Tại sao thế giới chưa “phủ pin mặt trời” lên sa mạc Sahara?

Các trang trại điện mặt trời khổng lồ ở Sahara có thể giúp sa mạc tăng lượng mưa, nhưng đồng thời gây xáo trộn khí hậu toàn cầu.

Khi nghĩ đến sa mạc Sahara, nhiều người hình dung ra những dải cát vàng trải dài, bầu trời xanh và ánh nắng chói chang. Mặc dù đây có vẻ là địa điểm lý tưởng cho các trang trại năng lượng mặt trời quy mô lớn, nhưng các nhà khoa học khí hậu cảnh báo rằng việc xây dựng những cơ sở này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ cho Sahara mà còn cho khí hậu toàn cầu.

Sa mạc Sahara có những điều kiện lý tưởng cho việc xây dựng trang trại năng lượng mặt trời.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu các trang trại năng lượng mặt trời khổng lồ được xây dựng trên khắp sa mạc Sahara, điều đó có thể làm thay đổi cách thức trao đổi nhiệt giữa đất và khí quyển. Các tấm pin mặt trời, với màu sắc tối hơn cát Sahara, sẽ hấp thụ nhiều ánh sáng mặt trời hơn, dẫn đến việc bề mặt ấm lên. Sự ấm lên này có thể làm thay đổi lưu thông không khí, dẫn đến lượng mưa gia tăng và sự phát triển của thảm thực vật, như đã quan sát thấy ở các trang trại năng lượng mặt trời tại Trung Quốc.

Trong khi đây có vẻ là tín hiệu tích cực cho một khu vực khô hạn như Sahara, nhưng các tác động của nó có thể lan rộng ra ngoài khu vực này. Mô hình nghiên cứu cho thấy rằng sự thay đổi trong lưu thông khí quyển có thể khiến một số khu vực trở nên ẩm ướt hơn, trong khi những khu vực khác lại khô hạn hơn. Cụ thể, các mô phỏng cho thấy khả năng xảy ra hạn hán và suy thoái rừng ở những nơi xa xôi như Amazon, cùng với sự gia tăng nhiệt độ bề mặt toàn cầu và sự ấm lên của Bắc Cực, dẫn đến làm giảm diện tích băng biển.

Nhưng tác động có thể nguy hiểm cho khí hậu toàn cầu, ngay cả khi chỉ bao phủ 20% diện tích sa mạc.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đây chỉ là kết quả mô phỏng và không phải là điều chắc chắn. Nghiên cứu xem xét các hệ thống năng lượng mặt trời giả định, có quy mô cực lớn khi chiếm 20% diện tích sa mạc Sahara. Mặc dù năng lượng mặt trời là một công cụ quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính, nghiên cứu này cho thấy việc thay đổi một diện tích đất lớn để sản xuất năng lượng sạch có thể tạo ra những áp lực không lường trước đối với khí hậu Trái đất.

Trong lịch sử, sa mạc Sahara từng trải qua giai đoạn ẩm ướt hơn cách đây khoảng 6.000 năm, với nhiều thảm thực vật hơn. Và nghiên cứu mới cho thấy những thay đổi quy mô lớn tương tự có thể xảy ra nếu xây dựng các trang trại năng lượng mặt trời ở khu vực này, từ đó ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu.

Tấm pin mặt trời hiệu quả hơn là một trong những điều cần thiết khi xây dựng trang trại pin mặt trời ở sa mạc Sahara.

Các mô phỏng cho thấy rằng Vùng hội tụ liên nhiệt đới (ICC), một dải không khí bốc lên gần xích đạo, đang di chuyển về phía bắc, có thể mang lại mưa cho một số khu vực trong khi khiến những khu vực khác khô hạn hơn. Kết quả là, làm tăng nguy cơ hạn hán và suy thoái rừng ở Amazon, đồng thời dẫn đến sự mở rộng của các khu rừng lá rụng ở bán cầu Bắc và gia tăng hoạt động bão nhiệt đới.

Khi xem xét việc xây dựng các cơ sở năng lượng mặt trời quy mô lớn ở Sahara, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn địa điểm cẩn thận và sử dụng các tấm pin hiệu quả hơn để hạn chế các tác động tiêu cực. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh rằng cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn để đánh giá các hậu quả môi trường rộng lớn của các dự án năng lượng sạch nhằm xác định liệu khí hậu có thể bị ảnh hưởng và ở mức độ nào.