Từ một pha bóng tới đơn kiện 1 tỷ đô

Lotfolah Kaveh Afrasiabi, nhà khoa học chính trị người Iran sống tại Massachusetts, đã nộp đơn kiện FIFA, Chủ tịch Gianni Infantino và một số quan chức chưa nêu tên, đòi bồi thường 1 tỷ đô la. Điểm xuất phát của vụ kiện là bàn thắng bị hủy của trung vệ Shoja Khalilzadeh trong trận Iran gặp Ai Cập ngày 26/6, sau khi tổ trọng tài video xác định việt vị và không công nhận bàn thắng.

Theo đơn kiện, quyết định này khiến trận đấu kết thúc với tỷ số 1–1, Ai Cập lần đầu vào vòng 32 đội World Cup, còn Iran bị loại. Afrasiabi cho rằng hệ thống trợ lý trọng tài video đã đưa ra quyết định “sai lầm” và “cố ý tước đi chiến thắng của Iran”, tạo nên cảm giác đội tuyển bị “cướp” cơ hội đi tiếp.

Người đứng đơn và nhóm 91 triệu người

Afrasiabi từng là cố vấn chính thức cho đoàn đàm phán hạt nhân Iran trong thời kỳ đàm phán với chính quyền Barack Obama, từng giảng dạy tại Harvard và viết hơn ba chục cuốn sách. Ông bị bắt năm 2021 vì cáo buộc không đăng ký làm đại diện nước ngoài cho chính phủ Iran, nhưng phủ nhận, tự nhận mình là người tư vấn ủng hộ hòa giải Mỹ – Iran. Năm 2023, ông được Tổng thống Joe Biden ân xá trong một thỏa thuận trao đổi tù nhân do Qatar làm trung gian.

Trong vụ kiện FIFA, Afrasiabi xin tòa cho phép biến vụ kiện thành vụ kiện tập thể, đại diện cho tới 91 triệu công dân Iran và hơn một triệu người gốc Iran tại Mỹ, những người ủng hộ đội tuyển và, theo ông, bị “tổn thương tinh thần” vì sự phân biệt đối xử với đội bóng. Những người “chống đội tuyển Iran, bao gồm các nhân vật bất đồng chính kiến và các cơ quan truyền thông ủng hộ họ” bị loại khỏi nhóm này.

Cáo buộc phân biệt đối xử với đội tuyển Iran

Đơn kiện không chỉ nhắm vào pha bóng gây tranh cãi mà còn liệt kê hàng loạt khó khăn mà đội Iran gặp phải từ đầu giải. Ít nhất 11 thành viên đoàn Iran bị từ chối cấp thị thực, đội bóng ban đầu không được phép ngủ lại qua đêm trên đất Mỹ, buộc phải chuyển địa điểm tập huấn từ Arizona sang Tijuana (Mexico) do các hạn chế từ Bộ Ngoại giao dưới thời Donald Trump. Afrasiabi cho rằng những yếu tố này tạo ra “gánh nặng không thể vượt qua” cho đội tuyển và người hâm mộ.

Huấn luyện viên trưởng Amir Ghalenoei gọi Iran là “đội bị đối xử bất công nhất ở World Cup”, mô tả việc phải di chuyển ngay sau trận đấu khiến cầu thủ khó hồi phục, cộng thêm bối cảnh “chiến tranh ở quê nhà” càng làm mọi thứ nặng nề hơn. Theo Afrasiabi, FIFA có nghĩa vụ bảo đảm “đối xử công bằng và bình đẳng” với đội Iran nhưng “thất bại trên mọi phương diện”.

Giọng điệu cứng rắn của Afrasiabi

Trao đổi qua điện thoại, Afrasiabi nói mức 1 tỷ đô là “rất hào phóng”, thậm chí “còn thấp” so với mức độ sai phạm mà ông cáo buộc. Ông nhắc lại bình luận của bình luận viên Zlatan Ibrahimovic trên Fox Sports, người gọi việc hủy bàn thắng là một “vụ trộm” và cho rằng FIFA phải xin lỗi Iran vì hậu vệ Ai Cập “đứng thấp hơn rõ ràng”.

Afrasiabi chỉ trích FIFA “vi phạm trắng trợn các nguyên tắc của chính mình” và cho rằng Infantino “không làm gì để giảm nhẹ tình hình”. Ông nói cách đối xử với đội Iran mang màu sắc kỳ thị, nhấn mạnh “họ sẽ không bao giờ làm vậy với một đội châu Âu”.

