Hội chứng “buồn chán” sau Tết

Cảm giác mệt mỏi, uể oải, chán việc, mất động lực là một phản ứng bình thường sau một giai đoạn vui chơi và kích hoạt cảm xúc kéo dài

Hết 7 ngày Tết, rất nhiều người bước vào ngày đi làm đầu năm với một tâm trạng chông chênh: thân ở văn phòng nhưng tâm vẫn ở quê, tay mở máy tính nhưng đầu óc còn vương mâm cơm, câu chuyện sum họp, tiếng pháo hoa, phong bao lì xì.

Nhịp sinh học bị đảo lộn

Giải thích về hiện tượng này, BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp, cho biết Trong tâm lý học, trạng thái này thường được gọi là "post‑vacation blues" – hội chứng buồn chán sau kỳ nghỉ. Nó không phải là một bệnh riêng biệt như trầm cảm trong các bảng phân loại, nhưng có nhiều điểm giao thoa với rối loạn điều chỉnh và trầm cảm nhẹ. Nghĩa là, với đa số người, nó mang tính tạm thời, có thể tự giảm nếu ta hỗ trợ cơ thể đúng cách; nhưng nếu phớt lờ, không chăm sóc bản thân, tình trạng có thể kéo dài và trượt dần sang rối loạn tâm lý thực sự.

Người dân TPHCM du Xuân trong những ngày Tết

Về cơ chế, trong suốt kỳ nghỉ Tết, não bộ liên tục được "tắm" trong các nguồn kích thích tích cực: ăn ngon, ngủ muộn, gặp gỡ, du lịch, nhận quà, nhận lì xì, tạm thời thoát khỏi công việc và áp lực thường ngày. Những hoạt động đó kích hoạt hệ thống phần thưởng của não, khiến dopamine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn và động lực – tăng cao.

Cùng với đó, adrenaline cũng tăng để đáp ứng chuỗi sự kiện dồn dập, di chuyển, tương tác xã hội. Khi Tết kết thúc, những "cú hích" từ bên ngoài giảm mạnh. Dopamine và adrenaline không còn được duy trì ở mức cao, hệ thần kinh bước vào giai đoạn "hạ nhiệt". Sự tụt giảm này khiến bạn cảm thấy trống rỗng, tụt mood, khó tìm thấy cảm hứng với những công việc vốn quen thuộc như check mail, làm báo cáo, họp đầu năm.

Khách du Xuân

Song song với đó, hiệu ứng tương phản cũng làm mọi thứ trở nên nặng nề hơn. Não bộ có xu hướng đánh giá mọi việc dựa trên sự so sánh hơn là giá trị tuyệt đối. Khi đặt những ngày đầu đi làm – tắc đường, deadline, họp hành – cạnh những ngày sum vầy, rộn ràng, đầy màu sắc của Tết, nhịp sống bình thường đương nhiên trông nhạt nhẽo và khó chấp nhận hơn. Chúng ta lại thường chỉ lưu giữ trong trí nhớ những khoảnh khắc đẹp, ít khi nhớ mệt mỏi, cãi vã hay áp lực chi tiêu, nên Tết trong ký ức càng lung linh, còn hiện tại thì xám màu.

Trong suốt kỳ nghỉ Tết, não bộ liên tục được "tắm" trong các nguồn kích thích tích cực: ăn ngon, ngủ muộn, gặp gỡ, du lịch, nhận quà, nhận lì xì, tạm thời thoát khỏi công việc và áp lực thường ngày

Nhịp sinh học cũng bị đảo lộn đáng kể. Nhiều ngày liền thức khuya, dậy muộn, ăn uống thất thường khiến đồng hồ sinh học lệch pha. Cortisol – hormone giúp tỉnh táo buổi sáng – và melatonin – hormone giúp ngủ sâu ban đêm – không còn tiết đúng nhịp như trước. Sau Tết, bạn buộc phải dậy sớm, ngồi nhiều, ít vận động, lại tiếp tục sử dụng điện thoại, máy tính đến khuya, ánh sáng xanh từ màn hình lại ức chế melatonin. Kết quả là giấc ngủ nông, sáng dậy nặng đầu, cảm giác "không sạc đủ pin", cả ngày lờ đờ, dễ cáu gắt, khó tập trung.

