Thánh giá mạ vàng Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn chế tác ra sao

Name: Thánh giá mạ vàng Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn chế tác ra sao
Uploaded: 2026-03-20 07:06:00
Duration: 1 min 14 s
Description: Thánh giá mới được chế tác trong hai năm, đúc bằng thép, theo nguyên mẫu cách đây hơn 130 năm, sau đó mạ vàng với công nghệ đặc biệt để giữ tuổi thọ hai thế kỷ.

Thánh giá mới được chế tác trong hai năm, đúc bằng thép, theo nguyên mẫu cách đây hơn 130 năm, sau đó mạ vàng với công nghệ đặc biệt để giữ tuổi thọ hai thế kỷ.

Sáng qua, hai thánh giá mạ vàng nặng 400 kg được đưa lên đỉnh tháp kẽm cao 57 m của Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn thay thế hai chiếc cũ đã xuống cấp.

Nhà thờ nằm ở trung tâm TP HCM hoàn thành năm 1880, ban đầu chỉ có hai tháp chuông hình vuông. Gần 15 năm sau, công trình xây thêm hai tháp chuông hình chóp và có 6 chuông đồng lớn. Trên mỗi đỉnh tháp đính một thánh giá cao 3,5 m, ngang 2 m, nặng 600 kg. Tổng thể chiều cao từ mặt đất lên đỉnh thánh giá hơn 60 m.

Thánh giá mạ vàng Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn chế tác ra sao - 1

Bấm để lật

Thánh giá đặt trên tháp kẽm nhà thờ từ năm 1894 khi tháo dỡ vào tháng 3/2023 bị hư hỏng, rỉ sét không thể phục chế. Ảnh: Tổng giáo phận TP HCM

Sau gần 140 năm hình thành, nhà thờ có dấu hiệu xuống cấp. Năm 2017, toà thánh bắt đầu được trùng tu. Cách đây gần ba năm, hai thánh giá lần đầu được tháo dỡ để sửa chữa. Khi đó, nhà thờ dự định đưa đến tập đoàn Monumet (đơn vị trùng tu nhà thờ) ở Pháp để cải tạo.

Tuy nhiên, các tấm thép gắn liền của kết cấu này đã rỉ sét, ăn mòn nghiêm trọng. Nhiều họa tiết bị cong vênh, tạo khe hở đọng nước gây biến dạng, thủng lỗ ở phần đế. Hoa bách hợp cao bằng kẽm hơn 2 m gắn ở bên ngoài chân đế thánh giá qua cũng giòn gãy, hư hỏng hoàn toàn khiến việc phục dựng không khả thi.

Lúc này, linh mục Ignatio Hồ Văn Xuân, Trưởng ban trùng tu nhà thờ, đã xin ý kiến Đức Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng và tham vấn các chuyên gia nước ngoài để chế tác thánh giá mới.

Ban đầu, việc chế tác thánh giá gặp trở ngại do bản thiết kế khi xưa không còn. Ban trùng tu phải tìm phải lại các bản vẽ, tư liệu từ các thư viện ở Pháp, dùng công nghệ quét kỹ thuật 3D phục dựng nguyên bản trong nhiều tháng. Sau khi có khuôn mẫu, thánh giá được Công ty Altri Tempi (Bỉ) đúc bằng loại thép chuyên biệt có độ bền rất cao, tiếp đến được xử lý để bảo vệ bề mặt bằng cách mạ vàng.

Do đây là công đoạn quyết định tuổi thọ và tính thẩm mỹ của biểu tượng Công giáo, đơn vị thi công tìm đến Công ty Giusto Manetti, nơi chuyên sản xuất vàng lá siêu mỏng, có lịch sử thành lập từ năm 1600. Công ty này từng dát vàng cho mái vòm nhà thờ Florece, cung điện Versailles (Ý), tòa nhà Catherine, nơi đặt bảo tàng Hermitage ở St. Petersburg (Nga), cung điện Topkapi ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ)...