Một chuỗi kiện tụng kéo dài

Vụ kiện FIFA là bước tiếp theo trong chuỗi động thái pháp lý của Afrasiabi sau khi được ân xá. Trước đó, ông đã kiện chính phủ Iran vì đặt ông vào tình thế có thể phải ngồi tù tới 10 năm, rồi kiện người dẫn chương trình Piers Morgan vì gọi ông là “gián điệp Iran” trên sóng truyền hình. Vụ kiện Piers Morgan đã bị bác, Afrasiabi đang kháng cáo.

Lần này, nếu thắng kiện, ông nói sẽ dành một phần tiền bồi thường cho các chương trình thể thao thanh thiếu niên tại Iran. Trước mắt, ông có 60 ngày để tống đạt hồ sơ cho FIFA tại văn phòng ở Miami và chuẩn bị đối mặt với khả năng bị yêu cầu tòa bác đơn. FIFA đã tiếp nhận yêu cầu bình luận nhưng chưa phản hồi.

Cảm giác bị đẩy ra ngoài lề

Ngay sau trận hòa thứ ba liên tiếp trước Ai Cập khiến Iran phải chờ kết quả các bảng khác để biết được mình có đi tiếp hay không, Mehdi Taremi không nói nhiều về chuyên môn mà nhấn mạnh cảm giác đội tuyển của anh như đang bị đẩy ra rìa giải đấu. Anh liên tục dùng từ “thảm họa” cho kỳ World Cup này, từ chuyện đi lại, nhân sự hậu cần cho tới cách các bên liên quan đối xử với đội.

Khi được hỏi liệu Iran có thực sự được “muốn” dự giải đấu hay không, Taremi trả lời rằng họ phải “chiến đấu với mọi thứ ở đây” và không hiểu những người tổ chức thực sự mong chờ điều gì. Trong cách anh đặt câu hỏi, hiện lên tâm trạng hoài nghi về vị thế của Iran tại World Cup lần này.

Khoảng cách giữa lời hứa và thực tế

Taremi nhắc lại việc chủ tịch FIFA Gianni Infantino từng vào phòng thay đồ Iran sau trận gặp New Zealand và nói “đây mới chỉ là khởi đầu”. Tuy nhiên, vòng bảng đã sắp khép lại mà những trục trặc lớn nhất với Iran, theo lời anh, vẫn y nguyên. Anh cho rằng FIFA “phải giải quyết mọi vấn đề ở đây” nhưng “không làm được từ đầu”.

Trong bài phát biểu khai mạc ở Mexico City, Infantino còn nói ông sẵn sàng lái xe buýt từ Tehran để đưa Iran tới World Cup. Đặt cạnh thực tế Iran phải tự xoay xở với hành trình dài từ Tijuana cho mỗi trận đấu, những phát biểu đó càng khiến Taremi bức xúc hơn về khoảng cách giữa lời nói và hành động.

Hành trình Tijuana và sự mệt mỏi tích tụ

Do xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran, đội tuyển buộc phải dời đại bản doanh từ Tucson (Arizona) sang Tijuana (Mexico) từ cuối tháng 5. Mỗi lần vào Mỹ thi đấu, họ lại đối mặt với rắc rối xuất nhập cảnh. Taremi nói thẳng: “Làm sao có chuyện chúng tôi luôn phải di chuyển từ Tijuana?”

Anh khẳng định các cầu thủ “yêu Tijuana, yêu Mexico, yêu con người khiêm nhường ở đó”, nhưng với một giải đấu đỉnh cao, việc phải liên tục bay đi bay về sau 90 phút thi đấu khiến họ kiệt sức. Cảm giác bất công đến từ chính những chi tiết rất đời thường như vậy.

Thiếu hậu cần, thiếu người đứng về phía mình

Taremi cho biết đội Iran không có đủ bộ phận hậu cần tại chỗ vì nhiều người không xin được thị thực. Anh nhấn mạnh họ “không có người phục hồi thể lực, không có người hậu cần để hỗ trợ”, và dù đã phàn nàn nhiều lần, “không ai giúp, không ai cả”.

