Sang tận Trung Quốc"tầm sư", một người Lạng Sơn mang cây cho ra quả vàng ươm về trồng, hứa hẹn thu tiền tỷ

Năm 2025, anh Lộc Văn Hoạt thôn 4, xã Quốc Việt, tỉnh Lạng Sơn đã mạnh dạn sang tận Trung Quốc học tập kinh nghiệm, đưa cây dành dành (chi tử) về trồng. Với quy mô 4 ha cây trồng được hỗ trợ bao tiêu đầu ra, mô hình này đang mở ra hướng làm giàu mới cho nông dân vùng biên giới.

Sang Trung Quốc học nghề trồng cây dành dành

Chúng tôi về xã Quốc Việt vào những ngày cuối tháng 5, không khó để hỏi thăm nhà anh Hoạt, bởi mọi người ở đây đều biết anh là người tiên phong trong việc đưa cây dành dành về trồng được 1 năm qua.

Anh Hoạt (áo vàng) chia sẻ sự phát triển cây dành dành với cán bộ Hội Nông dân xã. Ảnh: Hoàng Tính

Đứng trước vườn cây dành dành đang phát triển xanh tốt, cao tầm đến thắt lưng người, anh Hoạt cho chúng tôi biết: “Cây dành dành khá phù hợp với vùng đất nơi đây, mới 1 năm trồng chưa phải bón phân gì mà cây đã cao tầm này rồi”.

“Vừa rồi các cây đã ra hoa, nhưng theo hướng dẫn của kỹ thuật bên đối tác Trung Quốc mà gia đình tôi đã ngắt bỏ hoàn toàn. Giờ phải trồng dưỡng cây, từ năm thứ 3 mới bắt đầu đề quả”, anh Hoạt chia sẻ thêm.

Anh Hoạt cho biết thêm, nhiều năm liền, gia đình anh loay hoay với các loại cây trồng truyền thống nhưng năng suất bấp bênh, đầu ra phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái.

Không cam chịu cảnh nghèo khó, năm 2025, anh Hoạt quyết định khăn gói sang tận Trung Quốc – nơi có phong trào trồng cây dược liệu phát triển mạnh, để “tầm sư, học đạo”.

“Sang bên đó, tận mắt chứng kiến những đồi cây dành dành bạt ngàn, quả chín vàng ươm, mang lại thu nhập tốt cho người trồng, tôi thích lắm. Tôi liền về nhà bàn với gia đình phải thay đổi cây trồng, đưa dược liệu dành dành về đất Lạng Sơn” anh Hoạt chia sẻ thêm.

Sau khi nắm bắt được kỹ thuật cơ bản, tháng 6/2025 anh Hoạt đã mang về hơn 5.000 cây dành dành giống trồng để phủ xanh diện tích 4ha đất.

Tuyệt chiêu "lấy ngắn nuôi dài"

Anh Hoạt cho biết, mỗi cây dành dành giống giá 30.000 đồng, chi phí đầu tư ban đầu không hề nhỏ. Trên diện tích đất bằng, cây dành dành được trồng khoảng cách 2x2m, còn diện tích đất dốc là 2,5x2,5m. Khoảng trống giữa các hàng cây có thể tận dụng trồng xen canh các loại hoa màu ngắn ngày như ngô, lạc… Cách làm này vừa giúp giữ độ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại, lại vừa mang lại nguồn thu trong những năm đầu.

Sau 1 năm trồng những cây dành dành đã bén rễ trên đất đồi Quốc Việt. Ảnh: Hoàng Tính

Đặc biệt, chia sẻ về kinh nghiệm chăm sóc, chọn loại dược liệu dành dành, anh Lộc Văn Hoạt tiết lộ: "Cây dành dành có hai loại: lá kim và lá to. Qua quá trình học hỏi, tôi đã chọn loại lá to vì cho năng suất cao và giá vượt trội loại lá kim".

