơn 80 khóa đào tạo và hội thảo chuyên môn được tổ chức, thu hút khoảng 1.600 lượt học viên. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá bằng chất lượng HLV được đào tạo, số cầu thủ trẻ trưởng thành và khả năng đáp ứng yêu cầu thi đấu quốc tế.
Làm mới đội tuyển mà không đánh mất những giá trị cũ
Nếu có HLV mới, quá trình trẻ hóa chắc chắn là một nhiệm vụ quan trọng. Những cầu thủ giàu kinh nghiệm như Quang Hải, Hoàng Đức hay Xuân Son vẫn có giá trị, nhưng đội tuyển phải chuẩn bị lực lượng kế cận ngay từ bây giờ.
Đình Bắc và những gương mặt nổi bật của U23 cần được trao cơ hội cạnh tranh thực chất. Tuy nhiên, trẻ hóa không đơn giản là loại bỏ cầu thủ lớn tuổi. Người trẻ phải được thi đấu thường xuyên tại CLB, cải thiện thể lực, khả năng xử lý bóng và bản lĩnh trước đối thủ mạnh.
VFF cũng cần có kế hoạch dài hạn cho các đội U17, U20 và U23. Một cầu thủ được đào tạo theo phương pháp hiện đại từ tuổi 15 sẽ thuận lợi hơn khi lên đội tuyển quốc gia ở tuổi 22. Sự liên kết này giúp HLV trưởng giảm thời gian hướng dẫn lại những kỹ năng cơ bản.
Quan trọng hơn, thành tích của đội tuyển cần được đánh giá bằng cả chất lượng lối chơi và sự trưởng thành của cầu thủ. Vô địch Đông Nam Á vẫn là mục tiêu cần thiết, nhưng bóng đá Việt Nam phải hướng tới khả năng cạnh tranh thường xuyên với các đội tuyển mạnh hơn ở châu Á.
Tưởng tượng một đội tuyển Việt Nam năm 2030
Hãy hình dung đến năm 2030, đội tuyển Việt Nam bước vào vòng loại World Cup với một HLV khác. Đình Bắc đã trở thành cầu thủ dày dạn kinh nghiệm, bên cạnh những gương mặt trưởng thành từ các lứa U17 và U20. Các cầu thủ có thể triển khai bóng từ sân nhà, chịu được sức ép của đối thủ và thay đổi cách chơi ngay trong trận đấu.
Phía sau đội tuyển là hệ thống tuyển chọn cầu thủ thống nhất, những HLV trẻ được đào tạo bài bản và các CLB có trách nhiệm rõ ràng trong việc phát triển tài năng nội. Khi đó, việc thay HLV trưởng sẽ là một cuộc chuyển giao bình thường, thay vì khiến cả nền bóng đá phải bắt đầu một chu kỳ xây dựng mới.
Đó mới là mục tiêu lớn mà VFF cần hướng tới. HLV Kim Sang-sik có thể tiếp tục gắn bó hoặc lựa chọn ra đi, nhưng những thành công ông mang lại phải trở thành nền tảng cho giai đoạn tiếp theo. Bóng đá Việt Nam cần học cách phát triển bằng chất lượng của cả hệ thống, thay vì đặt tương lai vào tài năng của một người.