Cuộc chiến Mỹ-Israel-Iran sẽ kết thúc thế nào? Ai đang thắng?

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bước sang ngày thứ 20, câu hỏi lớn nhất được đặt ra là: ai đang thắng? Trong một cuộc chiến “bất đối xứng”, câu trả lời không hề đơn giản. Nó phụ thuộc vào cách đo lường – quân sự, chính trị, kinh tế hay đơn giản là khả năng tồn tại, theoIndia Today.

Bên nào cũng tuyên bố đang giành ưu thế

 Hình minh họa về cuộc xung đột Iran-Israel-Mỹ, được tạo ra bởi công cụ trí tuệ nhân tạo. Ảnh KoSSev

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố chiến thắng trước Iran ít nhất 5 lần chỉ trong 13 giây trong một bài phát biểu tuần trước. Tuy nhiên, phía Tehran lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác. Các lãnh đạo Iran nói về một “cuộc kháng cự đầy tự hào”, khẳng định họ đã “dạy cho đối phương một bài học” và sẵn sàng chiến đấu “bao lâu cũng được”.

Cuộc chiến Mỹ – Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ ba. Không có dấu hiệu hòa giải. Không bên nào lùi bước. Trong một cuộc chiến như vậy, việc xác định ai “đang thắng” không hề đơn giản. Câu trả lời phụ thuộc vào tiêu chí: thiệt hại quân sự, kết quả chính trị, tác động kinh tế hay đơn giản là khả năng tồn tại.

Nếu xem xét các mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel, bức tranh trở nên rõ ràng hơn. Liệu Washington và Tel Aviv đã đạt được các mục tiêu cốt lõi? Câu trả lời là chưa hoàn toàn.

Tuần trước, ông Trump tại một cuộc vận động ở Kentucky tuyên bố “chúng ta đã thắng”. Nhưng ngay sau đó, ông lại nói: “Chúng ta không muốn rời đi quá sớm, đúng không? Chúng ta phải hoàn thành công việc”.

Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2 với các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel. Đến ngày thứ 20, nhiều nhân vật trong giới lãnh đạo cấp cao Iran, bao gồm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã bị tiêu diệt. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng của Mỹ và Israel, Iran không sụp đổ. Chế độ ở Tehran vẫn kiểm soát tình hình, và Iran đã có lãnh tụ mới.

Thậm chí, Iran còn leo thang phản công. Tên lửa và UAV tiếp tục tấn công các mục tiêu liên quan đến Mỹ và Israel trên khắp khu vực. Trong các nước vùng Vịnh, UAE bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Iran cũng phát tín hiệu sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài, các quan chức cho rằng họ có thể duy trì xung đột tới 6 tháng. Dù các bên đưa ra những tuyên bố trái chiều, tất cả đều đồng ý một điều: chiến tranh rồi sẽ kết thúc. Nhưng khi nào, bằng cách nào và theo điều kiện của ai vẫn là câu hỏi lớn.

Mục tiêu ban đầu của Mỹ – Israel

Các mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel rất rõ ràng và đầy tham vọng. Các cuộc tấn công ngày 28/2 nhằm “chặt đầu” bộ máy lãnh đạo Iran, bao gồm lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và các chỉ huy cấp cao của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Ngoài ra, họ còn đặt ra các mục tiêu quân sự rộng hơn: phá hủy hạ tầng tên lửa, làm tê liệt các cơ sở hạt nhân và giảm khả năng đe dọa của Iran đối với Israel cũng như các tuyến hàng hải vùng Vịnh.

Ông Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu còn muốn thúc đẩy thay đổi chế độ tại Tehran, dù không muốn đưa bộ binh vào cuộc.

Mỹ và Israel đã đạt được mục tiêu?

Chỉ một phần, theo India Today. Các đòn tấn công ban đầu đã loại bỏ nhiều lãnh đạo cấp cao Iran, bao gồm Đại giáo chủ Khamenei và một số chỉ huy quân sự. Tuy nhiên, các mục tiêu lớn hơn vẫn chưa đạt được.

Hệ thống chính trị Iran không sụp đổ. Quyền lực được chuyển giao nhanh chóng. Con trai ông Khamenei là Mojtaba trở thành lãnh tụ tối cao mới. Không có làn sóng nổi dậy nào diễn ra như kỳ vọng của Mỹ.

Về quân sự, Iran vẫn giữ được năng lực đáng kể. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh, Tehran tiếp tục phóng tên lửa và UAV vào Israel và các nước vùng Vịnh, bao gồm UAE. Báo cáo ngày 15/3 cho thấy Iran vẫn triển khai các đợt tấn công dồn dập, sử dụng cả tên lửa đạn đạo tiên tiến như Sejjil.

