Kịch bản đáng sợ nhất tại Ukraine giữa lúc cuộc chiến leo thang vượt tầm kiểm soát

Căng thẳng giữa Nga và NATO ngày càng leo thang khi các vụ phá hoại, sự cố xâm phạm không phận và những lời đe dọa trả đũa liên tiếp xuất hiện. Giới chuyên gia cảnh báo, chỉ một tính toán sai lầm cũng có thể đẩy châu Âu vào cuộc đối đầu trực tiếp, thậm chí làm gia tăng nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

Cuộc chiến Nga - Ukraine đang leo thang vượt tầm kiểm soát. Ảnh Yevhen Titov/Global Images Ukraine/Getty Images

Sau hơn bốn năm giao tranh, chiến sự Ukraine được cho là đang đứng trước nguy cơ vượt khỏi phạm vi một cuộc xung đột khu vực. Nga và các nước châu Âu thuộc NATO lâu nay đều tìm cách tránh đối đầu quân sự trực tiếp, nhưng những diễn biến gần đây đang khiến ranh giới giữa hỗ trợ Ukraine và tham gia chiến tranh ngày càng mong manh.

Branko Marcetic, tác giả bài viết trên Yahoo News, cho rằng nguy cơ leo thang hiện nay xuất phát từ sự kết hợp giữa các hoạt động quân sự, những sự cố ngoài ý muốn và vòng xoáy trả đũa giữa hai bên.

Nga - NATO liên tục vượt lằn ranh đỏ

Các tuyên bố cứng rắn từ Moscow và các thủ đô châu Âu đang làm gia tăng căng thẳng. Ông Dmitry Medvedev, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, từng cảnh báo các cơ sở sản xuất UAV tại châu Âu có thể trở thành mục tiêu hợp pháp. Moscow cũng cáo buộc NATO thực hiện những bước đi có nguy cơ dẫn đến xung đột vũ trang trực tiếp.

Trong khi đó, một số quan chức châu Âu công khai đề cập khả năng tấn công các mục tiêu quân sự và cơ sở năng lượng của Nga nếu chiến tranh bùng phát.

Đáng lo ngại hơn, các sự cố liên quan đến UAV và phương tiện quân sự Nga xâm nhập không phận NATO liên tiếp được báo cáo. Romania được cho là đã ghi nhận 23 vụ UAV Nga xâm phạm không phận trong năm nay, vượt tổng số vụ việc tương tự trong ba năm trước cộng lại.

Các chuyên gia cảnh báo, dù những sự cố này chưa dẫn đến đối đầu trực tiếp, nguy cơ tính toán sai hoặc phản ứng quân sự vượt mức vẫn hiện hữu.

Lyle Goldstein, chuyên gia tại Đại học Brown, nhận định một cuộc chiến trực tiếp giữa Nga và NATO có thể nhanh chóng chuyển sang giai đoạn hạt nhân, do sự chênh lệch về năng lực quân sự thông thường có thể khiến Moscow cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân.

Vòng xoáy trả đũa ngày càng nguy hiểm

Một trong những nguyên nhân khiến căng thẳng gia tăng là vai trò hỗ trợ quân sự ngày càng sâu của phương Tây dành cho Ukraine.

Mỹ và các nước châu Âu không chỉ cung cấp vũ khí mà còn hỗ trợ thông tin tình báo, giúp Kyiv lựa chọn mục tiêu và tăng khả năng né tránh hệ thống phòng không Nga. Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine được cho là đã gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở năng lượng Nga.

Moscow có thể xem những hoạt động này là mối đe dọa trực tiếp, từ đó tìm cách đáp trả bằng các biện pháp phá hoại hoặc gây sức ép lên châu Âu.

Tuy nhiên, phương Tây lại có thể diễn giải những hành động đó như nỗ lực làm suy yếu NATO, qua đó thúc đẩy các biện pháp đáp trả mạnh hơn. Vòng phản ứng dây chuyền này khiến cả hai bên có nguy cơ đẩy căng thẳng đi xa hơn dự tính ban đầu.

Ukraine đối mặt lựa chọn khó khăn

Trong khi nguy cơ xung đột lan rộng gia tăng, triển vọng chiến thắng quân sự của Ukraine vẫn chưa rõ ràng. Các cuộc tấn công bằng UAV gây tổn thất cho Nga nhưng chưa tạo ra bước ngoặt chiến lược, trong khi Kiev phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt ngân sách, tổn thất nhân lực và sức ép ngày càng lớn trên chiến trường.

Bài viết cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đã đặt nhiều uy tín chính trị vào mục tiêu Ukraine chiến thắng, khiến việc điều chỉnh lập trường hoặc thúc đẩy nhượng bộ trong đàm phán trở nên khó khăn.

Một thỏa thuận hòa bình có thể đòi hỏi Kiev chấp nhận những điều kiện bất lợi, bao gồm các vấn đề lãnh thổ và định hướng an ninh. Tuy nhiên, kéo dài chiến tranh cũng khiến Ukraine tiếp tục chịu tổn thất nặng nề.

Theo Jennifer Kavanagh, chuyên gia tại tổ chức Defense Priorities, bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng khó làm hài lòng tất cả các bên, nhưng vẫn có thể tốt hơn việc tiếp tục chiến tranh.

Trong bối cảnh Nga và NATO ngày càng khó kiểm soát vòng xoáy đối đầu, lựa chọn giữa leo thang quân sự và đàm phán đang trở nên cấp bách. Nếu thiếu các kênh đối thoại hiệu quả, một sự cố tưởng chừng nhỏ cũng có thể châm ngòi cho cuộc khủng hoảng lớn hơn, đẩy toàn châu Âu đến gần nguy cơ chiến tranh trực tiếp.