Xavi giữ Van Dijk: Đổi mới tuyển Hà Lan nhưng không “xóa sổ” thế hệ cũ

Thực tế phũ phàng

Bồ Đào Nha thắng Xứ Wales 1-0 ở trận mở màn Nations League 2026/27, nhưng Cristiano Ronaldo lại có một buổi tối đáng quên. Anh dứt điểm 7 lần mà không ghi bàn, trong khi đội chủ nhà tạo ra thế trận áp đảo và chỉ thắng nhờ pha lập công của João Félix.

Ở tuổi 41, Ronaldo vẫn được xem là điểm đến chính trong nhiều đợt tấn công. Vấn đề nằm ở chỗ Bồ Đào Nha lúc này sở hữu quá nhiều cầu thủ giỏi để tiếp tục bó mình vào một cách chơi như vậy.

7 cú sút và một trận đấu kém hiệu quả

João Félix mở tỷ số ở phút 22, còn Ronaldo liên tục xuất hiện trong những tình huống có thể dứt điểm. Anh sút vào cạnh lưới, đưa bóng vọt xà từ cự ly gần rồi có một lần đưa bóng vào lưới nhưng bị bắt việt vị.

Đến phút 67, Gonçalo Ramos được tung vào thay CR7. Bồ Đào Nha dứt điểm vượt trội Xứ Wales, với các hệ thống thống kê ghi nhận từ 19 đến 23 cú sút, nhưng chỉ ghi được 1 bàn. Riêng Ronaldo có 7 lần kết thúc. Khi một cầu thủ nhận nhiều cơ hội như vậy nhưng không tận dụng được, hàng công rất dễ trở nên đơn điệu.

EURO 2024 từng để lại lời cảnh báo

Câu chuyện này không mới. Tại EURO 2024, Ronaldo đá chính cả 5 trận của Bồ Đào Nha, chơi khoảng 485 phút và tung 23 cú sút, trong đó 10 lần trúng đích, nhưng không ghi bàn. Anh còn đá hỏng quả phạt đền trước Slovenia ở vòng 1/8.

Bồ Đào Nha sau đó dừng bước trước Pháp ở tứ kết sau loạt luân lưu. Một tiền đạo vẫn được trao phần lớn những pha kết thúc nhưng hiệu quả giảm mạnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách vận hành của cả đội.

Trận thắng Thụy Sĩ từng mở ra một lựa chọn khác

World Cup 2022 từng chứng kiến Bồ Đào Nha chơi rất khác khi Ronaldo không đá chính. Fernando Santos chọn Gonçalo Ramos ở vòng 1/8 gặp Thụy Sĩ và tiền đạo khi ấy 21 tuổi lập hat-trick trong chiến thắng 6-1. Ramos di chuyển liên tục, chạy sau lưng hàng thủ và hoán đổi vị trí với João Félix.

Nhờ đó, Bruno Fernandes cùng các cầu thủ tuyến hai có thêm khoảng trống để xâm nhập. Ronaldo chỉ vào sân cuối trận. Một trận đấu không thể dùng để khẳng định Bồ Đào Nha luôn hay hơn khi thiếu CR7, nhưng nó chứng minh đội bóng này có thể chơi nhanh và khó đoán hơn nếu vị trí số 9 không bị cố định.

Bồ Đào Nha cần thay đổi cách sử dụng Ronaldo

Ronaldo vẫn là chân sút vĩ đại nhất lịch sử đội tuyển với 146 bàn sau 233 trận. Kinh nghiệm, khả năng chọn vị trí và bản năng ghi bàn của anh vẫn có ích. Nhưng ở tuổi 41, Ronaldo không nên mặc nhiên được đá chính chỉ nhờ những gì anh từng làm trong quá khứ.

Bồ Đào Nha hiện có Bruno Fernandes, Vitinha, João Neves, João Félix, Rafael Leão, Pedro Neto và Gonçalo Ramos. Đây là nhóm cầu thủ đủ sức chơi tốc độ, pressing và đổi vị trí liên tục. Nếu mọi đợt tấn công vẫn ưu tiên tìm Ronaldo trong vòng cấm, Bồ Đào Nha sẽ tự làm mình dễ đoán hơn. Ronaldo không nhất thiết phải rời đội tuyển. Điều cần thay đổi là vai trò của anh. Khi CR7 còn được xem là lựa chọn mặc định ở vị trí trung phong, giấc mơ vô địch EURO hay World Cup của Bồ Đào Nha vẫn sẽ gặp một rào cản rất lớn.

