10 triệu USD và cuộc đấu trước bầu cử FIFA

FIFA được dự báo khép lại chu kỳ 2023-2026 với khoảng 6 tỉ USD dự trữ, mức cao nhất trong lịch sử tổ chức. Từ con số ấy, Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin và Chủ tịch Concacaf Victor Montagliani đề nghị phân bổ thêm ít nhất 10 triệu USD cho mỗi trong số 211 liên đoàn thành viên trong chu kỳ 2027-2030.

Tổng số tiền vào khoảng 2,1 tỉ USD, được lấy trực tiếp từ quỹ dự trữ và dành cho hạ tầng cùng phát triển bóng đá. Đây là khoản bổ sung một lần, tách khỏi chương trình FIFA Forward vốn đã được phê duyệt.

6 tỉ USD khiến kế hoạch gọi vốn bị đặt lại

Ceferin và Montagliani lập luận FIFA đang có nguồn lực đủ lớn để tăng đầu tư cho các liên đoàn mà không cần bán quyền lợi thương mại cho nhà đầu tư bên ngoài.

Phân tích của họ cho rằng ngay cả khi chi thêm 2,1 tỉ USD, quỹ dự trữ FIFA trong chu kỳ tiếp theo vẫn không xuống dưới khoảng 1,5 tỉ USD. Con số ấy vẫn cao hơn mức an toàn tối thiểu mà họ tính toán.

Lập luận này trực tiếp chạm tới FIFA Forward Enterprise, dự án từng định giá công ty thương mại mới của FIFA ở mức 20 tỉ USD và tìm cách huy động tối đa 4,2 tỉ USD từ nhóm nhà đầu tư do Thrive Eternal của Joshua Kushner dẫn đầu.

Kế hoạch đó bị hủy đầu tháng 8 sau phản ứng mạnh từ UEFA, Concacaf, Liên đoàn bóng đá châu Á và nhiều liên đoàn quốc gia.

Đối trọng với mốc 20 triệu USD

FIFA Forward Enterprise từng dành cho mỗi liên đoàn một phần sở hữu trong công ty mới và quyền bán tối đa khoảng 20 triệu USD cổ phần cho nhà đầu tư. Khoản lợi ích ấy được xem là một phần quan trọng để thuyết phục 211 thành viên ủng hộ đề án.

Ceferin và Montagliani giờ đưa ra một hướng khác. Họ cho rằng FIFA có thể cung cấp thêm 10 triệu USD tiền phát triển cho mỗi thành viên mà không cần đánh đổi quyền lợi thương mại.

Hai lãnh đạo cũng khẳng định các cam kết tài trợ FIFA Forward hiện có đến năm 2030 phải được giữ nguyên. Khoản 10 triệu USD mới sẽ được cộng thêm chứ không thay thế số tiền đã được phê duyệt.

Ngày 15/10 trở thành mốc quan trọng

Ceferin và Montagliani yêu cầu tiến hành đánh giá độc lập đầy đủ về tình hình tài chính của FIFA trước cuộc họp Hội đồng FIFA tại Zurich ngày 15/10.

Mục tiêu là xác định mức tiền hợp lý mà FIFA có thể giải phóng từ quỹ dự trữ trước khi Hội đồng thảo luận và bỏ phiếu. Hai người cũng cho biết sẽ đề nghị chủ tịch 4 liên đoàn châu lục còn lại ủng hộ kiến nghị.

Động thái diễn ra đúng lúc cuộc bầu cử chủ tịch FIFA bước vào giai đoạn chuẩn bị. Các ứng viên có hạn đến ngày 18/11 để nộp hồ sơ, còn cuộc bỏ phiếu diễn ra ngày 18/3/2027 tại Rabat.

Cuộc đấu với Infantino bước sang giai đoạn mới

Gianni Infantino đã xác nhận sẽ tranh cử nhiệm kỳ tiếp theo, cũng là nhiệm kỳ cuối nếu ông tiếp tục tại vị đến năm 2031.

UEFA và Concacaf hiện thuộc nhóm phản đối mạnh nhất sau vụ FIFA Forward Enterprise. Tuy nhiên, phe muốn thay Infantino vẫn chưa tìm được ứng viên chính thức. Montagliani thường xuyên được nhắc tới nhưng chưa tuyên bố tranh cử, còn Ceferin đã loại trừ khả năng tham gia.

Phía Infantino vẫn có nền tảng ủng hộ đáng kể. Các liên đoàn Nam Mỹ và châu Phi tiếp tục đứng về phía ông, Saudi Arabia cùng Liên đoàn bóng đá Qatar cũng đã công khai hậu thuẫn. Tháng 8, Infantino còn tới Caribe gặp các liên đoàn thành viên Concacaf dù Montagliani từng đề nghị ông không thực hiện chuyến đi.

Khoản 10 triệu USD vì thế xuất hiện giữa một cuộc đấu lớn hơn về cách FIFA sử dụng tiền và quyền lực. Ceferin cùng Montagliani muốn chứng minh các liên đoàn vẫn có thể nhận thêm nguồn lực mà không cần dự án đầu tư tư nhân đã thất bại. Còn cuộc họp ngày 15/10 sẽ là lần đầu Hội đồng FIFA đối diện trực tiếp vấn đề kể từ khi kế hoạch 20 tỉ USD gây khủng hoảng trong nội bộ bóng đá thế giới.

