Con cá có cái lưng gù từng được săn đón trong giới chơi cá cảnh giờ ra sao?

Từng là "cơn sốt quốc dân" phủ sóng mọi phân khúc, cá la hán - dòng cá cảnh mang biểu tượng tài lộc đang có cuộc đại dịch chuyển âm thầm, hướng thị trường ngách thượng lưu và giàu tính nghệ thuật.

Khi cái "gù" không còn đo bằng số lượng đại trà

Giai đoạn những năm 2000, cá la hán (Flowerhorn) từng tạo nên một cơn địa chấn thực sự trong giới sinh vật cảnh Việt Nam. Nhà nhà nuôi la hán, người người bàn chuyện kích gù, dưỡng châu cho cá la hán. Tuy nhiên, sự bùng nổ theo phong trào dẫn đến việc ép giống đại trà, khiến thị trường nhanh chóng thoái trào khi người chơi bắt đầu "cả thèm chóng chán" với những cá thể kém chất lượng.

Cá la hán đã hướng thị trường ngách thượng lưu và giàu tính nghệ thuật. Ảnh: A. I

Anh Nguyễn Văn Điệp, một người chuyên nuôi cá la hán ở Đồng Nai chia sẻ: “Nuôi cá la hán nhỏ, lẻ kiểu hộ gia đình không còn ăn nữa. Tôi nuôi hơn chục năm nay giờ cũng đã bỏ nghề. Trước đây, người nuôi cá la hán như chúng tôi thị trường phụ thuộc nhiều vào cửa hàng cá cảnh. Hiện nay, phần lớn thị trường cá la hán giao dịch diễn ra qua Facebook, TikTok, Zalo và các hội nhóm người chơi. Người mua thường xem video thực tế trước khi quyết định. Và họ cũng không chơi dòng cá la hán phổ thông mà chỉ chơi dòng cá mang nhiều nghệ thuật, thẩm mỹ dù giá cá nhiều triệu đồng”.

Nhưng đó không phải là dấu chấm hết mà là một cuộc tiến hóa tất yếu. Cá la hán hiện đại đang rút dần khỏi thị trường phổ thông để định vị lại ở phân khúc ngách – nơi cá không còn là món hàng trang trí thông thường mà trở thành những tác phẩm nghệ thuật sống động. Người chơi ngách hiện nay kén chọn hơn rất nhiều, họ không chuộng những dòng cá phổ thông giá rẻ mà sẵn sàng săn tìm các dòng gen mới, những chú cá sở hữu quả gù hoàn hảo, dàn châu mượt mà độc bản và màu sắc đạt chuẩn.

Sự dịch chuyển từ "lượng" sang "chất" này cũng phản ánh xu hướng chung của ngành sinh vật cảnh đô thị.

Theo số liệu từ Chi cục Thủy sản TP.HCM, trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu cá cảnh của thành phố liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đạt từ 15 đến hơn 20 triệu USD/năm. Thành phố cũng đang đẩy mạnh chiến lược nâng cao giá trị gia tăng cho các dòng cá cảnh xuất khẩu, tập trung vào phân khúc chất lượng cao thay vì sản lượng thô.

Trong phòng nuôi cá la hán của anh Điệp. Ảnh: CTV

Cuộc chơi giờ chỉ dành cho sự đam mê tinh tế

Sự thay đổi của thị trường đòi hỏi một tư duy hoàn toàn khác từ các nhà vườn. Anh Hồ Nhuận Đăng Sơn, một nghệ nhân có trại nuôi cá cảnh ở Tây Ninh cho biết, cục diện thị trường cá la hán hiện phân hóa rất rõ ràng.

Theo anh Sơn, thị trường cá la hán trong nước hiện tại tiêu thụ chậm hơn và lượng khách mua đại trà đã giảm mạnh so với thời kỳ đỉnh cao. Nhiều người nuôi cá la hán theo kiểu hộ gia đình với các dòng cá phổ thông, cá bình dân hiện nay gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí nhiều hộ phải treo hồ bỏ nghề vì không tìm được đầu ra dù cá nuôi lớn và rất đẹp.

Xu hướng chơi cá của thị trường cá cảnh đã rẽ hướng sang các dòng cá dĩa mới, cá bảy màu dòng mới, hoặc nếu là cá la hán thì phải là những dòng đột biến, giống mới có giá trị cao.

"Người chơi cá la hán giờ không còn chuộng dòng phổ thông nữa. Người chơi hiện tại tập trung vào phân khúc ngách, hướng đến tính nghệ thuật cao với tiêu chuẩn khắt khe về hoa văn, màu sắc và độ cân đối. Những dòng cá cũ có giá trị cao trước đây giờ giá đã mềm trở lại, nhường chỗ cho các giống mới lai tạo có giá lên đến hàng triệu, thậm chí chục triệu đồng một con. Đây là cuộc chơi kén khách nhưng bền vững, vì nó dựa trên sự kiên nhẫn và đam mê thực sự của những người có kiến thức sâu", anh Sơn thổ lộ.

Anh Sơn trong phòng nuôi cá cảnh. Ảnh: T.Đ

Rõ ràng, việc thu hẹp quy mô đại chúng để tiến vào phân khúc ngách không làm cá la hán biến mất. Ngược lại, nó giúp dòng cá mang biểu tượng tài lộc này tìm lại đúng vị thế hoàng kim của mình – nơi giá trị của chúng được trân trọng bằng nghệ thuật chăm sóc đỉnh cao và tư duy chơi cá đầy tinh tế.

Từng mất tiền tỷ vì thất bại, một người Bình Định (tỉnh Gia Lai mới) nay thu nửa tỷ/năm nhờ loài cá đẻ dưới biển sâu

Gần 30 năm gắn bó với loài cá chình có tập tính sinh sản đặc biệt, ông Võ Tuấn Tú (tỉnh Gia Lai mới) đã biến những thất bại bạc tỷ thành kinh nghiệm...

Bấm xem >>