Phát hiện "mặt trăng khí" kì lạ khổng lồ cách Trái Đất 73 năm ánh sáng

Các nhà thiên văn học vừa công bố phát hiện khả thi đầu tiên về một mặt trăng ngoài hệ Mặt Trời quay quanh sao lùn nâu trong hệ CD-35 2722.

Một nhóm các nhà thiên văn học do Kevin Hoy dẫn đầu có thể vừa phát hiện ứng viên vệ tinh ngoại hệ đầu tiên, quay quanh một sao lùn nâu trong hệ CD-35 2722 cách Trái Đất khoảng 73 năm ánh sáng. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature vào tháng 7/2026 cho thấy thiên thể này là một khối khí khổng lồ với khối lượng tối thiểu bằng 0,9 lần Sao Mộc, khác biệt hoàn toàn với những mặt trăng đất đá nhỏ trong hệ Mặt Trời.

Hình minh họa bầu trời đêm với Mặt Trăng sáng rực.

Do không thể quan sát trực tiếp bản thân thiên thể, nhóm nghiên cứu đã sử dụng thiết bị CRIRES+ trên Kính viễn vọng Rất Lớn (VLT) của ESO từ tháng 10/2023 – 2/2026 để theo dõi sự lắc lư ánh sáng của sao lùn nâu theo phương pháp vận tốc xuyên tâm. Dữ liệu từ 23 phép đo cho thấy chu kỳ lắc lư lặp lại sau mỗi 170 ngày, tương ứng quỹ đạo quay cách sao lùn nâu khoảng 0,2 đơn vị thiên văn.

Việc phân loại thiên thể này đang gây ra nhiều bất đồng trong giới khoa học, bởi sao lùn nâu chủ vốn có khối lượng gấp 37 lần Sao Mộc và nằm ở ranh giới giữa hành tinh với ngôi sao. Nhà thiên văn học Alice Zurlo gọi đây là phát hiện khả thi đầu tiên về vệ tinh ngoại hệ, trong khi chuyên gia Roman Rafikov từ đại học Cambridge lại cho rằng không nên gọi nó là mặt trăng ngoại hệ vì quy tắc của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế vẫn cho phép các hành tinh quay quanh sao lùn nâu.

Khoảng cách giữa sao lùn nâu và ngôi sao chủ xa hơn 60 lần khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời, giúp dữ liệu đo đạc ít bị lẫn ánh sáng sao hơn so với các nỗ lực bất thành trước đây. Nhóm nghiên cứu cũng từng thử nghiệm mô hình hai vệ tinh cùng quay quanh sao lùn nâu, nhưng hệ thống này được xác định sẽ tự tách rời và văng xa chỉ sau vài trăm năm.

Thiên thể vừa được phát hiện trong hệ sao lùn CD-35 2722 là khối khí khổng lồ nặng gần bằng 0,9 lần Sao Mộc.

Kể từ ứng viên mặt trăng ngoại hệ đầu tiên được ghi nhận vào năm 2017 nhưng chưa thể khẳng định, việc xác nhận các thiên thể dạng này ngoài hệ Mặt Trời vẫn luôn là thách thức lớn. Các nhà khoa học hiện vẫn cần thu thập thêm dữ liệu quan sát để khẳng định lực kéo tác động lên sao lùn nâu, đồng thời Kevin Hoy nhận định nếu thiên thể này thực sự tồn tại, nó hoàn toàn có thể sở hữu những mặt trăng nhỏ hơn của riêng mình trên các quỹ đạo hẹp.

NASA hé lộ kịch bản đổ bộ Mặt Trăng Artemis III phức tạp chưa từng có

NASA vừa công bố kế hoạch chi tiết cho sứ mệnh Artemis III, chuyến bay thử nghiệm quan trọng nhằm kiểm tra khả năng kết nối giữa tàu vũ trụ Orion và...

Bấm xem >>