Thánh giá mạ vàng Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn chế tác ra sao - 3

Bấm để lật

Bản vẽ tháp kẽm và phần chân đế đặt thánh giá là phần hoa bách hợp bằng kẽm. Sau khi hoàn thành trùng tu, thiết kế này sẽ giống như nguyên bản năm 1894. Ảnh: Thanh Tùng

Vàng lá 24K dát lên thánh giá được tuyển chọn từ hàng chục loại để phù hợp khí hậu nhiệt đới, chịu nắng mưa. Quy trình mạ thực hiện công phu: trước hết làm sạch bề mặt, phủ lớp kết dính; tiếp đó dùng kẹp đặt vàng lá, quét cọ lông nhiều lần để cố định; cuối cùng đánh bóng bằng công nghệ chuyên dụng.

Từng quan sát quá trình thực hiện, linh mục Ignatio Hồ Văn Xuân cho biết khi chuyên gia kẹp lá vàng siêu mỏng đắp lên mặt thép phải rất cẩn thận vì chỉ cần tác động nhẹ sẽ làm vàng co nhúm lại, hư hỏng. Khi thi công, thánh giá được đặt trong phòng vô trùng, không bụi bẩn để đảm bảo bề mặt mạ vàng không khiếm khuyết. "Loại vàng lá này không tốn kém nhưng đòi hỏi tay nghề rất công phu", ông nói.

Theo Trưởng ban trùng tu, lúc đầu nhà thờ đặt ra yêu cầu thánh giá mới phải có độ bền 100 năm nhưng bên thi công cam kết tuổi thọ gấp đôi nên thời gian chế tác kéo dài. Cuối tháng 8/2025, hai thánh giá được đặt trong thiết bị chuyên dụng để chuyển từ Bỉ tới cảng Cái Mép (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) trong 5 tuần, rồi đưa về nhà thờ bảo quản.

Thánh giá hoàn thiện gồm hai thanh vuông góc, cao 3,73 m, rộng 1,85 m, nặng khoảng 400 kg. Ba đầu phía trên được bo tròn, hai cạnh tạo hình cánh hoa; có bốn khối cầu tương tự thiết kế cũ ở vị trí dấu thánh giá. Khi lắp lên đỉnh tháp kẽm, chân đế được cố định vào trụ bằng 36 bulông.

Sau này, hai bông hoa bách hợp bằng kẽm mạ vàng cao 2,2 m được gắn bên ngoài phần chân đế đúng với nguyên bản thánh giá cũ. Đây là hình dáng của hoa ly, tượng trưng cho sự thanh khiết, ánh sáng phục sinh. Ở trên cùng của thánh giá còn có thêm bông thu sét (hình cầu gai) làm bằng đồng dẫn điện để chống sét đánh.

Thánh giá được lắp ở tháp kẽm nhà thờ, sáng 19/3. Ảnh: Tổng giáo phận Sài Gòn

Trong quá trình cẩu lên tháp kẽm, kỹ sư phải giữ khoảng cách, tránh chạm tay hoặc để bề mặt mạ vàng va vào vật cứng nhằm bảo vệ lớp phủ, hạn chế trầy xước. Từ 20 đến 25/3, chuyên gia Bỉ đến kiểm tra tổng thể hai thánh giá trên tháp, bảo đảm lớp mạ đạt chất lượng như khi vừa hoàn thiện. Hai thánh giá cũ hiện được lưu giữ tại Tòa Tổng giám mục Sài Gòn.

Đến nay, sau 9 năm trùng tu, ngoài hai thánh giá mới, nhà thờ hoàn tất sửa mái ngói, thay gạch tường và tu bổ hai tháp chuông. Cuối năm ngoái, đơn vị thi công dựng giàn giáo bên trong thánh đường để xử lý các mảng tường thấm, xuống cấp cùng nhiều cấu kiện chính. Phần lớn vật liệu được nhập từ các hãng chuyên chế tác, phục hồi nhà thờ ở nước ngoài. Toàn bộ công trình sẽ hoàn thành năm sau.