Giảng viên Stanford nêu 5 kỹ năng cần trau dồi để không bị AI thay thế

Liên tục học hỏi, hiểu hệ sinh thái ngành, thích nghi với thay đổi và xây dựng quan hệ sẽ giúp bạn không chỉ tồn tại mà còn phát triển trong kỷ nguyên AI.

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nhiều ngành nghề, định hình lại vai trò công việc và khiến khả năng thích nghi trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Câu hỏi lúc này không còn là AI có ảnh hưởng đến sự nghiệp của bạn hay không, mà là bạn sẽ chuẩn bị thế nào để thích nghi và phát triển trong bối cảnh mới.

Là giảng viên tại trường Kinh doanh sau đại học Stanford và tác giả cuốn The Systems Leader, Robert E. Siegel đã dành 23 năm nghiên cứu cách các chuyên gia ứng phó với những thay đổi mang tính đột phá. Theo ông, để vững vàng trong kỷ nguyên AI, mỗi người cần kết hợp giữa việc học hỏi liên tục, khả năng thích nghi và xây dựng các mối quan hệ.

Sau khi nghiên cứu hơn 400 nhà lãnh đạo trên khắp thế giới, Siegel đúc kết 5 thói quen quan trọng nhất giúp con người thành công trong tương lai:

Học hỏi suốt đời

Những người thành công và xây dựng được sự nghiệp vững vàng giữa thời kỳ nhiều biến động thường chủ động tìm kiếm kiến thức và kỹ năng mới.

Họ hiểu rằng việc phớt lờ những thay đổi mình không thích, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, là cái bẫy nguy hiểm có thể khiến bản thân tụt hậu. Vì vậy, đừng chỉ quanh quẩn trong "vùng thông tin an toàn" của mình hay chỉ tiếp xúc với những người có cùng xuất thân và góc nhìn giống nhau.

Hãy thử tham gia một khóa học về AI hoặc kết nối với đồng nghiệp ở nhiều giai đoạn nghề nghiệp, đặc biệt là người trẻ - những người đang tiếp xúc rất sâu với công nghệ.

Cân bằng giữa sức mạnh và sự thấu cảm

AI giỏi về logic và phân tích dữ liệu, nhưng lại không có khả năng thấu hiểu cảm xúc con người một cách thực sự. Một trong những lãnh đạo mà Siegel từng nghiên cứu là bà Kathy Mazzarella, CEO của Graybar - công ty chuyên về quản lý chuỗi cung ứng. Bà từng được mô tả là người lãnh đạo với "bàn tay sắt trong chiếc găng tay nhung".

Bà Mazzarella chia sẻ dù việc yêu cầu nhân viên chịu trách nhiệm là rất quan trọng, nhưng khi thấy ai đó gặp khó khăn trong công việc, bà luôn bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện cởi mở trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nhân sự lớn nào.

Lựa chọn giữa tham vọng và sự tử tế thực chất là một sự lựa chọn sai lầm. Những người thành công biết cách dung hòa cả hai. Tùy từng trường hợp như thiếu kỹ năng, không phù hợp công việc hay vấn đề cá nhân, cách ứng xử cũng cần linh hoạt và khác nhau.

Ảnh: iStock

Suy nghĩ theo hệ sinh thái, không phải theo từng lĩnh vực riêng lẻ

Hiểu được vị trí của mình trong một hệ sinh thái rộng lớn đang trở thành một kỹ năng ngày càng quan trọng.

Ví dụ, Seth Bodnar, Chủ tịch Đại học Montana, phải cân bằng lợi ích của nhiều nhóm từ sinh viên, cựu sinh viên, giảng viên, bộ phận quản lý, chính phủ cho đến nhà tuyển dụng và cả các thành phố nơi trường đặt cơ sở. Việc hiểu cách mỗi bên tác động lẫn nhau và nhu cầu của từng nhóm giúp ông giảm thiểu xung đột khi chúng phát sinh.

Thành công đến từ việc nhận ra các lĩnh vực ảnh hưởng qua lại như thế nào, và đổi mới thường xuất hiện từ bên ngoài những lĩnh vực truyền thống.

Siegel cũng khuyến khích các doanh nghiệp vẽ bản đồ ảnh hưởng của hệ sinh thái mình đang tham gia, để xác định những bên vừa có ảnh hưởng lên người khác, vừa phụ thuộc vào các bên liên quan. Điều này giúp hình dung rõ hơn những mối quan hệ phức tạp trong toàn hệ thống.

Tập trung xây dựng các mối quan hệ

Những người làm việc hiệu quả nhất thường xây dựng được mạng lưới quan hệ vững chắc cả bên trong lẫn bên ngoài tổ chức để có thể tiếp cận những góc nhìn quan trọng mà họ có thể bỏ lỡ.

Bên trong doanh nghiệp, đồng nghiệp ở các phòng ban có thể cung cấp những hiểu biết giúp thách thức các giả định sẵn có và chỉ ra những điểm kém hiệu quả. Một kỹ sư có thể nhìn thấy trở ngại của khách hàng khác với một nhân viên marketing, trong khi nhân viên tuyến đầu thường phát hiện những vấn đề vận hành mà cấp quản lý khó nhận ra. Việc chủ động lắng nghe ý kiến từ nhiều cấp độ giúp cải thiện chất lượng ra quyết định và tránh những sai sót tốn kém.

Bên ngoài tổ chức, các đồng nghiệp trong ngành, người cố vấn và khách hàng mang đến những góc nhìn độc lập và có giá trị không kém. Vì không bị ràng buộc bởi văn hóa nội bộ, họ thường đặt ra những câu hỏi khó, nhận diện xu hướng mới hoặc thách thức những cách nghĩ quen thuộc.

Thoải mái với sự thay đổi liên tục

Cuộc cách mạng AI là có thật, và thay vì lo sợ, chúng ta nên xem đó là cơ hội để tiến hóa và phát triển.

Siegel cho hay trong một lần đến lớp học của Corie Barry, CEO của Best Buy, vào năm 2021, Barry từng đưa ra lời khuyên đáng giá: "Bạn không thể quá gắn bó với cách bạn đang kinh doanh ở hiện tại".

Những nhân viên có thể phát triển lâu dài là những người sẵn sàng thay đổi hoàn toàn cách làm việc so với trước đây.

Bằng cách rèn luyện các kỹ năng mang tính con người, hiểu hệ sinh thái ngành nghề, chấp nhận thay đổi và tập trung xây dựng các mối quan hệ cả bên trong lẫn bên ngoài, bạn có thể xây dựng một sự nghiệp không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên AI.