Hang động 15.000 năm tuổi đóng cửa vì 'sợ hơi thở của du khách'

Hang Lascaux chứa vô số bức vẽ thời tiền sử nhưng giới chức Pháp phải đóng cửa vì ban quản lý lo sợ hơi thở của du khách làm hư hỏng tranh.

Hệ thống hang động 15.000 năm tuổi Lascaux (Pháp) chứa nhiều bích họa thời tiền sử, hiện phải đóng cửa nhằm bảo vệ di tích trước tác động từ hơi thở của du khách.

Hang được bốn thiếu niên người Pháp gồm Marcel Ravidat, Jacques Marsal, Georges Agnel và Simon Coencas tình cờ phát hiện vào tháng 9/1940 tại khu rừng gần làng Montignac, thuộc vùng Dordogne. Ban đầu, do nhầm tưởng đây là đường hầm dẫn đến kho báu, nhóm bạn đã thả đá xuống hố đo độ sâu và ước chừng khoảng 15 m. Một ngày sau khi tự xuống dưới khám phá, họ quyết định dẫn khách vào tham quan và thu một khoản phí nhỏ.

Miệng hang Lascaux năm 1940. Ảnh: Archelogie.

Khi lượng khách đổ về ngày càng đông, nhóm thiếu niên đã nhờ ông Leon Laval, giáo viên kiêm thành viên Hội Tiền sử địa phương, tham vấn. Trực tiếp xuống kiểm tra, ông Laval xác định đây là bích họa tiền sử và yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt. Phát hiện này sau đó được nhà nghiên cứu uy tín Abbe Breuil xác thực.

Để bảo vệ di tích, Jacques Marsal, khi đó 14 tuổi, dựng lều ngay cửa hang canh gác và trực tiếp hướng dẫn khách tham quan. Ông gắn bó với công việc bảo tồn này cho đến khi qua đời năm 1989. Năm 1948, gia đình chủ đất chính thức tổ chức các tour du lịch định kỳ.

Đoàn khách do Marsal hướng dẫn tham quan hang. Ảnh: Linda Hail Libary.

Các bức họa tại Lascaux có niên đại khoảng 15.000 năm TCN. Hệ thống tranh vẽ mô tả các loài động vật như bò tót thuộc loài aurochs đã tuyệt chủng, bò hoang, ngựa, hươu, sư tử và tê giác, kèm các cảnh săn bắn, công cụ và ký hiệu. Ảnh: Independent

Trong hình là hang nhỏ được đặt tên "The Hall of the Bulls" - hang nổi tiếng nhất trong hệ thống Lascaux với sức chứa khoảng 50 người đứng. Các bức tranh miêu tả 36 loài động vật chuyển động. Ảnh: Linda Hail Libary

Giới chuyên môn nhận định các khám phá này chứng minh con người tiền sử đã có nhận thức về tôn giáo, nghệ thuật và các nghi lễ.

Họ chôn cất người chết kèm theo công cụ cho cuộc sống khác, thể hiện niềm tin vào tâm linh. Hình ảnh một người đàn ông mang đầu chim trong hang có thể là một pháp sư thực hiện các nghi lễ.

Các nghiên cứu gần đây liên kết một số bức họa với các chòm sao trên bầu trời như Tua Rua (Pleiades) và Kim Ngưu (Taurus) hoặc các vũ điệu nghi lễ. Mục đích của các bức tranh có thể nhằm cầu may cho hoạt động săn bắn trong thực tế. Ảnh: Dan Courtice

Trải qua hàng nghìn năm, các luồng không khí đối lưu tự nhiên trong hang đã giúp bảo tồn nguyên vẹn các bức họa. Việc mở cửa đón khách đại trà từ năm 1948 làm đảo lộn môi trường sinh thái nhạy cảm này.

Từ năm 1949, các đốm nấm mốc đen và trắng đã xuất hiện. Đến thập niên 1960, tình trạng suy thoái trở nên nghiêm trọng khi hang phải đón tới 1.800 lượt khách mỗi ngày vào mùa hè.

Hơi thở của du khách làm tăng nồng độ carbon dioxide (CO2) và độ ẩm. Khi khí CO2 phản ứng với hơi nước ngưng tụ sẽ tạo thành axit cacbonic (H2CO3).

Axit này tấn công vào lớp đá vôi cuội, làm phai màu sắc tố bích họa, trường hợp nghiêm trọng gây vỡ vụn đá gốc. Hệ thống chiếu sáng công suất cao cũng làm tăng nhiệt độ, kích thích nấm mốc và tảo phát triển khiến tranh bị phai màu. Ảnh: Britanica

Bức họa "Người và chim" (ảnh) là bức duy nhất về con người trong toàn bộ hang động. Bức tranh vẽ hình người que, bốn ngón tay xòe, thân nghiêng 45 độ. Một con chim đậu bên dưới nhưng các nhà nghiên cứu không xác định được đây là loài gì. Trong một số xã hội nguyên thủy, chim được xem như "kẻ dẫn dắt linh hồn".

Năm 1958, hệ thống giám sát không khí đầu tiên được lắp đặt nhưng không ngăn được mốc phát triển. Trước tình hình đó, Bộ trưởng Văn hóa Pháp Andre Malraux đã ra lệnh đóng cửa hang Lascaux đối với công chúng vào năm 1963, chỉ cho phép các chuyên gia vào nghiên cứu. Ảnh: Archelogie

Để phục vụ nhu cầu tham quan, năm 1983, chính quyền Pháp khai trương Lascaux II, phiên bản mô phỏng lại Sảnh Đại sảnh Bò tót và Phòng trưng bày Tranh vẽ, nằm cách hang gốc 200 m. Địa danh này thu hút khoảng 300.000 lượt khách mỗi năm. Ảnh: Lascaux II

Hiện tại, môi trường trong hang gốc Lascaux được duy trì ở nhiệt độ 12-13 độ C, độ ẩm gần bão hòa, nồng độ CO2 thông thường từ 0,3% đến 1%, trong khi nồng độ ngoài tự nhiên khoảng 0,04%.

Để bảo vệ di tích, hệ thống giám sát của hãng Vaisala và công ty PTS Mesures được lắp đặt nhằm theo dõi chặt chẽ cân bằng đá vôi - cacbonic, cũng như đo lượng nước thẩm thấu qua đất vì nước lạnh thấm xuống mang theo nhiều khí hơn, làm tăng CO2.

Năm 2009, Bộ Văn hóa Pháp đã triệu tập gần 300 chuyên gia từ nhiều quốc gia đến Paris để tìm giải pháp ngăn chặn sự xuống cấp của hang. Các khuyến nghị được công bố vào năm 2011, song những lo ngại về sự an toàn của di tích vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn. Ảnh: Deluxe France

Đóng cửa thiên đường du lịch ở Úc vì 'vật thể lạ'

Chín bãi biển được mệnh danh là thiên đường ở Sydney, Úc vừa phải đóng cửa sau khi hàng nghìn quả bóng nhỏ màu trắng xám trôi dạt vào bờ, đúng đợt cao...

Bấm xem >>