Mỹ phong tỏa hải cảng, Iran trụ được bao lâu và duy trì nguồn thu dầu mỏ ra sao?

Giới phân tích cho rằng trong vài tháng tới, Iran vẫn có thể tiếp tục thu lợi nhuận lớn từ lượng dầu đang vận chuyển trên biển dù nước này vẫn bị Mỹ phong tỏa hàng hải.

Iran chưa bị mất nguồn thu dầu mỏ ngay dù Mỹ phong tỏa gắt gao

Kenneth Katzman, cựu nhà phân tích về Iran tại Cơ quan Nghiên cứu quốc hội ở thủ đô Washington, cho biết Iran không xuất khẩu dầu mới giữa lúc bị Mỹ phong tỏa hàng hải, nhưng Tehran hiện có từ 160 - 170 triệu thùng dầu “đang trôi nổi” trên các con tàu khắp thế giới hiện nay.

Khu trục hạm Mỹ USS Spruance (gần) đeo bám và đánh chặn tàu container Iran (phía xa). Ảnh: CENTCOM.

Nguồn dầu này, đã đi qua eo biển Hormuz trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp đặt, đang nằm trên hàng trăm tàu ​​chở dầu và “đang chờ được giao”, ông Katzman nói với Al Jazeera.

Chuyên gia Katzman cho biết, ông được một giáo sư người Iran tiết lộ rằng, dựa trên nguồn cung này, Tehran có thể hưởng dòng doanh thu kéo dài đến tận tháng 8 năm nay bất chấp lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ.

“Đó là một khoảng thời gian dài. Liệu Tổng thống Trump có đủ thời gian để đua với Iran đến tháng 8 không? Có lẽ là không.Ông ấy có lẽ sẽ phải xem xét đến việc leo thang bằng vũ lực nếu muốn đạt được kết quả như mong muốn, hoặc ông ấy sẽ phải chấp nhận một thỏa thuận kém hơn so với điều ông ấy mong muốn ban đầu”, ông Katzman nói.

Các tàu của Iran vẫn sẽ phải tránh các tàu hải quân Mỹ trên đại dương, trong bối cảnh hải quân Mỹ gần đây đã chặn bắt các tàu chở hàng của Iran.

Theo dữ liệu của Kpler, hiện có khoảng 183 triệu thùng dầu thô của Iran trên biển.

“Trong số này, khoảng 14,7 triệu thùng nằm ở vịnh Ba Tư, 11,9 triệu thùng ở vịnh Oman, 9 triệu thùng trên biển Arab và 6,5 triệu thùng ở giữa Ấn Độ Dương. Phần còn lại nằm xung quanh eo biển Malacca, Biển Đông và các khu vực gần Trung Quốc hơn. Vẫn chưa rõ ranh giới thực thi pháp luật của Mỹ nằm ở đâu, cụ thể là liệu nó chủ yếu tập trung giữa vịnh Ba Tư và eo biển Malacca, hay liệu Mỹ có ý định mở rộng việc thực thi pháp luật xa hơn sang phía Đông hay không”, chuyên gia Muyu Xu thuộc Kpler nhận định.

“Quan điểm của tôi là Mỹ khó có thể leo thang quá mạnh trước cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng sẽ tiếp tục chặn bắt có chọn lọc các lô hàng dầu của Iran để duy trì áp lực lên cả Iran và Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc dự kiến ​​sẽ tiếp tục mua dầu thô của Iran miễn là nguồn cung vẫn khả thi, và Iran sẽ tiếp tục nỗ lực vận chuyển dầu về phía Đông”, bà nói thêm.

Những nguồn thu khác của Iran là gì?

Ngoài doanh thu từ dầu mỏ, Iran hiện cũng đang thu được doanh thu từ hệ thống “trạm thu phí” mà nước này áp đặt lên eo biển Hormuz vào tháng 3.

Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Haji-Babaei cho biết, ngân hàng trung ương Tehran đã nhận được những khoản doanh thu đầu tiên từ phí quá cảnh qua Hormuz kể từ khi chiến tranh bắt đầu, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim. Hiện chưa rõ số tiền thu được từ phí này là bao nhiêu.

Chính trị gia Iran Alaeddin Boroujerdi đã nói với kênh truyền hình vệ tinh tiếng Ba Tư, Iran International ,có trụ sở tại Vương quốc Anh vào tháng 3 rằng Iran đã tính phí lên tới mức 2 triệu USD mỗi tàu đối với một số tàu đi qua eo biển Hormuz.

