Tịch thu vàng miếng không phép từ 9/2/2026: Hiểu thế nào cho đúng?

Từ ngày 9/2/2026, Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng sẽ chính thức có hiệu lực. Trước những thông tin lan truyền cho rằng, vàng miếng giao dịch không phép sẽ bị tịch thu, nhiều người hoang mang. Vậy quy định này áp dụng ra sao và cần hiểu thế nào cho đúng?

Quy định mới về xử phạt hoạt động kinh doanh vàng

Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó có các hành vi liên quan đến sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu và nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu. Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 9/2/2026.

Theo nội dung Nghị định, đối tượng bị xử phạt bao gồm cả tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng. Điều này đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp, cửa hàng, tiệm vàng hoặc cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng mà không có giấy phép hợp pháp do Ngân hàng Nhà nước cấp đều thuộc diện bị xử lý vi phạm hành chính.

Về hình thức xử phạt, Nghị định quy định cảnh cáo hoặc phạt tiền là các biện pháp xử lý chính, áp dụng tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm. Đối với các hành vi nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể áp dụng các biện pháp xử phạt bổ sung, bao gồm tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; đình chỉ hoạt động kinh doanh liên quan hoặc đình chỉ hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu trong thời hạn nhất định.

Đáng chú ý, Nghị định xếp các hành vi như sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khi chưa được cấp phép vào nhóm vi phạm nghiêm trọng. Với nhóm hành vi này, mức phạt tiền từ 300 đến 400 triệu đồng, kèm theo biện pháp tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm và có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh theo quy định.

Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên cho biết, đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép, Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 300 đến 400 triệu đồng.

Cùng với phạt tiền, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số vàng miếng vi phạm, đồng thời đình chỉ hoạt động kinh doanh mua - bán vàng miếng và đình chỉ nhập khẩu vàng nguyên liệu theo quy định. Theo luật sư Hùng, đây là nhóm hành vi có mức xử phạt cao nhất trong các quy định về kinh doanh vàng tại Nghị định 340, thể hiện quan điểm quản lý chặt chẽ của Nhà nước nhằm hạn chế các giao dịch “chợ đen”, thiếu minh bạch trên thị trường vàng.

Không phải ai giữ vàng cũng bị tịch thu

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội và một số trang thông tin xuất hiện cách hiểu rằng “kể từ ngày 9/2/2026, công an có quyền tịch thu vàng miếng không có hóa đơn” hoặc “ai đeo vàng cũng phải mang theo hóa đơn chứng minh nguồn gốc”. Theo các luật sư, cách diễn giải này chưa chính xác và dễ gây hiểu nhầm.

Theo luật sư Hoàng Văn Hà - Công ty Luật ARC Hà Nội, Nghị định 340/2025/NĐ-CP không điều chỉnh hành vi sở hữu, cất giữ hay sử dụng vàng của người dân thông thường, mà tập trung vào các hành vi mang tính kinh doanh, thương mại và giao dịch trái phép trong lĩnh vực vàng.

Luật sư Hoàng Văn Hà cho biết, Nghị định xác định rõ đối tượng bị xử phạt là các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu khi không có giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp. Như vậy, không chỉ doanh nghiệp hay tiệm vàng, mà cả cá nhân thực hiện hoạt động kinh doanh vàng trái phép đều có thể bị xử lý, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc người dân sở hữu vàng hợp pháp phải mang theo hóa đơn mọi lúc.

Theo luật sư, mức phạt tiền quy định tại Chương II của Nghị định là mức áp dụng đối với cá nhân; trong trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ được áp dụng theo nguyên tắc riêng của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Bên cạnh đó, biện pháp tịch thu vàng chỉ được áp dụng trong những trường hợp cụ thể, được quy định rõ tại khoản 8 Điều 28 của Nghị định.

Cụ thể, cá nhân vi phạm sẽ bị tịch thu toàn bộ số vàng liên quan nếu rơi vào các hành vi như sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng khi chưa được cấp phép; xuất khẩu hoặc nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng không có giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp phép. Việc tịch thu không áp dụng tràn lan mà gắn chặt với hành vi vi phạm đã được xác định rõ.

Theo luật sư Hoàng Văn Hà, việc ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP thể hiện quan điểm quản lý chặt chẽ hơn của Nhà nước đối với thị trường vàng, nhằm hạn chế các giao dịch “trao tay”, thiếu minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho các chủ thể tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, người dân cần tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, tránh suy diễn hoặc hiểu sai quy định, dẫn đến tâm lý hoang mang không cần thiết.