Trung tâm chú ý dồn vào Zidane

Zinédine Zidane bước vào trận đầu tiên trên cương vị HLV trưởng tuyển Pháp với sức hút đặc biệt. Người từng ghi 2 bàn trong chung kết World Cup 1998, được chiếu chân dung lên Khải Hoàn Môn trong đêm nước Pháp đăng quang, giờ trở lại đội tuyển ở một vai trò khác. Sau sự nghiệp huấn luyện với 3 Champions League liên tiếp cùng Real Madrid, Zidane hiểu mọi ánh mắt sẽ dồn vào mình khi Pháp làm khách trước Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25/9.

Ông thừa nhận chuyện mọi người bàn luận là hoàn toàn bình thường. Nhưng ngay trong buổi họp báo đầu tiên trước trận, Zidane nhanh chóng kéo trọng tâm trở lại đúng chỗ. Với ông, những nhân vật chính vẫn là các cầu thủ, còn nhiệm vụ của HLV là tổ chức đội bóng và giành chiến thắng.

Cảm xúc còn lớn hơn lần đầu khoác áo tuyển Pháp

Khi được hỏi cảm giác hiện tại có giống lần đầu ra sân cho tuyển Pháp cách đây 32 năm hay không, Zidane trả lời rằng cảm xúc lần này còn mạnh hơn.

Ông gọi việc dẫn dắt đội tuyển quê hương là một cảm xúc vô cùng lớn, nhưng không biến buổi họp báo thành câu chuyện về bản thân. Zidane liên tục quay lại những vấn đề trước mắt như cách đội chơi, tình trạng cầu thủ và trận mở màn Nations League.

Cách tiếp cận ấy phù hợp với những gì Adrien Rabiot cảm nhận sau những ngày đầu làm việc. Tiền vệ tuyển Pháp nói Zidane luôn cố gắng lùi lại phía sau nhiều nhất có thể, không tìm cách đặt tên tuổi của mình cao hơn tập thể.

Rabiot thay Mbappé trước truyền thông

Kylian Mbappé không xuất hiện trong buổi họp báo trước trận, nhưng đây không phải dấu hiệu Zidane muốn hạn chế vai trò công khai của đội trưởng.

Quy định chỉ yêu cầu HLV đi cùng 1 cầu thủ và Zidane chọn Rabiot. Mbappé trước đó bị cảm nhẹ, bỏ 1 buổi tập rồi trở lại bình thường. Zidane xác nhận tiền đạo Real Madrid đủ thể trạng và sẵn sàng ra sân trước Thổ Nhĩ Kỳ.

Sự chú ý khổng lồ dành cho Zidane dù vậy vẫn vô tình giúp các cầu thủ có thêm khoảng trống chuẩn bị. Rabiot thừa nhận tân HLV không cố biến mình thành trung tâm, ngay cả khi vị thế của ông khiến điều đó gần như không thể tránh khỏi.

Dấu ấn đầu tiên nằm ở sơ đồ 4-3-3

Zidane chưa cần nói nhiều về triết lý để tạo khác biệt. Những buổi tập đầu tiên đã hé lộ một đội hình 4-3-3 với Mbappé xuất phát bên trái, Ousmane Dembélé chơi cao nhất và Michael Olise bên phải.

Ở giữa sân, Manu Koné được thử nghiệm ở vị trí thấp nhất, phía trên là Rabiot và Rayan Cherki. Zidane cũng yêu cầu 2 hậu vệ biên dâng cao, nhằm tạo thêm người ở phần sân đối phương.

Đó là những dấu hiệu chuyên môn cụ thể hơn mọi câu chuyện về hào quang hay quá khứ của ông.

4 trận để bắt đầu thời kỳ mới

Sau chuyến làm khách trước Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp tiếp tục gặp Bỉ ngày 28/9, tiếp Ý ngày 2/10 rồi gặp lại Bỉ ngày 5/10 tại Stade de France.

Zidane hiểu mỗi bước đi của ông sẽ được soi kỹ hơn một HLV bình thường. Nhưng cách ông xử lý những ngày đầu khá nhất quán: hạn chế nói về bản thân, đưa cầu thủ lên phía trước và tập trung vào cách đội tuyển vận hành.

Hình ảnh Zidane có thể vẫn là tâm điểm bên ngoài sân. Còn bên trong đội tuyển, ông đang cố biến sự chú ý ấy thành thứ ít quan trọng hơn so với điều quyết định nhiệm kỳ của mình: Pháp chơi thế nào và thắng được bao nhiêu trận.