Khi nào cần đi khám?

Hội chứng buồn chán hậu Tết có thể biểu hiện khác nhau ở từng người nhưng thường xoay quanh vài nhóm chính. Về cảm xúc, bạn có thể cảm thấy buồn nhẹ, chán nản, tiếc nuối kỳ nghỉ, không còn nhiều hứng thú với công việc hay những việc thường ngày. Một số người thấy cô đơn rõ rệt khi từ không khí sum vầy đông đủ quay về phòng trọ, căn hộ nhỏ nơi đô thị. Lo âu về công việc dồn, về những kế hoạch năm mới chưa bắt đầu, về tài chính… có thể len vào suy nghĩ, làm bạn bồn chồn, khó thư giãn.

Khách du Xuân tại đường hoa Nguyễn Huệ TPHCM

Về hành vi, sự trì hoãn và uể oải xuất hiện rõ hơn. Công việc vốn làm dễ dàng giờ trở nên nặng nề, bạn thường xuyên muốn "để mai tính". Việc giao tiếp, gặp gỡ đồng nghiệp, khách hàng có thể trở thành gánh nặng, bạn thấy mình muốn thu mình hơn, nói ít đi. Một số người thay đổi thói quen ăn uống: hoặc ăn ít, không ngon miệng, hoặc ăn nhiều hơn, đặc biệt là tinh bột và đồ ngọt như một cách tự "an ủi".

Cơ thể cũng phản ứng bằng những tín hiệu dễ nhận thấy. Mệt mỏi kéo dài dù không làm việc quá sức, nặng đầu, đau mỏi vai gáy, lưng, cảm giác "không có năng lượng" là những phàn nàn rất thường gặp. Giấc ngủ bị xáo trộn: khó ngủ, ngủ chập chờn, hay thức giấc giữa đêm, hoặc ngủ nhiều nhưng dậy vẫn thấy mệt. Khả năng tập trung giảm, bạn dễ quên, làm gì cũng mất nhiều thời gian hơn.

Sau Tết, nhịp sinh hoạt sẽ trở lại bình thường

"Nếu những biểu hiện này chỉ xuất hiện trong khoảng một đến hai tuần sau Tết và có dấu hiệu giảm dần khi bạn ngủ tốt hơn, ăn uống ổn định và quay lại nhịp sinh hoạt cũ, đó nhiều khả năng chỉ là "cú sốc hậu kỳ nghỉ" ở mức nhẹ. Bạn có thể tự điều chỉnh và sẽ ổn dần"- BS Hoàng cho hay.

Tuy nhiên, nếu sau hai tuần, cảm giác buồn bã, trống rỗng, mất hứng thú với mọi hoạt động vẫn bám chặt; nếu bạn không còn thấy vui với bất cứ điều gì, kể cả những thứ trước đây từng rất yêu thích; nếu bạn khó làm tròn công việc được giao, học tập, các mối quan hệ vì tâm trí và cơ thể như tắt dần; hoặc nếu xuất hiện những ý nghĩ tiêu cực về bản thân, về cuộc sống, thậm chí ý nghĩ muốn biến mất, đó là những dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý nghiêm túc.

Khách chụp ảnh lưu niệm tại đường hoa Nguyễn Huệ TPHCM

Khi đó, việc tìm đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc nhà trị liệu tâm lý là một lựa chọn sáng suốt, không phải dấu hiệu thất bại. Trầm cảm, rối loạn lo âu và các rối loạn liên quan là những bệnh lý có thật, có cơ chế sinh học và phải được can thiệp sớm, khả năng phục hồi càng cao.

Sau Tết là một cuộc đời khác: Ai thuộc 4 con giáp này coi chừng tiền về không kịp đếm

Theo dự báo tử vi năm Bính Ngọ 2026, có 4 con giáp được cát tinh soi chiếu mạnh mẽ, tài lộc bất ngờ đảo chiều, mở ra một năm mới rủng rỉnh tiền bạc.

Bấm xem >>