Theo Lloyd’s List, một hãng tin về vận tải biển, ít nhất hai tàu đi qua Hormuz đã trả phí bằng nhân dân tệ (đơn vị tiền tệ của Trung Quốc).

Mức độ kiên cường của ban lãnh đạo Iran

Những ngày gần đây, khi gây áp lực buộc Iran đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng người dân Iran “đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định ai là nhà lãnh đạo của họ”, đồng thời cáo buộc rằng có sự tranh giành quyền lực giữa “phe ôn hòa” và “phe cứng rắn” trong nội bộ Tehran.

Nhưng các quan chức Iran khẳng định chính phủ nước này rất đoàn kết.

Phó tổng thống thứ nhất của Iran, ông Mohammad Reza Aref, phát biểu: “Sự đa dạng chính trị chính tạo nên nền dân chủ của chúng tôi, nhưng trong thời điểm nguy hiểm, chúng tôi là một “khối duy nhất” chung một bóng cờ. Để bảo vệ lãnh thổ và phẩm giá của mình, chúng tôi vượt lên trên mọi định kiến. Chúng tôi là một quốc gia, một ý chí”.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng bác bỏ những cáo buộc cho rằng quân đội Iran có thể mâu thuẫn với giới lãnh đạo chính trị.

Ông Araghchi viết trên mạng xã hội X: “Sự thất bại của các vụ ám sát do Israel tiến hành được phản ánh qua cách các thể chế nhà nước Iran tiếp tục hành động với sự đoàn kết, tính mục đích và sự kỷ luật. Chiến trường và ngoại giao là những mặt trận được phối hợp đầy đủ trong cùng cuộc chiến. Người dân Iran đoàn kết, hơn bao giờ hết”.

Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất về sự thống nhất đến từ Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. “Ở Iran, không có người cực đoan hay người ôn hòa. Chúng ta đều là người Iran và là những nhà cách mạng. Với sự đoàn kết vững chắc của dân tộc và quốc gia cùng sự phục tùng Lãnh tụ tối cao, chúng ta sẽ khiến kẻ xâm lược phải hối hận”, ông Pezeshkian viết trên mạng xã hội X.

Sức mạnh quân sự của Iran lớn đến mức nào?

Áp dụng chiến tranh bất đối xứng, Iran đã thể hiện khả năng phục hồi quân sự đáng kể khi đối diện các cuộc tấn công kéo dài nhiều tuần do Mỹ và Israel tiến hành.

Tác chiến bất đối xứng của Iran bao gồm việc sử dụng chiến thuật du kích, tấn công mạng, vũ trang và hỗ trợ các nhóm quân sự ủy nhiệm cũng như các công cụ gián tiếp khác.

Trong cuộc chiến với Mỹ và Israel, Iran đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Israel và khắp vùng Vịnh, đe dọa nhắm mục tiêu vào các tổ chức ngân hàng và các trung tâm dữ liệu của Mỹ thuộc các công ty công nghệ như Amazon ở Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Bahrain.

Iran cũng đã phong tỏa eo biển Hormuz và được cho là đã đặt thủy lôi trong eo biển để làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt.

Kể từ khi Mỹ bắt đầu phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran vào giữa tháng 4, giới chức Tehran nhiều lần khẳng định sẽ tự vệ và đáp trả bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ.

Ngay sau khi quân đội Mỹ tuyên bố đã bắt giữ một tàu hàng của Iran và yêu cầu hàng chục tàu khác quay đầu, Iran đã trả đũa bằng việc bắt giữ một số tàu thương mại nước ngoài tại khu vực eo biển Hormuz, với cáo buộc vi phạm các quy định của hải quân nước này.

Ông Ereli, cựu đại sứ Mỹ, nói với Al Jazeera rằng Iran và Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) có “nhiệt huyết cách mạng”, điều đó có nghĩa là họ có thể “tồn tại”. Ông Ereli nhận định: “Họ có thể chịu đựng đau đớn lâu hơn nhiều so với dự tính của hầu hết các nhà hoạch định và ra quyết định của Mỹ”.

Theo ông Ereli, không rõ Tehran có thể trụ được bao lâu dưới “điều kiện bao vây” do Mỹ áp đặt, nhưng có lẽ sẽ lâu hơn nhiều so với dự đoán của Mỹ.

“Tôi nghĩ họ có thể trụ được lâu hơn nhiều, đặc biệt là so với tưởng tượng của hầu hết mọi người. Họ có lòng tự hào và bản năng sinh tồn. Họ đang chiến đấu với chúng tôi, và đối với họ, đó là một cuộc chiến cần thiết. Họ phải sinh tồn”, ông Ereli nói.