Trong lời than phiền “nếu họ muốn chúng tôi bị loại thì được thôi, cứ để chúng tôi ra ngoài”, Taremi cho thấy cảm giác bất lực: đội bóng phải tự xoay xở giữa một giải đấu lớn, trong khi những hỗ trợ tối thiểu mà anh tin rằng FIFA có thể can thiệp thì lại không đến.

Giữa bất công cảm nhận và hy vọng đi tiếp

Trên bảng xếp hạng, Iran đứng thứ ba bảng G sau trận hòa Ai Cập và vẫn còn cơ hội vào vòng 32 đội nếu các kết quả khác thuận lợi. Công cụ dự đoán của The Athletic còn đánh giá họ có 92 phần trăm khả năng đi tiếp.

Thế nhưng trong phát biểu của Taremi, tương lai chuyên môn không phải trọng tâm. Điều anh lặp đi lặp lại là cảm giác bất công, là việc phải “chiến đấu với mọi thứ” ngoài sân cỏ. Cơ hội vượt qua vòng bảng vì thế bị phủ lên bởi tâm trạng nặng nề về cách đội tuyển Iran đang hiện diện ở World Cup này.

Niềm vui công khai từ phía an ninh Mỹ

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin không giấu được sự nhẹ nhõm khi Iran dừng bước ở vòng bảng World Cup 2026. Trong buổi họp về an ninh mới đây, ông nói mình “rất vui” khi Iran bị loại, thậm chí kể lại cảm giác hân hoan lúc phía Mỹ rút thị thực và đội bóng rời lãnh thổ. Với ông, việc Iran “xong rồi và không quay lại nữa” là một kết thúc đáng mừng.

Những ràng buộc khiến Iran bức xúc

Trong khi đó, phía Iran liên tục phàn nàn về cách họ bị đối xử trong thời gian thi đấu trên đất Mỹ. Một trong những điểm gây khó chịu là yêu cầu đội phải rời địa điểm thi đấu ngay sau mỗi trận. Mullin giải thích đây là thỏa thuận đã được thống nhất với Liên đoàn Bóng đá Thế giới từ trước, để đội nhanh chóng trở về nơi đóng quân. Tuy vậy, với Iran, chuỗi quyết định và sắp xếp như vậy khiến họ cảm thấy bị đối xử bất công.

Tranh cãi quanh thành phần đoàn Iran

Mullin còn cho biết gần một nửa số người trong đoàn không thi đấu của Iran bị phía Mỹ xem là có liên hệ trực tiếp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Thông tin này được nêu ra trong bối cảnh Iran đã từng bị đặt dấu hỏi về sự hiện diện tại giải, sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi tháng 2. Dù cuối cùng vẫn được tham dự, họ thi đấu trong bầu không khí nghi ngờ và giám sát chặt chẽ.

Tijuana trong mắt tuyển Iran

Giữa những căng thẳng đó, tuyển Iran lại tìm được sự đón nhận ở nơi khác. Họ chuyển trại tập huấn sang thành phố Tijuana, sát biên giới Mexico, thay vì đóng ở Tucson, Arizona như kế hoạch ban đầu. Trước khi rời giải, đội để lại một bức thư tay gửi người dân Mexico, gọi Tijuana là “ngôi nhà thứ hai” và “đội bóng thứ hai” của mình, nhấn mạnh sự tôn trọng, nhân ái và phẩm giá mà họ cảm nhận được tại đây.

Cảm giác bất công sau khi rời giải

Iran bị loại vì kém hiệu số bàn thắng dù bất bại với ba trận hòa, trong đó có pha lập công bị từ chối trước Ai Cập do lỗi việt vị. Huấn luyện viên Amir Ghalenoei gọi đội mình là “bị áp bức nhiều nhất” tại World Cup. Trong thông điệp chia tay, tuyển Iran nói những quyết định, sắp xếp hậu cần và diễn biến ở lượt trận cuối khiến họ đặt lại câu hỏi về việc liệu mọi đội có thực sự được thi đấu trong cùng điều kiện và tiêu chuẩn nghề nghiệp hay không.

Bảng G hấp dẫn ngay từ lượt trận đầu tiên

Bảng G World Cup 2026 mở màn bằng hai trận hòa. Sau khi Bỉ bị Ai Cập cầm chân 1-1, Iran và New Zealand tiếp tục chia điểm trong trận hòa 2-2 đầy cảm xúc.

