Từ vụ án hơn 10.000 tấn heo được tạo nạc bằng chất cấm rồi bán ra thị trường: Salbutamol nguy hiểm thế nào?

Salbutamol là chất cấm sử dụng trong chăn nuôi ở Việt Nam. Mặc dù luật và các nghị định, thông tư đều quy định rất rõ, tuy nhiên, việc kiểm soát các hoạt chất cấm này vẫn đang gặp nhiều khó khăn.

Hơn 10.000 tấn heo được tạo nạc bằng chất cấm rồi bán ra thị trường

Ngày 5/10, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Hiệu, 41 tuổi, cùng 8 người để điều tra các hành vi Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, Buôn bán hàng cấm, Đưa hối lộ và Nhận hối lộ.

Theo đó, các đối tượng trên bị cáo buộc trộn Salbutamol vào thức ăn để tạo nạc, vỗ béo heo, sau đó đưa hơn 10.000 tấn ra thị trường, thu lợi nhiều tỷ đồng.

Theo điều tra ban đầu, từ tháng 1/2026, nhóm này mua heo hơi trọng lượng khoảng 100-110 kg, đưa về các trang trại nuôi vỗ béo. Trong khoảng một tháng, heo được cho ăn thức ăn trộn Salbutamol - chất tạo nạc bị cấm sử dụng trong chăn nuôi - để tăng lên 130-140 kg.

Cuối tháng 7, PC03 phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra ba xe tải chở 280 con heo của Hiệu và Phạm Văn Hùng. Kết quả xét nghiệm cho thấy toàn bộ số này dương tính với Salbutamol, trong đó 80 con còn dương tính với virus dịch tả heo châu Phi.

Nhóm bị can tại cơ quan điều tra. Các đối tượng trên bị cáo buộc trộn Salbutamol vào thức ăn để tạo nạc, vỗ béo heo, sau đó đưa hơn 10.000 tấn ra thị trường, thu lợi nhiều tỷ đồng. Ảnh: Công an TP HCM

Nhóm bị can tại cơ quan điều tra. Các đối tượng trên bị cáo buộc trộn Salbutamol vào thức ăn để tạo nạc, vỗ béo heo, sau đó đưa hơn 10.000 tấn ra thị trường, thu lợi nhiều tỷ đồng. Ảnh: Công an TP HCM

Từ dấu hiệu trên, cảnh sát khám xét khẩn cấp 14 địa điểm là trang trại và nơi ở của những người liên quan tại Đồng Nai. Tại 7 cơ sở, lực lượng chức năng phát hiện 3.909 con heo, tổng trọng lượng hơn 500 tấn, dương tính với Salbutamol. Toàn bộ số heo này sau đó được xử lý, tiêu hủy.

Trước khi vụ án trên được khởi tố, ngày 31/7, Cục Chăn nuôi và Thú y đã ban hành văn bản số 2833 gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát dịch bệnh động vật, vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi.

Theo chỉ đạo của Cục Chăn nuôi và Thú y, các cơ quan quản lý chuyên ngành tại địa phương cần chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an, Quản lý thị trường, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra hoạt động vận chuyển, thu gom, kinh doanh và giết mổ động vật, sản phẩm động vật.

Hoạt động kiểm tra sẽ tập trung tại các tuyến giao thông trọng điểm, chợ đầu mối, cơ sở chăn nuôi, điểm thu gom, cơ sở giết mổ, các cơ sở kinh doanh cũng như phương tiện vận chuyển động vật và sản phẩm động vật có dấu hiệu vi phạm. Trong đó, việc phát hiện và xử lý hành vi sử dụng chất cấm trong chăn nuôi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra việc sử dụng chất cấm và công tác phòng, chống dịch bệnh động vật phù hợp với tình hình thực tế, nhằm phát hiện sớm nguy cơ, ngăn chặn dịch bệnh lây lan và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về chăn nuôi, thú y và an toàn thực phẩm, đặc biệt là hành vi sử dụng chất cấm trong chăn nuôi; vận chuyển, kinh doanh, giết mổ động vật và sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng yêu cầu về vệ sinh thú y.