Các cơ sở hạt nhân của Iran bị hư hại nhưng chưa bị phá hủy hoàn toàn – một mục tiêu then chốt của Israel trong nhiều thập kỷ.

Trong khi đó, eo biển Hormuz vẫn rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng. Thương mại năng lượng toàn cầu bị tê liệt một phần, giá dầu tăng vọt. Đây được coi là một điểm thất bại lớn trong chiến lược của Mỹ.

Chiến lược “kháng cự” của Iran

Từ góc nhìn của Tehran, chiến lược này đang phát huy tác dụng – dù chưa hoàn toàn.

Iran coi đây là cuộc chiến sinh tồn. Họ tin rằng chỉ cần không thua là đã đạt mục tiêu. Học thuyết chiến tranh “phòng thủ khảm” của Iran nhằm đảm bảo họ sẽ không thất bại, kể cả khi không giành chiến thắng.

Iran đã mở rộng chiến trường ra ngoài Israel. Các mục tiêu liên quan đến Mỹ trên khắp vùng Vịnh bị tấn công. Các căn cứ quân sự Mỹ, hạ tầng tại Qatar, Bahrain, Ả Rập Saudi và Kuwait đều trở thành mục tiêu.

Một số chuyên gia cho rằng, Iran đang chuyển sang chiến lược “leo thang ngang” – không cần áp đảo chiến trường mà dựa vào sự bền bỉ và kéo dài xung đột.

Cái giá con người và kinh tế

Cái giá của cuộc chiến đang tăng nhanh. Iran báo cáo hơn 1.800 người thiệt mạng, bao gồm phụ nữ và trẻ em. Mỹ cũng xác nhận có thương vong.

Về kinh tế, tác động là toàn cầu. Giá dầu tăng mạnh. Tuyến vận tải bị gián đoạn. Chi phí bảo hiểm tàu chở dầu tăng cao. Thị trường chứng khoán biến động.

Eo Hormuz vẫn là điểm rủi ro lớn nhất. Nếu lực lượng Houthi tại Yemen tham chiến và phong tỏa thêm eo Bab el-Mandeb, hậu quả sẽ mang tính thảm họa đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Cuộc chiến sẽ kết thúc ra sao?

Theo India Today, hiện chưa có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran sẽ kết thúc.

Iran đã đưa ra ba điều kiện để chấm dứt chiến tranh. Nước này muốn được công nhận "các quyền hợp pháp" của mình, đặc biệt là quyền làm giàu uranium theo Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Iran cũng yêu cầu bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra. Cuối cùng, Tehran tìm kiếm sự đảm bảo quốc tế vững chắc để đảm bảo rằng các cuộc tấn công tương tự sẽ không lặp lại trong tương lai.

Một câu hỏi quan trọng hiện nay là cuộc chiến sẽ diễn biến ra sao? Một kịch bản là các cuộc không kích của Mỹ và Israel sẽ tiếp diễn cho đến khi Iran bị buộc phải ngồi vào bàn đàm phán.

Một kịch bản khác là xung đột leo thang hơn nữa. Nếu eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, Mỹ có thể xem xét các biện pháp can thiệp quân sự mạnh mẽ hơn vào các mục tiêu của Iran.

Một hướng đi thứ ba là hòa giải. Các quốc gia như Ấn Độ, Qatar và Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hòa giải. Trên thực tế, một số chuyên gia đã kêu gọi Thủ tướng Narendra Modi làm trung gian hòa giải.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nói: "Chúng ta cần một lệnh ngừng bắn. Tôi tự hỏi liệu Ấn Độ có thực sự có thể tham gia vào việc này hay không".

Ông Trump cho biết các cuộc đàm phán sẽ cần "những điều khoản tốt hơn". Iran đã bác bỏ các điều kiện ngừng bắn ngay lập tức của Mỹ. Khoảng cách giữa các bên tham chiến vẫn còn rất lớn.

Vậy ai đang thắng?

Câu trả lời phụ thuộc vào cách đo lường.

Về quân sự, Mỹ và Israel đã gây thiệt hại lớn cho Iran, loại bỏ nhiều lãnh đạo và làm suy yếu một phần năng lực quân sự.

Nhưng về chiến lược, Iran vẫn đứng vững. Họ chưa đầu hàng. Họ làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu. Họ kéo dài cuộc chiến.

Nhiều chuyên gia cho rằng trong một cuộc chiến sinh tồn, chỉ cần tồn tại đã là chiến thắng. Trong khi đó, dù có ưu thế quân sự, Mỹ hiện vẫn khó giành chiến thắng quyết định trong thời gian ngắn.

Ở thời điểm hiện tại, chưa bên nào thực sự thắng. Cuộc chiến vẫn đang giằng co. Và có thể sẽ kết thúc trong trạng thái mơ hồ – nơi tất cả các bên đều phải trả giá, và không ai đạt được chiến thắng tuyệt đối.