Thực tế của nền thể thao Việt Nam

Đoàn thể thao Việt Nam đang có 1 HCV, 1 HCB và 15 HCĐ tại ASIAD 20, tổng cộng 17 huy chương và tạm đứng thứ 20. Thành tích ấy không tệ, nhất là khi huy chương xuất hiện ở nhiều bộ môn khác nhau.

Nhưng 15 HCĐ bên cạnh chỉ 1 HCV cũng gợi ra vấn đề lớn hơn. VĐV Việt Nam đủ khả năng cạnh tranh ở châu Á, nhiều người đã tiến rất gần nhóm mạnh nhất, nhưng để vượt qua ranh giới cuối cùng và trở thành nhà vô địch, chúng ta vẫn thiếu một chút. “Một chút” ấy thực ra được tạo thành từ rất nhiều thứ.

Không phải cứ HCĐ là kém đối thủ

15 trong 17 huy chương hiện tại là HCĐ, chiếm hơn 88%. Con số này không có nghĩa VĐV Việt Nam thua xa mặt bằng châu Á. Ngược lại, muốn giành huy chương ASIAD, họ đã phải vượt qua rất nhiều đối thủ mạnh.

Riêng ngày 24/9, Việt Nam giành thêm 1 HCB và 7 HCĐ. Đinh Văn Tâm thậm chí vào chung kết tán thủ 56 kg nam trong tình trạng gặp vấn đề dây chằng và đau cả 2 chân. ASIAD 19 năm 2023, Việt Nam cũng giành 3 HCV, 5 HCB và 19 HCĐ. Cái thiếu kéo dài qua nhiều kỳ đại hội nằm ở khả năng biến vị trí tốp 3 thành vị trí số 1.

Khoảng cách được tạo ra từ cả một hệ thống

Ở thể thao chuyên nghiệp, đôi khi hơn kém nhau chỉ vài phần trăm. Nhưng vài phần trăm ấy có thể đến từ nhiều năm tuyển chọn VĐV, chất lượng HLV, chuyên gia nước ngoài, dinh dưỡng, hồi phục, y học thể thao, thiết bị tập luyện và số lần được cọ xát với đối thủ hàng đầu.

Nguồn lực của Việt Nam vẫn có giới hạn. Cục Thể dục thể thao từng thừa nhận nếu trải đầu tư ra quá nhiều môn sẽ rất khó bởi hạn chế về tài chính, con người và cơ sở vật chất. Chính phủ hiện phải đặt lại hướng đi, ưu tiên những môn và VĐV có khả năng tranh huy chương ASIAD, Olympic thay vì chia nguồn lực quá rộng.

Sức vóc và tâm lý chỉ là một phần

Không nên giải thích việc ít HCV đơn giản bằng thể hình người Việt. Những môn như bắn súng, bắn cung, cử tạ, rowing, karate hay cầu mây có những nội dung mà Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh. Chương trình thể thao trọng điểm 2026-2045 cũng lựa chọn môn dựa trên thế mạnh và khả năng cạnh tranh thực tế.

Tâm lý cũng vậy. Bản lĩnh ở thời khắc quyết định rất quan trọng, nhưng bản lĩnh không tự nhiên xuất hiện. Một VĐV thường xuyên tập huấn, thi đấu với nhóm hàng đầu thế giới sẽ quen với áp lực hơn người chỉ thỉnh thoảng mới gặp đối thủ ở trình độ ấy. Ngành thể thao cũng đã xác định tâm lý thi đấu là một phần cần được chuẩn bị cùng chuyên môn, thể lực và điều kiện tập luyện.

Tiền nhiều chưa chắc đủ, nhưng thiếu tiền rất khó đi xa

Từ năm 2026, chế độ dành cho VĐV đã được nâng lên. VĐV đội tuyển quốc gia được hưởng 550.000 đồng/ngày, nhóm có khả năng giành HCV ASIAD hoặc đạt chuẩn Olympic được hưởng chế độ cao hơn, trong khi HCV ASIAD được hưởng đãi ngộ 20 triệu đồng/tháng đến kỳ đại hội tiếp theo.

Đây là thay đổi quan trọng. Nhưng thể thao đỉnh cao còn cần tiền cho chuyên gia, tập huấn dài hạn ở nước ngoài, thiết bị, y học, dinh dưỡng và hệ thống đào tạo trẻ. Một VĐV không thể đợi đến khi gần ASIAD mới được đầu tư như VĐV hàng đầu châu Á.