Kiểm soát các chất cấm vẫn gặp nhiều khó khăn

Tại Việt Nam, danh mục các chất cấm sử dụng trong chăn nuôi đã được quy định rất rõ tại Luật Thú y năm 2015, Luật Chăn nuôi năm 2018 và các Nghị định, Thông tư liên quan.

Theo Thông tư số 18 ngày 29/11/2024 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn- nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Salbutamol nằm trong Danh mục thuốc thú y cấm sử dụng đối với động vật trên cạn tại Việt Nam.

Ngoài Salbutamol, còn có 14 chất cấm sử dụng trong chăn nuôi gồm: Chloramphenicol, Nitrofuran và các dẫn xuất (Furazolidone, Furaltadone,Nitrofurantoin, Nitrofurazone, Nifursol), Dimetridazole, Metronidazole, Trichlorfon (Dipterex), Ofloxacin, Carbadox, Olaquidox;

Bacitracin Zn, Malachite Green/ Leucomalachite Green, Gentian Violet (Crystal violet)/ Leuco Crystal violet, Clenbuterol, Ractopamine, Diethylstilbestrol (DES).

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia Công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết Salbutamol là chất kích thích được sử dụng để tạo nạc cho lợn. Tuy nhiên, chất này không thực sự tạo ra phần thịt nạc như nhiều người vẫn nghĩ.

"Thực ra Salbutamol nó không tạo nạc đâu mà tạo cảm giác thịt săn chắc khiến người tiêu dùng dễ nhầm tưởng. Chính vì vậy, nó đánh lừa cảm giác của người tiêu dùng, khiến nhiều người tưởng đó là thịt nạc nhưng thực chất không phải", PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh nói.

Từ vụ án hơn 10.000 tấn heo được tạo nạc bằng chất cấm rồi bán ra thị trường: Salbutamol nguy hiểm thế nào? - 2

Tháng 7/2026, Chi cục Chăn nuôi và thủy sản TP Đồng Nai đã phối hợp kiểm tra tiến hành lấy mẫu xét nghiệm tại trang trại của ông N.V.H, với số lượng 715 con và trang trại lợn của bà N.H.T.T ở phường Dầu Giây. Kết quả xét nghiệm phát hiện mẫu của 2 trại lợn này đều dương tính với chất cấm Salbutamol nên đã tạm giữ.

Trao đổi với Dân Việt, TS Nguyễn Văn Trọng, nguyên Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam cho biết, không chỉ tại Việt Nam, từ lâu, Salbutamol là chất đã bị cấm sử dụng trong chăn nuôi theo quyết định của Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc.

Các xét nghiệm lâm sàng đã chứng minh tác hại nghiêm trọng đối với người tiêu dùng thực phẩm tồn dư Salbutamol. Trường hợp ngộ độc nặng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Salbutamol vốn là hoạt chất được sử dụng trong y tế để điều trị bệnh hen suyễn và các bệnh lý đường hô hấp. Tuy nhiên, trong chăn nuôi, hoạt chất này bị một số đối tượng lợi dụng làm chất tạo nạc nhằm tăng tỷ lệ thịt nạc, giảm mỡ, giúp vật nuôi có ngoại hình đẹp hơn và bán được giá cao.

Theo ông Trọng, tại Mỹ - nước này cho phép sử dụng Salbutamol trong chăn nuôi. Tuy nhiên, đặt dưới sự kiểm soát rất chặt chẽ về liều lượng, thời gian ngừng sử dụng để đảm bảo không còn tồn dư trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Ông Trọng cho rằng, tại Việt Nam, quy chăn nuôi nông hộ, nhỏ lẻ vẫn còn nhiều, cùng với đó ý thức của người chăn nuôi chưa được nâng cao, chính vì vậy, việc tự ý sử dụng các chất cấm vẫn còn diễn ra.