Kết quả này khiến cả bốn đội cùng có 1 điểm sau lượt trận đầu tiên. Chưa đội nào bứt lên, chưa đội nào bị bỏ lại phía sau, nhưng áp lực đã xuất hiện. Từ lượt trận thứ hai, mỗi bàn thắng và từng sai lầm nhỏ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội đi tiếp của các đội tuyển này.

Bảng G cân bằng tuyệt đối

Sau lượt mở màn, New Zealand tạm đứng đầu bảng nhờ ghi được 2 bàn vào lưới Iran. Iran cũng có 1 điểm, hiệu số 0 và cùng số bàn thắng, xếp ngay phía sau. Bỉ và Ai Cập đứng ở các vị trí tiếp theo sau trận hòa 1-1.

Với thể thức World Cup 2026, hai đội dẫn đầu mỗi bảng sẽ giành vé vào vòng 32 đội, trong khi các đội xếp thứ ba còn phải so thành tích với những bảng đấu khác. Vì vậy, trận hòa 2-2 giữa Iran và New Zealand vẫn có giá trị nhất định, bởi hiệu số bàn thắng bại có thể trở thành chỉ số quan trọng nếu các đội bằng điểm nhau.

Iran giữ lại hy vọng sau hai lần bị dẫn trước

Iran có quyền tiếc nuối khi không thể đánh bại New Zealand, đối thủ bị đánh giá thấp hơn Bỉ và Ai Cập. Tuy nhiên, nhìn vào diễn biến trên sân, 1 điểm vẫn là kết quả có thể chấp nhận. Iran hai lần bị New Zealand vượt lên dẫn trước, nhưng đều tìm được bàn gỡ.

Ramin Rezaeian giúp họ đưa trận đấu trở lại thế cân bằng 1-1, trước khi Mohammad Mohebi đánh đầu ghi bàn gỡ 2-2 từ đường tạt bóng của Saman Ghoddos. Điểm đáng khen của Iran là họ không sụp đổ khi bị đặt vào thế khó. Dù hàng thủ vẫn để lộ những khoảng trống, đội bóng châu Á cho thấy bản lĩnh và khả năng phản ứng đúng lúc.

New Zealand chơi tự tin hơn mong đợi

New Zealand rời sân với 1 điểm, nhưng cách họ thi đấu mới là điều khiến các đối thủ ở bảng G phải chú ý. Đại diện châu Đại Dương không chỉ lùi sâu phòng ngự. Họ triển khai tấn công khá trực diện, tận dụng tốt thể hình, tốc độ và những pha xử lý đơn giản nhưng hiệu quả.

Chris Wood là điểm tựa trên hàng công, thường xuyên làm tường, kéo hậu vệ Iran ra khỏi vị trí và tạo khoảng trống cho đồng đội. Elijah Just tận dụng rất tốt những cơ hội đó để lập cú đúp. Hai lần vượt lên dẫn trước Iran cho thấy New Zealand hoàn toàn có thể gây nhiều khó khăn cho Ai Cập và Bỉ ở hai lượt trận còn lại.

Bỉ và Ai Cập cũng chưa thể yên tâm

Trận hòa 1-1 giữa Bỉ và Ai Cập càng khiến bảng G trở nên chật chội hơn. Bỉ sở hữu đội hình giàu tên tuổi hơn, nhưng chưa tạo ra được sự khác biệt đủ lớn ở trận ra quân. Trong khi đó, Ai Cập cũng cho thấy họ không phải đối thủ dễ bị bắt nạt, đặc biệt khi chơi kỷ luật và biết tận dụng thời cơ.

Sau lượt trận đầu tiên, Bỉ không còn nhiều dư địa để chủ quan. Trận gặp Iran ở lượt hai sẽ mang ý nghĩa rất quan trọng, bởi thêm một kết quả hòa nữa có thể đẩy họ vào thế khó trước lượt cuối gặp New Zealand.

Hai lượt trận tiếp theo hứa hẹn rất căng thẳng

Ngày 21/6, Bỉ gặp Iran, còn New Zealand đối đầu Ai Cập. Đến ngày 26/6, New Zealand chạm trán Bỉ, trong khi Ai Cập gặp Iran. Với cục diện hiện tại, không đội nào có thể tính toán quá sớm. Iran cần tận dụng sự hưng phấn từ trận hòa 2-2 để chuẩn bị cho thử thách lớn hơn mang tên Bỉ.