Cũng theo anh Hoạt, cây dành dành này có đặc tính rất ưa đất đồi, chịu được khô cằn, chỉ cần tránh những vùng đất pha cát là được.

Trong những năm đầu tiên trồng, việc chăm sóc rất nhàn, chỉ tiến hành phát quang cỏ dại quanh gốc, chưa phải bón phân, để cây phát triển tự nhiên.

Anh Hoạt bật mí: “Bí quyết nằm ở năm thứ 3, khi cây chuẩn bị ra hoa, đậu quả mới là lúc cần bổ sung phân lân. Nhưng tuyệt đối không được bón trực tiếp vào gốc cây vì sẽ gây xót rễ, chết cây. Mình phải quốc quanh tán cây, xòe tán đến đâu cuốc một đường rãnh vòng quanh tán đến đó rồi mới rải lân xuống. Làm như vậy rễ cây ra đến đâu sẽ hấp thụ dinh dưỡng ngay đến đó, cây phát triển cực kỳ khỏe và sai quả”.

Bài toán kinh tế “tiền tỷ” từ dành dành

Theo tính toán của anh Hoạt, cây dành dành trồng một lần nhưng cho chu kỳ thu hoạch kéo dài lên tới 10 năm. Từ năm thứ 3 trở đi, cây bắt đầu cho quả ổn định với năng suất dao động từ 7 – 9kg quả tươi/cây.

Từ năm thứ 3 cây dành dành có thể cắt tỉa để phát triển nhân giống. Ảnh: Hoàng Tính

Từ năm thứ 3, người trồng cũng có thể chủ động cắt bớt một số cành khỏe mạnh để tiếp tục làm cây giống, tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể cho các vụ sau hoặc bán ra thị trường.

Ưu điểm lớn nhất của mô hình này chính là sự liên kết chặt chẽ với đối tác phía Trung Quốc. Theo đó, phía đối tác cam kết hỗ trợ toàn diện từ khâu cung cấp cây giống (có thể hỗ trợ ứng trước cây giống, sau khi thu hoạch mới trừ dần vào tiền sản phẩm), chuyển giao kỹ thuật cho đến bao tiêu toàn bộ đầu ra.

Hiện tại, giá mua quả tươi được ký kết dao động từ 37.000 - 40.000 đồng/kg.

Quả dành dành (hay còn gọi là chi tử) là vị thuốc quý trong Đông y, chuyên chữa các bệnh về gan, tim mạch, đồng thời được dùng làm chất tạo màu vàng tự nhiên trong chế biến thực phẩm nên nhu cầu thị trường vô cùng lớn.

Lấy mức năng suất tối thiểu 7kg quả tươi nhân với hơn 5.000 gốc trên diện tích 4ha, sản lượng quả tươi mỗi năm có thể đạt hàng chục tấn. Với mức giá bao tiêu như hiện tại, doanh thu hàng trăm triệu cho đến cả tỷ đồng mỗi năm là con số hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Chưa dừng lại ở đó, sau chu kỳ 10 năm thu hoạch quả, toàn bộ gốc và thân cây Dành dành già cũng sẽ được đánh lên để bán làm dược liệu cho các nhà thuốc Đông y, mang lại một nguồn thu cuối kỳ cực kỳ giá trị.

Ông Nguyễn Tiến Lâm – Chủ tịch Hội Nông dân xã Quốc Việt cho hay: “Anh Hoạt là một trong những nông dân tiêu biểu, dám nghĩ, dám làm của địa phương. Trên thực tế, cây dành dành rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng đất đai tại xã Quốc Việt, dễ trồng, dễ chăm sóc và chỉ sau một năm đã bắt đầu thích nghi tốt”.

Hiện nay, tổng quy mô trồng cây dành dành trên địa bàn xã Quốc Việt đạt khoảng 6 ha với 5 hộ hội viên tham gia trồng. Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã Quốc Việt sẽ tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động bà con chuyển đổi những diện tích đất đồi kém hiệu quả sang trồng cây dược liệu, trong đó có cây dành dành.