Trong khi đó, danh mục thuốc thú y sản xuất trong nước và nhập khẩu được phép lưu hành lại quá lớn (theo Thông tư số 18/2024 có trên 12.400 thuốc thú y, trên 600 thuốc gia công, san chia sản xuất trong nước được phép lưu hành và trên 3.600 thuốc được phép nhập khẩu), gây nhiều khó khăn cho cơ quan quản lý trong việc kiểm tra, giám sát các chất cấm có trong thuốc thú y hay không.

Trong thức ăn chăn nuôi cũng vậy. Hiện nay, có hàng nghìn loại thức ăn chăn nuôi, thức ăn bổ sung. Các cơ sở sản xuất tiến hành tự công bố, cơ quan quản lý nhà nước tiến hành hậu kiểm. Tuy nhiên, việc kiểm soát chất lượng, hàm lượng, chất cấm có trong thức ăn cũng gặp nhiều khó khăn.

Theo TS Nguyễn Văn Trọng, để giải quyết bài toán sử dụng chất cấm trong thì quan trọng nhất vẫn là ý thức của người chăn nuôi và sự vào cuộc của chính quyền địa phương.

"Chính quyền địa phương là cơ quan trực tiếp quản lý các cơ sở chăn nuôi trên địa bàn, chính vì vậy, đóng vai trò rất quan trọng trong việc tuyên truyền, kiểm soát, phát hiện sử dụng chất cấm trong chăn nuôi", ông Trọng cho hay.

Đồng thời, cơ quan liên ngành như: Chi cục Chăn nuôi và Thú y, quản lý thị trường, công an... tại địa phương phải thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng chất cấm trong chăn nuôi.

Liên quan đến “Sử dụng phụ gia thức ăn chăn nuôi trong chăn nuôi”, tại một hội nghị do Cục Chăn nuôi và Thú y tổ chức hồi cuối tháng 3 vừa qua, nhiều nhà khoa học cũng bày tỏ quan điểm về việc có nên đưa hay không đưa Ractopamine vào thức ăn chăn nuôi.

Tại hội nghị này, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y Phạm Kim Đăng cho biết, vấn đề Ractopamine đã được thảo luận trong nhiều hội nghị trước đây nhưng đến nay vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều.

Thực tế này dẫn đến những băn khoăn từ phía doanh nghiệp khi cho rằng việc chưa cho phép sử dụng trong nước nhưng vẫn nhập khẩu sản phẩm từ các quốc gia có sử dụng Ractopamine có thể tạo ra sự cạnh tranh chưa thực sự công bằng.

Theo ông Phạm Kim Đăng, để giải quyết vấn đề này, cần tiếp tục triển khai các nghiên cứu, thí điểm nhằm xây dựng danh mục và cơ chế kiểm soát phù hợp. Việc cho phép doanh nghiệp thực hiện khảo nghiệm bước đầu là hướng đi cần thiết để bổ sung dữ liệu thực tiễn.

Bên cạnh đó, việc xem xét cho phép hay tiếp tục hạn chế sử dụng cần dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và năng lực quản lý. Cơ quan quản lý cũng lưu ý phải kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng sử dụng tràn lan khi mở cửa. “Quá trình xây dựng chính sách cần tiếp tục được thảo luận tại các diễn đàn khoa học, nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu quản lý, phát triển sản xuất và tạo điều kiện cho doanh nghiệp”, ông Phạm Kim Đăng nhấn mạnh.

Hơn 10.000 tấn heo sử dụng chất tạo nạc được đưa ra thị trường khiến người tiêu dùng lo lắng về nguồn thịt trong bữa ăn hằng ngày. Theo chuyên gia,...

Chia sẻ
Gửi góp ý
Lưu bài Bỏ lưu bài
Theo Minh Ngọc ([Tên nguồn])
Thông tin thị trường Xem thêm
Báo lỗi nội dung
GÓP Ý GIAO DIỆN