Vấn đề của MU không đơn giản chỉ nằm lại trên sân
Thất bại 0-3 trước Bournemouth ngay tại Old Trafford đẩy MU xuống vị trí thứ 16 Ngoại hạng Anh, chỉ hơn nhóm xuống hạng 1 điểm sau 8 vòng. Michael Carrick đang đứng trước nguy cơ mất việc khi đội bóng trải qua 8 trận liên tiếp không thắng trên mọi đấu trường.
Nhưng nếu Carrick phải ra đi, điều đó cũng chẳng giải quyết được căn bệnh đã đeo bám MU suốt hơn 1 thập kỷ. Những vấn đề lớn nhất của đội bóng bắt nguồn từ cách nhà Glazer quản lý, sử dụng tiền và xây dựng CLB sau thời Sir Alex Ferguson.
Nhà Glazer và cái giá hơn 1 tỷ bảng
Năm 2005, gia đình Glazer chi khoảng 790 triệu bảng để thâu tóm MU. Thay vì sử dụng hoàn toàn tiền của mình, họ vay một khoản lớn để hoàn tất thương vụ rồi chuyển gánh nặng nợ sang chính CLB.
Trước khi đổi chủ, MU chỉ có khoảng 50 triệu bảng nợ vay. Sau thương vụ, khoản nợ tăng lên 604 triệu bảng. Một đội bóng vốn có nền tảng tài chính vững vàng bỗng phải dành nguồn thu để trả lãi cho khoản vay phục vụ việc mua lại chính mình.
Tính toán của BBC Verify dựa trên báo cáo tài chính MU xác định khoảng 1,187 tỷ bảng đã rời CLB trong giai đoạn 2005-2024 vì các khoản liên quan đến mô hình sở hữu này. Trong đó có 815 triệu bảng tiền lãi vay, 197 triệu bảng trả nợ ròng, 166 triệu bảng cổ tức cho cổ đông và 10 triệu bảng phí quản lý dành cho các công ty thuộc gia đình Glazer.
Đây không phải toàn bộ số tiền chảy vào túi nhà Glazer, nhưng là nguồn lực đáng kể mà MU đã phải sử dụng cho những nghĩa vụ tài chính phát sinh từ thương vụ thâu tóm. Nếu được dành cho bóng đá, một phần khoản tiền ấy có thể giúp CLB cải thiện cơ sở tập luyện, nâng cấp sân vận động, phát triển học viện và xây dựng hệ thống tuyển trạch tốt hơn.
Gánh nặng ấy vẫn chưa kết thúc. Báo cáo tài chính chốt ngày 30/6/2026 ghi nhận tổng nợ vay của MU ở mức 689 triệu bảng, tăng so với khoảng 637 triệu bảng cùng kỳ năm trước.
Điều đáng nói là nhà Glazer tiếp quản một trong những thương hiệu bóng đá lớn nhất thế giới, có lượng người hâm mộ đông đảo và khả năng kiếm tiền vượt trội. Họ không phải gây dựng MU từ con số 0, nhưng sau hơn 21 năm sở hữu, đội bóng vẫn mang khoản nợ lớn và đang chật vật tìm lại vị thế.
MU kiếm tiền giỏi nhưng quản lý bóng đá kém
Năm tài chính kết thúc vào tháng 6/2026, MU đạt doanh thu 677,6 triệu bảng, tăng từ 666,5 triệu bảng của năm trước. Doanh thu thương mại đạt 317,3 triệu bảng, tiền bản quyền truyền hình đạt 206,8 triệu bảng, còn hoạt động tổ chức trận đấu mang về 153,5 triệu bảng.
Một CLB có thể tạo ra nguồn thu lớn như vậy rõ ràng không thiếu khả năng đầu tư. Vấn đề nằm ở cách sử dụng tiền và chất lượng các quyết định bóng đá.
Sau khi Ferguson nghỉ hưu năm 2013, MU liên tục thay đổi huấn luyện viên, từ David Moyes, Louis van Gaal, Jose Mourinho, Ole Gunnar Solskjaer đến Erik ten Hag và Ruben Amorim. Mỗi người có cách xây dựng đội hình và yêu cầu chiến thuật khác nhau.
Van Gaal đề cao kiểm soát bóng, Mourinho ưu tiên sự chắc chắn và phản công, Solskjaer khai thác tốc độ trong những pha chuyển trạng thái, còn Amorim theo đuổi hệ thống 3 trung vệ. Những thay đổi liên tiếp khiến MU phải mua cầu thủ phục vụ từng huấn luyện viên, rồi lại tìm cách thanh lý hoặc sử dụng họ trong hệ thống mới.