Việt Nam thiếu những người vượt qua giới hạn cuối cùng

Mục tiêu của chương trình quốc gia là 5 HCV tại ASIAD 2026, 6 HCV năm 2030 và 7 HCV năm 2034, đồng thời duy trì vị trí tốp 20. Muốn tới đó, ngành thể thao phải nhìn xa hơn tổng số huy chương. 15 HCĐ hiện tại nói rằng nền thể thao Việt Nam có lực lượng đủ sức cạnh tranh. 1 HCV lại chỉ ra phần khó nhất vẫn chưa được giải quyết.

Khoảng cách giữa HCĐ, HCB hay HCV đôi khi chỉ là một động tác, vài giây hay một thời khắc xử lý. Nhưng phía sau khoảng cách rất nhỏ ấy có thể là nhiều năm đầu tư. Việt Nam không thiếu VĐV giỏi. Điều còn thiếu là một hệ thống đủ mạnh để đưa nhiều VĐV giỏi ấy đến cảnh giới cao nhất của châu Á.

Barcelona chủ động giữ khoảng cách

Giữa lúc JJ Gabriel trở thành mục tiêu được nhiều đội bóng lớn tại châu Âu quan tâm, Barcelona lại chủ động đứng ngoài. Giám đốc thể thao Deco khẳng định đội bóng xứ Catalunya hiện không theo đuổi cầu thủ 15 tuổi của Manchester United và chưa tham gia bất kỳ cuộc thương lượng nào liên quan đến tương lai của anh.

Deco thừa nhận việc những tài năng trẻ liên tục được gắn với Barcelona là chuyện quen thuộc trong một thị trường chuyển nhượng ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh câu lạc bộ cần hiểu chính xác tình trạng của Gabriel với MU trước khi nghĩ đến bất kỳ bước đi nào.

Deco không muốn bàn sâu về một cầu thủ 15 tuổi

Gabriel đã chính thức yêu cầu Manchester United hủy đăng ký để được rời câu lạc bộ, nhưng MU từ chối và vẫn muốn thuyết phục anh ở lại. Chính tình trạng chưa được giải quyết này khiến Deco tránh đưa Barcelona vào cuộc.

Ông nói mình thậm chí chưa rõ Gabriel hiện còn được xem là cầu thủ Manchester United theo cách nào và nhấn mạnh Barcelona không tham gia vào quá trình đang diễn ra.

Deco cũng giữ quan điểm thận trọng khi nói về các cầu thủ tuổi thiếu niên. Với ông, trước khi nghĩ tới chuyện chiêu mộ, câu lạc bộ phải hiểu đầy đủ hoàn cảnh của cầu thủ và những vấn đề liên quan tới đăng ký, gia đình cũng như quá trình phát triển.

Gabriel gây chú ý sau cú hat-trick

Tên tuổi Gabriel tăng mạnh sau ngày 10/9, khi anh lập hat-trick ngay trong trận ra mắt Giải trẻ UEFA. Tuy nhiên, tiền đạo trẻ không còn tập luyện cùng Manchester United kể từ trận đấu đó.

Trước khi yêu cầu ra đi được đưa ra, Gabriel còn nằm trong kế hoạch của Michael Carrick cho trận gặp Brighton tại Cúp Liên đoàn Anh. Nếu được sử dụng, anh có thể trở thành cầu thủ trẻ nhất từng ra sân cho đội một MU.

Kế hoạch ấy cuối cùng bị hủy. Gabriel sau đó có mặt tại Barcelona, trong khi Real Madrid, Bayern Munich và Paris Saint-Germain cũng được nhắc đến như những đội bóng quan tâm tới anh. Real Madrid hiện được xem là một trong những ứng viên nghiêm túc nhất nếu cầu thủ trẻ thực sự rời Old Trafford.

Hộ chiếu châu Âu có thể quyết định bước tiếp theo

Gabriel sẽ tròn 16 tuổi vào ngày 6/10. Đây là cột mốc quan trọng bởi anh có khả năng lấy hộ chiếu thuộc Liên minh châu Âu thông qua gia đình.

Cha anh, Joe O'Cearuill, từng 2 lần khoác áo đội tuyển Cộng hòa Ireland. Mẹ Gabriel có gốc Síp gốc Hy Lạp. Nếu hoàn tất thủ tục hộ chiếu phù hợp, tiền đạo trẻ có thể mở ra khả năng chuyển sang một câu lạc bộ thuộc Liên minh châu Âu sau sinh nhật thứ 16.

