Hậu ASIAD 2026: Thể thao Việt Nam làm gì để không còn "anh cả SEA Games, đàn em châu Á"?

Top đầu SEA Games nhưng chật vật ở ASIAD đó là nghịch lý tồn tại suốt nhiều thập kỷ của Thể thao Việt Nam. ASIAD 2026 phơi bày khoảng cách thực sự giữa chúng ta và tốp đầu châu lục. Nhưng đây cũng là thời điểm để nhìn thẳng vào bài toán đầu tư nếu muốn có thế hệ vàng cho Olympic 2028 và ASIAD 2030.

Hậu ASIAD 2026: Thể thao Việt Nam làm gì để không còn "anh cả SEA Games, đàn em châu Á"?

Khoảng cách giữa Việt Nam và các cường quốc thể thao châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan không nằm ở tố chất VĐV mà bám rễ sâu vào hai điểm cốt lõi.

Thứ nhất là khoa học thể thao. Trong khi Trung Quốc, Nhật Bản áp dụng AI và phân tích sinh trắc học vào huấn luyện từ nhiều năm trước, phần lớn HLV Việt Nam vẫn làm việc dựa trên kinh nghiệm cá nhân. Hệ thống y tế và phục hồi thiếu thiết bị tối tân. Chế độ dinh dưỡng "đại trà" thay vì cá nhân hoá chuyên biệt khiến vận động viên khó đạt đỉnh cao thể trạng và thường xuyên đối mặt với chấn thương dai dẳng.

Nguyễn Thuý Hiền đang trong độ tuổi vàng để đầu tư cho mục tiêu 2028-2030. Ảnh: LG

Thứ hai là kinh tế thể thao. Thể thao đỉnh cao Việt Nam trừ bóng đá chủ yếu sống bằng ngân sách Nhà nước. Kinh phí hạn hẹp khiến cơ hội cọ xát quốc tế cực kỳ khan hiếm. Hậu quả trực tiếp: vận động viên "khớp" và căng cứng khi bước ra đấu trường châu lục do thiếu bản lĩnh thi đấu và không được hỗ trợ bởi chuyên gia tâm lý thể thao. Quanh quẩn trong "ao làng" không chỉ hạn chế chuyên môn nó tạo ra rào cản tâm lý còn nguy hiểm hơn.

Để hướng đến Olympic 2028 tại Los Angeles và đặc biệt là ASIAD 21 tại Doha 2030, Thể thao Việt Nam cần thay đổi triết lý đầu tư từ gốc rễ.

Trọng tâm không thể là dàn trải để duy trì ngôi vương SEA Games mà phải nhắm thẳng vào các môn Olympic cơ bản: Bơi, Điền kinh, Cử tạ, Bắn súng. Cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện: thiết bị khoa học hiện đại, dinh dưỡng cá nhân hoá theo tiêu chuẩn quốc tế, chuyên gia ngoại đẳng cấp và chiến lược xã hội hoá tạo nguồn lực tài chính ổn định. Đưa vận động viên tập huấn dài hạn và cọ xát liên tục ở nước ngoài phải trở thành trạng thái bình thường mới không phải đặc cách hiếm hoi.

Niềm hy vọng có thật. Lứa vận động viên Gen Z và đầu Gen Alpha đang trong độ tuổi sẽ bước vào thời điểm chín nhất sự nghiệp vào năm 2030 đúng lúc ASIAD 21 diễn ra.

Xạ thủ Phạm Quang Huy sẽ vẫn là nhân tố cần đầu tư cho tương lai. 

Trên đường đua xanh, thế hệ "hậu Ánh Viên" với Nguyễn Thúy Hiền (2009), Nguyễn Quang Thuấn (2006) và thủ lĩnh Trần Hưng Nguyên (2003) đang mang kỳ vọng bứt phá. Ở Bắn súng, môn đòi hỏi bản lĩnh tâm lý cao nhất Trịnh Thu Vinh (2000), Lê Thị Mộng Tuyền (2003) và Phạm Quang Huy (1996) sẽ đạt ngưỡng chín lý tưởng nhất vào giai đoạn đó. Điền kinh chờ đợi sức bùng nổ của Bùi Thị Kim Anh (2006) và Lê Thị Cẩm Tú.

Đáng chú ý nhất là "thần đồng" K'Dương (2007) đô cử liên tiếp xô đổ các kỷ lục thanh thiếu niên thế giới, mang tiềm năng tranh chấp sòng phẳng huy chương danh giá nhất ở mọi đấu trường.

Tài năng không thiếu. Nhưng tài năng không tự biến thành huy chương Olympic. Thể thao Việt Nam cần một bệ phóng khoa học, chuyên nghiệp và dài hạn không phải để tiếp tục làm "anh cả SEA Games", mà để thực sự cạnh tranh ở đấu trường mà cả thế giới đang chơi.

ASIAD có 317 kỷ lục được phá, Boonson và cô bé 13 tuổi xuất sắc nhất

ASIAD 2026 khép lại với 317 kỷ lục mới, màn tỏa sáng của hai VĐV Puripol Boonson và Yu Zidi, cùng cục diện đua huy chương cho thấy khoảng cách ngày...

Bấm xem >>