New Zealand cũng có thêm niềm tin sau màn trình diễn tích cực ở trận ra quân. Bảng G vì thế đang mở ra một cuộc đua rất khó lường, nơi một chiến thắng ở lượt trận tiếp theo cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện trên bảng xếp hạng.

Tự hào dù chỉ có ba điểm

Sau trận hòa 1-1 với Ai Cập tại Seattle, Iran khép lại vòng bảng World Cup 2026 với ba trận bất bại: hòa New Zealand 2-2, hòa Bỉ 0-0 và hòa Ai Cập 1-1. Ba điểm chỉ đủ cho vị trí thứ ba bảng G, nhưng với HLV Amir Ghalenoei, điều đáng nói không nằm ở thứ hạng mà ở cách đội bóng của ông trụ vững trong hoàn cảnh mà ông cho là bất công.

Ông nhấn mạnh sự đóng góp của dàn cầu thủ trẻ, cho rằng những gì họ làm xứng đáng được ghi vào lịch sử, nhất là khi phải thi đấu trong điều kiện bị hạn chế đủ đường từ phía nước chủ nhà.

Cảm giác bị xử ép từ nước chủ nhà

Ghalenoei công khai cho rằng Mỹ đã đối xử không công bằng với Iran trong suốt giải. Ông nói nước chủ nhà “rất không adil” với đội bóng của mình, từ chuyện đi lại, nơi đóng quân cho tới việc nhập cảnh. Dù không đi sâu vào chi tiết trong phát biểu, ông gắn sự bất công đó với bối cảnh căng thẳng giữa hai nước từ cuối tháng Hai, khiến mọi thủ tục trở nên ngặt nghèo hơn.

Trong mắt ông, việc Iran vẫn giữ được thành tích bất bại giữa những ràng buộc ấy là lý do để người dân Iran và cả thế giới tự hào về đội tuyển.

Di chuyển liên tục giữa Mỹ và Mexico

Iran ban đầu dự định đóng quân tại Tucson, bang Arizona trong thời gian World Cup. Kế hoạch này phải bỏ dở vì quy định visa vào Mỹ trở nên quá chặt, buộc họ chuyển trụ sở sang Tijuana, Mexico. Từ đó, mỗi trận đấu trên đất Mỹ là một hành trình xuất nhập cảnh đầy giới hạn.

Hai trận đầu, đội chỉ được phép đặt chân tới Mỹ một ngày trước giờ thi đấu rồi phải quay lại Mexico ngay sau trận. Đến trận thứ ba, quy định được nới nhẹ, cho phép họ sang Mỹ trước hai ngày, nhưng vẫn phải rời đi ngay sau khi hoàn tất vòng bảng. Nhịp nghỉ ngơi, chuẩn bị bị cắt vụn bởi những chuyến đi về liên tục giữa Tijuana và các thành phố đăng cai.

Thiếu nhân sự và tiếng nói từ phòng thay đồ

Không chỉ cầu thủ bị ảnh hưởng, một số quan chức và thành viên ban huấn luyện Iran còn không được phép nhập cảnh Mỹ. Điều đó khiến đội tuyển hiếm khi có đủ bộ máy hỗ trợ khi bước vào trận đấu. Trong bối cảnh đó, mỗi điểm số giành được đều mang thêm ý nghĩa tinh thần với họ.

Tiền đạo Mehdi Taremi cũng lên tiếng về chuyện phải liên tục quay lại Tijuana. Anh khẳng định mình yêu mến con người và thành phố này, gọi đó là nơi có những người dân khiêm nhường, dễ mến. Tuy vậy, anh cho rằng với một cầu thủ chuyên nghiệp trong một giải đấu đỉnh cao, cách tổ chức như vậy là “không đúng”.

Lời nhắn gửi dành cho FIFA

Từ trải nghiệm của Iran, HLV Ghalenoei gửi thông điệp thẳng tới Liên đoàn Bóng đá Thế giới. Ông kêu gọi FIFA không để nước chủ nhà ở các kỳ World Cup sau có thể áp dụng cách đối xử tương tự với bất kỳ đội bóng nào. Với ông, những gì Iran trải qua ở Mỹ 2026 là ví dụ cho một giới hạn mà bóng đá đỉnh cao không nên chấp nhận.