Tuy nhiên, Gabriel đã thi đấu cho MU tại Giải trẻ UEFA mùa này nên không thể khoác áo một đội khác ở cùng giải đấu trong phần còn lại của mùa giải.

Carrick muốn giảm sức ép lên Gabriel

Trong lúc tương lai của Gabriel được bàn luận liên tục, Michael Carrick tập trung nhiều hơn vào cách một cầu thủ 15 tuổi đang phải đối mặt với lượng chú ý rất lớn.

HLV Manchester United nhấn mạnh ưu tiên của câu lạc bộ phải là chăm sóc các cầu thủ trẻ, đặc biệt về phúc lợi, trạng thái tinh thần và mức độ tiếp xúc với truyền thông. Carrick muốn mọi bên thận trọng khi phân tích một quyết định nghề nghiệp của cầu thủ chưa bước sang tuổi 16.

Barcelona hiện đã công khai đứng ngoài. Manchester United vẫn từ chối hủy đăng ký, còn Gabriel và gia đình đang cân nhắc bước tiếp theo. Khi sinh nhật 16 tuổi ngày 6/10 đến gần, tương lai của một trong những tài năng trẻ được chú ý nhất bóng đá Anh nhiều khả năng sẽ còn được bàn luận, nhưng Deco đã xác định rõ Barcelona không muốn trở thành một phần của câu chuyện ở thời điểm này.

Pha ăn mừng khiến trận đấu thay đổi

Saied Abu Farchi tưởng như vừa trở thành người hùng của Israel khi đánh đầu gỡ hòa 1-1 trước Áo ở phút 55 trong trận Nations League tại Linz. Đó còn là bàn thắng đầu tiên của tiền đạo 20 tuổi trong màu áo đội tuyển quốc gia.

Nhưng chỉ vài giây sau, màn ăn mừng của anh khiến trận đấu đổi hướng hoàn toàn. Abu Farchi nhận thẻ vàng thứ 2 và Israel phải chơi thiếu người từ phút 56.

Động tác gây tranh cãi với cột cờ phạt góc

Sau bàn thắng, Abu Farchi chạy về phía góc sân, nhổ cột cờ phạt góc rồi quỳ gối phải xuống cỏ. Anh đặt cán cờ lên mu bàn tay trái và thực hiện động tác giống một cú bắn.

Hình ảnh này lập tức gây tranh cãi. Góc quay khiến người xem khó xác định Abu Farchi định mô phỏng một cú đánh bida hay sử dụng cột cờ như một khẩu súng. Một số nguồn mô tả đây là động tác giả bắn súng, trong khi chưa có giải thích trực tiếp từ cầu thủ về ý nghĩa màn ăn mừng.

Từ bàn đầu tiên đến thẻ đỏ trong vài giây

Abu Farchi đã nhận thẻ vàng đầu tiên ở phút 51, chỉ 4 phút trước khi ghi bàn. Trọng tài Georgi Kabakov vì thế rút thêm thẻ vàng sau màn ăn mừng, đồng nghĩa tiền đạo của Colorado Rapids phải rời sân.

Khoảnh khắc ấy khiến niềm vui của Israel biến mất rất nhanh. Từ chỗ vừa san bằng tỷ số, đội khách phải chống đỡ với 10 người trong hơn 30 phút cuối trận.

Abu Farchi cũng sẽ vắng mặt ở trận tiếp theo của Israel gặp Cộng hòa Ireland vì án treo giò.

Áo kết liễu trận đấu ở những phút cuối

Trước bàn gỡ của Abu Farchi, Áo vượt lên ở phút 43 khi Romano Schmid thực hiện thành công quả phạt đền.

Dù có lợi thế quân số từ phút 56, đội chủ nhà phải chờ tới phút 90 mới tìm được bàn thắng thứ 2. Paul Wanner đưa bóng vào trong để Phillipp Mwene dứt điểm, đưa Áo dẫn 2-1.

Đến phút 90+3, Saša Kalajdžić ghi thêm một bàn từ cự ly gần, ấn định chiến thắng 3-1.

Israel đã kéo trận đấu về thế cân bằng bằng bàn thắng của Abu Farchi, nhưng màn ăn mừng ngay sau đó khiến tiền đạo 20 tuổi từ người ghi bàn trở thành người phải rời sân. Áo tận dụng lợi thế ấy ở cuối trận để giành trọn 3 điểm trong ngày mở màn Nations League.