Từ sức ép sau FFE đến động thái nhượng bộ

Gianni Infantino đã mở cửa cho khả năng FIFA phân phối thêm tiền trực tiếp tới 211 liên đoàn thành viên, chỉ gần 2 tháng sau khi kế hoạch FIFA Forward Enterprise sụp đổ vì làn sóng phản đối mạnh. Trong lá thư gửi lãnh đạo 6 liên đoàn châu lục, Chủ tịch FIFA yêu cầu đánh giá toàn bộ những đề xuất mới về tài chính trước cuộc họp Hội đồng FIFA ngày 15/10.

Động thái xuất hiện sau khi UEFA và Concacaf đề nghị FIFA trích ít nhất 10 triệu USD cho mỗi liên đoàn trong chu kỳ 2027-2030, ngoài khoản hỗ trợ đã có trong chương trình FIFA Forward. Nếu được thông qua, tổng số tiền bổ sung sẽ vào khoảng 2,1 tỉ USD.

FFE thất bại nhưng bài toán phân phối tiền vẫn còn

Tranh cãi bắt đầu từ FIFA Forward Enterprise. FIFA từng muốn tập hợp quyền thương mại của World Cup cùng các giải đấu khác vào một công ty mới rồi bán tối đa khoảng 20% cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân.

Kế hoạch hứa nâng khoản FIFA Forward từ 8 triệu USD lên 20 triệu USD cho mỗi liên đoàn trong chu kỳ tiếp theo, chưa kể khả năng nhận thêm 20 triệu USD qua một chương trình khác.

Tuy nhiên, UEFA, Concacaf và nhiều liên đoàn phản đối mạnh vì quy trình chuẩn bị, mức độ tham vấn và việc đưa tài sản thương mại của FIFA vào tay nhà đầu tư tư nhân. FIFA cuối cùng rút kế hoạch ngày 1/8.

Sau thất bại ấy, trọng tâm chuyển sang một vấn đề khác: nếu FIFA đã có nguồn lực rất lớn, tại sao không phân phối trực tiếp nhiều hơn thay vì gọi vốn bên ngoài?

UEFA và Concacaf muốn lấy tiền từ dự trữ

Aleksander Čeferin và Victor Montagliani đề nghị FIFA cấp ít nhất 10 triệu USD cho mỗi liên đoàn trong giai đoạn 2027-2030. Khoản tiền này sẽ nằm ngoài FIFA Forward đã được phê duyệt và dùng cho hạ tầng cùng phát triển bóng đá.

Lập luận của 2 liên đoàn dựa trên tình hình tài chính hiện tại. FIFA dự kiến doanh thu chu kỳ 2023-2026 vượt 15 tỉ USD, còn nguồn dự trữ được ước tính vào khoảng 6 tỉ USD.

Theo tính toán của phía đề xuất, kể cả chi khoảng 2,1 tỉ USD, FIFA vẫn giữ được mức dự trữ đáng kể. AFC và OFC sau đó cũng thể hiện sự ủng hộ đối với hướng tăng tiền trực tiếp cho các liên đoàn thành viên.

Infantino mở cửa nhưng chưa chấp nhận con số 10 triệu USD

Trong phản hồi mới nhất, Infantino không bác bỏ đề xuất. Ông yêu cầu Tổng thư ký Mattias Grafström tập hợp toàn bộ phương án và đánh giá tác động tài chính để Hội đồng FIFA xem xét ngày 15/10.

Tuy nhiên, Chủ tịch FIFA cũng giữ khoảng cách với con số cụ thể. Ông nhấn mạnh chưa có mức tiền nào được coi là cam kết chính thức cho tới khi hoàn tất thẩm định, các bước phê duyệt và quy trình quản trị cần thiết.

Điều này cho phép FIFA tiến gần hơn yêu cầu của UEFA và Concacaf mà chưa phải chấp thuận ngay khoản 10 triệu USD cho mỗi liên đoàn.

Infantino cũng khẳng định các chương trình phát triển và đoàn kết hiện tại vẫn tiếp tục theo những tiêu chí đã được thiết lập, không phụ thuộc vào việc một liên đoàn ủng hộ hay phản đối một đề án cụ thể.

Ngày 15/10 trở thành mốc quan trọng

Hội đồng FIFA sẽ họp ngày 15/10, lần đầu đối diện trực tiếp vấn đề phân phối tài chính sau khủng hoảng FFE. Cuộc họp có thể xác định FIFA sẽ sử dụng nguồn dự trữ lớn theo cách nào trong chu kỳ 2027-2030.

Lá thư mới của Infantino mang giọng điệu mềm hơn so với giai đoạn tranh cãi hồi cuối tháng 7. Ông nhấn mạnh đối thoại, tôn trọng và trách nhiệm chung giữa FIFA với các liên đoàn châu lục, đồng thời khẳng định bất đồng không được trở thành lý do ngừng trao đổi.

Sức ép chính trị quanh Infantino vẫn chưa biến mất. Kế hoạch FFE đã bị rút, một số liên đoàn không còn ủng hộ ông như trước và cuộc bầu cử chủ tịch FIFA dự kiến diễn ra tháng 3/2027. Nhưng việc mở cửa với phương án lấy tiền trực tiếp từ nguồn dự trữ ít nhất đã đưa cuộc tranh luận từ câu chuyện bán cổ phần trở lại câu hỏi cốt lõi hơn: FIFA sẽ phân phối nguồn tài chính khổng lồ của mình tới 211 liên đoàn thành viên như thế nào.