Paul Pogba, Romelu Lukaku, Jadon Sancho hay Antony đều là những thương vụ tiêu tốn số tiền lớn. Không phải tất cả đều thất bại hoàn toàn về chuyên môn, nhưng MU nhiều lần không thu được hiệu quả tương xứng với chi phí bỏ ra.
Một đội bóng được quản lý tốt cần có định hướng tuyển dụng ổn định, trong đó huấn luyện viên được lựa chọn để phát triển đội hình phù hợp với chiến lược lâu dài. MU lại thường xuyên phải thay đổi kế hoạch nhân sự theo người ngồi trên ghế chỉ đạo.
Trách nhiệm không thể đặt hết lên từng huấn luyện viên. Chính bộ máy quản lý phải quyết định CLB theo đuổi lối chơi nào, tuyển dụng ai và làm thế nào để đội bóng duy trì khả năng cạnh tranh sau mỗi lần thay tướng.
Sir Alex Ferguson từng che lấp những yếu kém của MU
Không thể nói MU bắt đầu suy yếu ngay khi nhà Glazer tiếp quản. Ferguson vẫn đưa đội bóng giành 5 chức vô địch Ngoại hạng Anh vào các năm 2007, 2008, 2009, 2011 và 2013, cùng danh hiệu Champions League 2008.
Nhưng thành công ấy cũng đặt ra một vấn đề lớn. MU đã phụ thuộc quá nhiều vào khả năng quản lý và xây dựng đội bóng của một huấn luyện viên kiệt xuất.
Ferguson không đơn thuần phụ trách chiến thuật. Ông có ảnh hưởng sâu rộng đến tuyển dụng, phát triển cầu thủ trẻ, quản lý phòng thay đồ và duy trì văn hóa chiến thắng. Khi ông ra đi, MU mất đi người có thể gắn kết nhiều hoạt động bóng đá thành một hệ thống thống nhất.
Nhà Glazer đã có 8 năm làm chủ CLB trước thời điểm ấy, đủ dài để chuẩn bị một bộ máy có thể vận hành ổn định mà không phụ thuộc vào Ferguson. Thế nhưng MU bước vào thời kỳ chuyển giao với hàng loạt xáo trộn.
Những chức vô địch dưới thời Ferguson từng giúp nhà Glazer tránh được phần lớn chỉ trích về hiệu quả quản lý bóng đá. Khi không còn chiến lược gia người Scotland, sự thiếu ổn định trong cách điều hành ngày càng bộc lộ.
INEOS được trao quyền nhưng chưa giải quyết được vấn đề
Sự xuất hiện của Jim Ratcliffe và INEOS đầu năm 2024 từng mang đến kỳ vọng MU sẽ thay đổi toàn diện. Tập đoàn này được trao quyền điều hành hoạt động bóng đá, tiến hành cải tổ nhân sự và tổ chức lại bộ máy quản lý.
Tuy nhiên, chính INEOS cũng liên tiếp đưa ra những quyết định gây tranh cãi.
Dan Ashworth được đưa về làm giám đốc thể thao nhưng rời CLB chưa đầy 6 tháng sau khi chính thức nhận việc. Ten Hag được giữ lại và gia hạn hợp đồng sau mùa 2023/24, rồi bị sa thải vào tháng 10 cùng năm. Amorim được bổ nhiệm với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không thể tạo ra sự ổn định lâu dài.
Ở cấp điều hành, MU bổ nhiệm Omar Berrada làm giám đốc điều hành và trao vai trò quan trọng trong các quyết định bóng đá cho Jason Wilcox. Tuy nhiên, bộ máy mới vẫn chưa xây dựng được một đội hình đủ sức cạnh tranh ổn định.
INEOS còn tiến hành cắt giảm hơn 500 việc làm, siết chặt chi tiêu và thay đổi nhiều hoạt động trong CLB. Tiết kiệm chi phí có thể giúp cải thiện tình hình tài chính, nhưng muốn trở lại đỉnh cao, MU cần tuyển dụng chính xác, phát triển cầu thủ hiệu quả và có một lối chơi xuyên suốt.
Ratcliffe không thể đổ mọi thất bại cho những người tiền nhiệm. Khi đã nắm quyền điều hành bóng đá, INEOS phải chịu trách nhiệm về cách sử dụng ngân sách, bổ nhiệm nhân sự và lựa chọn huấn luyện viên.
Dẫu vậy, quyền kiểm soát MU ở cấp sở hữu vẫn nằm trong tay nhà Glazer. Báo cáo thường niên năm 2026 ghi nhận gia đình này nắm 67,91% quyền biểu quyết, trong khi INEOS nắm 28,95%.
Nghĩa là dù Ratcliffe trực tiếp phụ trách việc tái thiết đội bóng, gia đình Glazer vẫn giữ quyền chi phối tại công ty sở hữu MU. Không thể coi INEOS hoàn toàn không có quyền lực, nhưng cũng không thể xem nhà Glazer đã hết trách nhiệm với tương lai CLB.
Thành tích càng kém, MU càng khó vực dậy
Những thất bại trên sân đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiếm tiền của MU.
Do không tham dự các cúp châu Âu mùa 2025/26, khoản doanh thu liên quan đến những giải đấu này trong năm tài chính tương ứng giảm từ 43,7 triệu bảng xuống 6,5 triệu bảng. Hợp đồng tài trợ áo đấu với adidas còn quy định MU bị giảm 10 triệu bảng tiền bảo đảm cho mỗi mùa không dự Champions League, bắt đầu từ mùa giải đó.
Như vậy, thành tích kém không chỉ khiến đội bóng mất danh hiệu mà còn làm giảm nguồn thu để mua sắm cầu thủ và củng cố đội hình.
MU đã giành quyền trở lại Champions League mùa 2026/27, nhưng những kết quả gần đây tiếp tục đáng lo ngại. Thất bại 1-4 trước Como ngày 21/10 khiến thầy trò Carrick rơi sâu hơn vào khủng hoảng, trước khi Bournemouth tiếp tục đánh bại họ ngay trên sân nhà.
Trong khi các đối thủ có thể duy trì kế hoạch phát triển qua nhiều mùa, MU liên tục phải điều chỉnh mục tiêu, xử lý những bản hợp đồng thiếu hiệu quả và cân đối chi phí.
Đội bóng vẫn đủ sức thu hút các nhà tài trợ lớn, nhưng nguồn thu thương mại không thể mãi bù đắp cho những sai lầm trong quản lý và thành tích thi đấu.
Carrick đang phải gánh lấy hậu quả
Carrick có trách nhiệm với màn trình diễn của MU. Quyết định để Bruno Fernandes ngồi dự bị trong trận gặp Bournemouth không mang lại hiệu quả. Đội bóng thiếu khả năng tạo cơ hội, phòng ngự lỏng lẻo và đánh mất sự chủ động trước đối thủ.
Những lựa chọn chiến thuật sai lầm phải được đánh giá nghiêm túc. Huấn luyện viên không thể lấy vấn đề của giới chủ để biện minh cho mọi thất bại.
Tuy nhiên, trách nhiệm chuyên môn của Carrick khác hoàn toàn trách nhiệm xây dựng CLB.
Ông không phải người quyết định mô hình sở hữu, không tạo ra những khoản vay kéo dài nhiều năm và cũng không trực tiếp điều hành các thương vụ chuyển nhượng dưới nhiều đời huấn luyện viên trước đó.
Ngày 27/10, Carrick vẫn chỉ đạo buổi tập tại Carrington sau khi ban lãnh đạo thảo luận về tương lai của ông. MU quyết định giữ nhà cầm quân 45 tuổi cho chuyến làm khách trước Chelsea vào ngày 31/10.
Nếu kết quả tiếp tục đi xuống, Carrick có thể là người đầu tiên phải trả giá. Nhưng một người kế nhiệm cũng sẽ phải đối mặt với những khó khăn tương tự nếu cách quản lý và tổ chức đội bóng không thay đổi.
Đó là nghịch lý lớn nhất của MU. Huấn luyện viên thường là người chịu sức ép trực tiếp sau mỗi thất bại, trong khi những quyết định có ảnh hưởng lâu dài đến sức mạnh đội bóng lại nằm ở cấp điều hành và sở hữu.
Suốt nhiều năm, MU thay hết người này đến người khác trên băng ghế huấn luyện, chi những khoản tiền lớn trên thị trường chuyển nhượng và liên tục công bố kế hoạch tái thiết. Nhưng đội bóng vẫn chưa tìm được sự ổn định cần thiết để trở lại cuộc đua vô địch.
Carrick có thể phải ra đi. INEOS cũng có thể tiếp tục thay đổi bộ máy. Song nếu nhà Glazer vẫn duy trì quyền kiểm soát mà MU không xây dựng được một hệ thống quản lý bóng đá thực sự hiệu quả, nguy cơ lặp lại những thất bại cũ vẫn còn nguyên.
Sau cùng, vấn đề của MU không chỉ nằm ở việc ai sẽ ngồi trên ghế huấn luyện. Đội bóng cần những người đủ năng lực xây dựng một chiến lược lâu dài, sử dụng tiền hợp lý và chịu trách nhiệm đến cùng với các quyết định của mình.
Bởi thay một huấn luyện viên luôn dễ hơn thay đổi cả một hệ thống đã tồn tại hơn 21 năm. Đó là thực trạng tại MU hiện tại.